---
source: PROENSO Sp. z o.o.
canonical: https://www.proenso.pl/wiedza/glosariusz-dzwigowy
language: pl-PL
updated: 2026-06-01
---

Glosariusz branżowy PROENSO 
 

# Glosariusz dźwigowy PROENSO

 

Inżynierski słownik pojęć branży wind, dźwigów osobowych i towarowych, UTB, UDT, norm PN-EN, serwisu, modernizacji, resursu, łączności alarmowej i diagnostyki technicznej. Materiał edukacyjny dla zarządców, deweloperów, inwestorów i inżynierów.

 
 Rozwijany słownik pojęć dla inwestorów, zarządców i projektantów 265 265 
 **Opracowanie:** zespół inżynierski PROENSO 
 **Aktualizacja:** 17.05.2026 
 
 

Glosariusz jest rozwijany sukcesywnie przez zespół PROENSO — 265 haseł obejmujących UDT, normy PN-EN 81, ocenę zgodności (moduły G/H1/E/D), niestandardowe warunki szybowe, modernizacje, serwis, łączność alarmową i diagnostykę techniczną. Aktualizacja: 18.05.2026.

 
 

 
 
 Najważniejsze informacje 
 

 - **265 haseł** w 13 kategoriach: UDT i dozór, normy i regulacje, szyb i geometria, kabina i drzwi, napęd i sterowanie, bezpieczeństwo, serwis i eksploatacja, modernizacja, resurs i badania specjalne, GSM/alarm/telemetria, typy dźwigów, dostępność, AI i diagnostyka.

 - Każde hasło ma **krótką definicję**, rozszerzony opis techniczny i cross-linki do powiązanych haseł oraz pełnych przewodników w Centrum wiedzy PROENSO.

 - Glosariusz jest **dostępny w Schema.org jako DefinedTermSet** — wyszukiwarki i modele AI cytują pojedyncze hasła z własnym URL i definicją.

 - **Wyszukiwarka** uwzględnia synonimy PL/EN oraz alternatywne nazwy techniczne (np. „MRL" = „machine-room-less" = „bez maszynowni").

 - **Filtry kategorii** i **nawigacja alfabetyczna** pozwalają szybko znaleźć hasło bez przewijania pełnej listy.

 - Glosariusz to **materiał edukacyjny** dla inwestorów, architektów, zarządców i inżynierów — nie zastępuje analizy projektowej ani konsultacji technicznej.

 

 
 

 
 
 
 
 Wyszukaj hasło lub synonim 
 
 
 
 Wybierz kategorię 
 Wszystkie UDT i dozór Normy i regulacje Szyb i geometria Kabina i drzwi Napęd i sterowanie Bezpieczeństwo Serwis i eksploatacja Modernizacja Resurs i badania specjalne GSM, alarm, telemetria Typy dźwigów Dostępność AI i diagnostyka 
 
 
 
 

 
 
 
 Przejdź do litery 
 [A](#acop) Ą [B](#badanie-dorazne-eksploatacyjne) [C](#calkowita-wysokosc-szybu) Ć [D](#decyzja-warunkowa-udt) [E](#ekspertyza-techniczna-budynku) Ę [F](#falownik-przemiennik-czestotliwosci) [G](#galeria-dostawna) [H](#hamulec-dzwigu) [I](#identyfikacja-komponentow) [J](#jazda-pozarowa) [K](#kabina) [L](#liny-nosne) [Ł](#lacznosc-alarmowa) [M](#machine-learning-w-serwisie-wind) [N](#nacisk-na-prog-kabiny) Ń [O](#obslugujacy) Ó [P](#panel-sterujacy-cop-lop) Q [R](#rama-kabinowa) [S](#sil) Ś [T](#tco-calkowity-koszt-posiadania) [U](#ucm) [V](#voip-w-windach) [W](#wariant-techniczny) X Y [Z](#zabezpieczenie-przed-nadmierna-predkoscia-kabiny-w-gore) Ź Ż 
 
 
 

 
 Brak haseł pasujących do bieżącego filtra / wyszukiwania. Spróbuj innej frazy lub kliknij **„Wszystkie”**. 
 
 
 

## ACOP

 Normy i regulacje 
 
 

także: Approved Code of Practice, kodeks dobrych praktyk

 

Approved Code of Practice — uznany kodeks dobrych praktyk; zbiór wytycznych branżowych uzupełniających wymagania norm i przepisów.

 

W branży dźwigowej często stosowany jako referencja w przypadkach niejasnych lub granicznych. Nie ma mocy prawnej jak rozporządzenie, ale wskazuje powszechnie przyjętą interpretację. Każde zastosowanie ACOP wymaga indywidualnej oceny adekwatności do konkretnej sytuacji.
 
 
 
 Powiązane: [Dyrektywa dźwigowa 2014/33/UE](#dyrektywa-dzwigowa-2014-33-ue) · [PN-EN 81-20](#pn-en-81-20) 
 
 
 
 

## Agregat hydrauliczny

 Napęd i sterowanie 
 
 
 

Zespół pompy, silnika, zbiornika oleju i zaworów w dźwigu hydraulicznym.

 

Jeden z kluczowych elementów diagnostyki i serwisu dźwigu hydraulicznego. Stan oleju, szczelność, sprawność zaworów — istotne dla bezpieczeństwa i ekonomiki pracy urządzenia.
 
 
 
 Powiązane: [Napęd hydrauliczny](#naped-hydrauliczny) · [Siłownik hydrauliczny](#silownik-hydrauliczny) 
 
 
 
 

## Akustyka kabiny

 Kabina i drzwi 
 
 

także: hałas windy

 

Cecha określająca poziom hałasu wewnątrz kabiny podczas jazdy oraz tłumienie hałasu na zewnątrz.

 

Wpływ ma typ [wciągarki](#wciagarka-dzwigowa), [falownika](#falownik-przemiennik-czestotliwosci), stan [prowadnic](#prowadnice), [lin](#liny-nosne), drzwi i wykończenie kabiny. Hałas to częsta przyczyna skarg mieszkańców w budynkach wielorodzinnych — często rozwiązywana przez [modernizację częściową](#modernizacja-czesciowa) (wymiana wciągarki, modernizacja falownika).
 
 
 
 Powiązane: [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) · [Falownik (przemiennik częstotliwości)](#falownik-przemiennik-czestotliwosci) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) 
 
 
 
 

## ARD — Automatic Rescue Device

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: Automatic Rescue Device, system zasilania awaryjnego, UPS dźwigu

 

System zasilania awaryjnego umożliwiający automatyczne dojechanie kabiny do najbliższego przystanku przy zaniku zasilania zewnętrznego.

 

Akumulator wbudowany w system sterowania przejmuje zasilanie przy zaniku napięcia z sieci, dowozi kabinę do najbliższego bezpiecznego przystanku i otwiera drzwi. **Zapobiega [uwięzieniu pasażerów](#uwiezienie-pasazera)** w czasie krótkich przerw w zasilaniu (typowe w starszych sieciach).

W starszych windach instalowane jako modernizacja — szczególnie ceniona przez wspólnoty mieszkaniowe i szpitale.
 
 
 
 Powiązane: [Uwięzienie pasażera](#uwiezienie-pasazera) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Oświetlenie awaryjne kabiny](#oswietlenie-awaryjne-kabiny) 
 
 
 
 

## Audyt dostępności

 Dostępność 
 
 

także: accessibility audit

 

Ocena budynku pod kątem dostępności architektonicznej i użytkowej dla osób ze szczególnymi potrzebami.

 

Obejmuje analizę: barier architektonicznych, dostępności wejść, klatki schodowej, kondygnacji, łazienek wspólnych. Może rekomendować dobudowę windy, instalację platformy, modyfikacje progów, oznakowanie. Wymagany m.in. dla budynków publicznych zgodnie z [ustawą o zapewnianiu dostępności](#ustawa-o-zapewnianiu-dostepnosci).
 
 
 
 Powiązane: [Dostępność architektoniczna](#dostepnosc-architektoniczna) · [Bariera architektoniczna](#bariera-architektoniczna) · [Osoba ze szczególnymi potrzebami](#osoba-ze-szczegolnymi-potrzebami) 
 
 
 
 

## Audyt techniczny windy

 AI i diagnostyka 
 
 
 

Niezależna ocena stanu technicznego, dokumentacji i ryzyk związanych z urządzeniem.

 

Wykonywany m.in. przed modernizacją, zmianą serwisanta, [badaniem specjalnym](#badanie-specjalne), sprzedażą lub zakupem budynku. Pozwala uzyskać niezależny obraz stanu urządzenia, niezależnie od opinii aktualnego konserwatora.
 
 
 
 Powiązane: [Ocena stanu technicznego](#ocena-stanu-technicznego) · [Badanie specjalne](#badanie-specjalne) · [Resurs UTB](#resurs-utb) 
 
 
 
 

## Awaria krytyczna

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Awaria mająca bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo użytkowników lub dostępność kluczowego urządzenia.

 

Przykłady: [uwięzienie pasażera](#uwiezienie-pasazera), niesprawność [zamków drzwi szybowych](#zamek-drzwi-szybowych), awaria [chwytaczy](#chwytacz), całkowite zatrzymanie jedynej windy w obiekcie. Wymaga niezwłocznej interwencji [pogotowia dźwigowego](#pogotowie-dzwigowe).
 
 
 
 Powiązane: [Uwięzienie pasażera](#uwiezienie-pasazera) · [Pogotowie dźwigowe](#pogotowie-dzwigowe) · [SLA serwisowe](#sla-serwisowe) 
 
 
 
 

## Awaryjny zjazd

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: evacuation drive, rescue operation

 

Procedura sprowadzenia kabiny do bezpiecznego przystanku w sytuacji awarii — automatyczna (przez ARD) lub ręczna (przez uprawniony personel).

 

**Automatyczna**: realizowana przez [ARD](#ard-automatic-rescue-device) (Automatic Rescue Device) — własne źródło zasilania awaryjnego, kabina dojeżdża sama. **Ręczna**: uprawniony konserwator wykonuje sprowadzenie kabiny przez specjalną korbę lub system zaworów (w dźwigach hydraulicznych — opuszczanie przez zawór).
 
 
 
 Powiązane: [ARD — Automatic Rescue Device](#ard-automatic-rescue-device) · [Reakcja na zanik napięcia](#reakcja-na-zanik-napiecia) · [Uwięzienie pasażera](#uwiezienie-pasazera) · [Pogotowie dźwigowe](#pogotowie-dzwigowe) 
 
 
 
 

## Badanie doraźne eksploatacyjne

 UDT i dozór 
 
 
 

Badanie wykonywane w szczególnych przypadkach: po naprawie, modernizacji, wymianie istotnych elementów lub zmianie warunków pracy.

 

Nie zastępuje [badania okresowego](#badanie-okresowe) — jest powiązane z konkretną zmianą techniczną w urządzeniu. Zgłaszane przez eksploatującego po wykonaniu prac.
 
 
 
 Powiązane: [Badanie doraźne kontrolne](#badanie-dorazne-kontrolne) · [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) · [Naprawa windy](#naprawa-windy) 
 
 
 
 

## Badanie doraźne kontrolne

 UDT i dozór 
 
 
 

Badanie wykonywane z inicjatywy organu dozoru w trakcie eksploatacji urządzenia.

 

Może dotyczyć kontroli stanu urządzenia, dokumentacji, realizacji wcześniejszych zaleceń pokontrolnych lub warunków dalszej eksploatacji. Nie jest planowane przez eksploatującego.
 
 
 
 Powiązane: [Badanie doraźne eksploatacyjne](#badanie-dorazne-eksploatacyjne) · [Protokół z badania](#protokol-z-badania) 
 
 
 
 

## Badanie dozorowe

 UDT i dozór 
 
 

także: badanie UDT, kontrola UDT

 

Sprawdzenie technicznego stanu urządzenia objętego dozorem technicznym, wykonywane przez organ dozoru (UDT, TDT).

 

Termin parasolowy obejmujący różne rodzaje badań: [odbiorcze](#badanie-odbiorcze) (przed pierwszą eksploatacją), [okresowe](#badanie-okresowe) (cyklicznie w trakcie eksploatacji), [doraźne eksploatacyjne](#badanie-dorazne-eksploatacyjne) (po naprawie / modernizacji / istotnej zmianie) oraz [doraźne kontrolne](#badanie-dorazne-kontrolne) (z inicjatywy organu dozoru).

Każde kończy się [protokołem](#protokol-z-badania) trafiającym do dokumentacji urządzenia. Zakres, częstotliwość i procedury zależą od typu urządzenia i formy dozoru.
 
 **Dlaczego to ważne**Rozróżnienie rodzajów badań ułatwia komunikację z UDT i serwisem oraz planowanie budżetu. 
 
 Powiązane: [UDT](#udt) · [Książka rewizyjna](#ksiazka-rewizyjna) · [Protokół z badania](#protokol-z-badania) · [Decyzja zezwalająca na eksploatację](#decyzja-zezwalajaca-na-eksploatacje) · [Serwis wind](/serwis-wind) · [Badania okresowe UTB](/wiedza/badania-okresowe-utb) 
 
 
 
 

## Badanie odbiorcze

 UDT i dozór 
 
 
 

Pierwsze badanie techniczne urządzenia przed dopuszczeniem do eksploatacji.

 

Inspektor UDT przeprowadza je po zakończeniu montażu nowego urządzenia lub po istotnej modernizacji. Sprawdza przygotowanie urządzenia, kompletność [dokumentacji technicznej](#dokumentacja-techniczna) oraz warunki techniczne lokalizacji.

Pozytywny wynik jest podstawą [decyzji zezwalającej na eksploatację](#decyzja-zezwalajaca-na-eksploatacje). Wynik negatywny lub warunkowy skutkuje koniecznością usunięcia niezgodności i ponownego zgłoszenia.
 
 
 
 Powiązane: [UDT](#udt) · [Decyzja zezwalająca na eksploatację](#decyzja-zezwalajaca-na-eksploatacje) · [Protokół z badania](#protokol-z-badania) · [Dokumentacja techniczna](#dokumentacja-techniczna) · [Odbiór windy przez UDT](/wiedza/odbior-windy-przez-udt) 
 
 
 
 

## Badanie okresowe

 UDT i dozór 
 
 
 

Cykliczne badanie urządzenia objętego dozorem technicznym w trakcie jego eksploatacji.

 

Częstotliwość zależy od typu urządzenia i formy dozoru. Dla typowych wind osobowych w budynkach mieszkalnych — zwykle co kilka lat (konkretny termin należy potwierdzić u właściwej terenowej jednostki UDT).

Sprawdza ciągłą sprawność techniczną i zgodność z [dokumentacją](#dokumentacja-techniczna). Wynik negatywny może oznaczać ograniczenie eksploatacji do czasu usunięcia niezgodności.
 
 
 
 Powiązane: [Badanie odbiorcze](#badanie-odbiorcze) · [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) · [Książka rewizyjna](#ksiazka-rewizyjna) · [Badania okresowe UTB](/wiedza/badania-okresowe-utb) 
 
 
 
 

## Badanie specjalne

 Resurs i badania specjalne 
 
 
 

Szczególna, pogłębiona ocena urządzenia wykonywana po osiągnięciu resursu lub w innych uzasadnionych przypadkach.

 

Istotnie szersza procedura niż standardowe [badanie okresowe](#badanie-okresowe) — obejmuje analizę historii urządzenia, dokumentacji, stanu [komponentów krytycznych](#komponent-krytyczny), ewentualnie ekspertyzy materiałowe (NDT). Wynik determinuje scenariusze dalszej eksploatacji.

**Wynik nie jest z góry przesądzony** — wymaga indywidualnej oceny konkretnego urządzenia. Możliwe rezultaty: dalsza eksploatacja, naprawa, [modernizacja](#modernizacja-pelna), ograniczenia eksploatacyjne, wymiana.
 
 
 **Częsty błąd**Założenie, że badanie specjalne „automatycznie przedłuża życie windy o X lat” — wynik zależy od stanu konkretnego urządzenia. 
 Powiązane: [Resurs UTB](#resurs-utb) · [Ocena stanu technicznego](#ocena-stanu-technicznego) · [Historia eksploatacji](#historia-eksploatacji) · [Modernizacja pełna](#modernizacja-pelna) · [Badanie specjalne UTB po osiągnięciu resursu](/wiedza/badanie-specjalne-utb-po-osiagnieciu-resursu) 
 
 
 
 

## Bariera architektoniczna

 Dostępność 
 
 
 

Element budynku ograniczający dostęp osobom z niepełnosprawnościami lub o ograniczonej mobilności — schody bez windy, wysokie progi, wąskie drzwi, brak podjazdów.

 

Eliminacja barier architektonicznych jest celem programów [Dostępność Plus](#dostepnosc-plus) i [BGK Fundusz Dostępności](#bgk-fundusz-dostepnosci). Najczęstsza bariera w budynkach mieszkalnych: brak windy w kondygnacjach 2+.
 
 
 
 Powiązane: [Dostępność architektoniczna](#dostepnosc-architektoniczna) · [Audyt dostępności](#audyt-dostepnosci) · [Bezprogowy dostęp](#bezprogowy-dostep) 
 
 
 
 

## Bezprogowy dostęp

 Dostępność 
 
 

także: step-free access, bez progów

 

Cecha budynku polegająca na braku progów lub stopni utrudniających przejazd wózkiem inwalidzkim, wózkiem dziecięcym lub poruszanie się o lasce.

 

Krytyczne dla pełnej dostępności. Obejmuje: bezprogowe wejście do budynku, bezprogowe dojście do windy, [dokładność zatrzymania](#dokladnosc-zatrzymania) kabiny windy w granicach umożliwiających wjazd wózkiem. Wymagane przez [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) dla dźwigów dostępnościowych.
 
 
 
 Powiązane: [Dostępność architektoniczna](#dostepnosc-architektoniczna) · [Dokładność zatrzymania](#dokladnosc-zatrzymania) · [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) 
 
 
 
 

## BGK Fundusz Dostępności

 Dostępność 
 
 

także: Fundusz Dostępności BGK, BGK fundusz

 

Program Banku Gospodarstwa Krajowego oferujący preferencyjne pożyczki na dostosowanie istniejących wielorodzinnych budynków mieszkalnych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

 

Finansuje m.in. instalację wind, [platform pionowych](#platforma-pionowa), dobudowy szybów zewnętrznych. Beneficjenci: wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie, towarzystwa budownictwa społecznego. Warunki i aktualną procedurę składania wniosków należy zweryfikować bezpośrednio na stronie BGK.
 
 
 
 Powiązane: [Dostępność](#dostepnosc) · [Ustawa o zapewnianiu dostępności](#ustawa-o-zapewnianiu-dostepnosci) · [Platforma pionowa](#platforma-pionowa) · [Dźwig osobowy (winda)](#dzwig-osobowy-winda) · [Bank Gospodarstwa Krajowego — Fundusz Dostępności](https://www.bgk.pl/programy-i-fundusze/fundusze/fundusz-dostepnosci/) 
 
 
 
 

## Blok bez windy

 Typy dźwigów 
 
 

także: blok mieszkalny bez windy

 

Budynek wielorodzinny (typowo 4-5 kondygnacji, czasem więcej), w którym pierwotnie nie zaprojektowano windy.

 

Najczęściej z okresu PRL — bloki wielkopłytowe, kamienice powojenne. Dobudowa windy wymaga decyzji [wspólnoty mieszkaniowej](#wspolnota-mieszkaniowa) lub [spółdzielni](#spoldzielnia-mieszkaniowa), analizy budynku, wyboru lokalizacji (wewnątrz / na zewnątrz), finansowania (często z [BGK Funduszu Dostępności](#bgk-fundusz-dostepnosci)). Pełny artykuł: [Winda do bloku bez windy](/wiedza/winda-do-bloku-bez-windy).
 
 
 
 Powiązane: [Dobudowa windy](#dobudowa-windy) · [Wspólnota mieszkaniowa](#wspolnota-mieszkaniowa) · [BGK Fundusz Dostępności](#bgk-fundusz-dostepnosci) 
 
 
 
 

## Budynek modernizowany

 Typy dźwigów 
 
 
 

Istniejący obiekt podlegający pracom modernizacyjnym — często moment, w którym pojawia się analiza dobudowy windy lub poprawy dostępności.

 

Modernizacja może obejmować dobudowę windy, przebudowę klatki schodowej, dostosowanie do wymogów dostępności (PN-EN 81-70, ustawa o zapewnianiu dostępności). Często wymaga zgłoszenia lub pozwolenia na budowę zależnie od zakresu. Patrz: [Budynki istniejące i dostępność](/wiedza/budynki-istniejace-i-dostepnosc).
 
 
 
 Powiązane: [Dźwig do budynku istniejącego](#dzwig-do-budynku-istniejacego) · [Dobudowa windy](#dobudowa-windy) · [Ekspertyza techniczna budynku](#ekspertyza-techniczna-budynku) 
 
 
 
 

## Całkowita wysokość szybu

 Szyb i geometria 
 
 

także: wysokość szybu, total shaft height

 

Suma trzech wymiarów pionowych: podszybia, wysokości podnoszenia i nadszybia — łączna wysokość pomieszczenia szybowego od dna do stropu.

 

Parametr podstawowy projektu architektonicznego. Wynika z wymagań: [podszybia](#podszybie) (bezpieczna przestrzeń pod kabiną), [wysokości podnoszenia](#wysokosc-podnoszenia) (zakres ruchu kabiny) i [nadszybia](#nadszybie) (bezpieczna przestrzeń nad kabiną). Każdy z trzech wymiarów ma własne minimum wynikające z [PN-EN 81-20](#pn-en-81-20) lub [PN-EN 81-21](#en-81-21) dla istniejących budynków.
 
 
 
 Powiązane: [Szyb windowy](#szyb-windowy) · [Podszybie](#podszybie) · [Nadszybie](#nadszybie) · [Wysokość podnoszenia](#wysokosc-podnoszenia) 
 
 
 
 

## Centrum monitoringu pogotowia dźwigowego

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: dyżurka serwisu, call center serwisowe

 

Całodobowe stanowisko dyżurnego serwisu odbierające zgłoszenia z łączności alarmowej dźwigów i koordynujące interwencje pogotowia.

 

Odbiera połączenia z [łączności alarmowej](#lacznosc-alarmowa) (PN-EN 81-28), prowadzi rozmowę z uwięzioną osobą do czasu przybycia ekipy, koordynuje wyjazd [pogotowia dźwigowego](#pogotowie-dzwigowe). Dla nowoczesnych dźwigów z [telemetrią](#telemetria-dzwigu) dodatkowo odbiera alarmy techniczne (awarie modułów, brak zasięgu GSM, błędy sterownika).
 
 
 
 Powiązane: [Łączność alarmowa](#lacznosc-alarmowa) · [Pogotowie dźwigowe](#pogotowie-dzwigowe) · [Uwięzienie pasażera](#uwiezienie-pasazera) · [Monitoring łączności](#monitoring-lacznosci) · [Telemetria dźwigu](#telemetria-dzwigu) 
 
 
 
 

## Chwytacz

 Bezpieczeństwo 
 
 

także: chwytacze

 

Element bezpieczeństwa zatrzymujący kabinę dźwigu na prowadnicach w razie nadmiernej prędkości lub zerwania liny.

 

Chwytacz to mechaniczny element bezpieczeństwa, który pod wpływem sygnału z [ogranicznika prędkości](#ogranicznik-predkosci) blokuje kabinę na [prowadnicach](#prowadnice) szybu — zatrzymując ją w sytuacji awaryjnej (np. nadmierna prędkość zjazdu, zerwanie liny nośnej).

Stan techniczny chwytaczy jest jednym z krytycznych elementów sprawdzanych podczas [badań UDT](#badanie-okresowe) i konserwacji. Wymaga okresowych testów funkcjonalnych zgodnie z dokumentacją producenta.
 
 **Dlaczego to ważne**Sprawność chwytaczy decyduje o bezpieczeństwie pasażerów w sytuacji awaryjnej. 
 
 Powiązane: [Ogranicznik prędkości](#ogranicznik-predkosci) · [Prowadnice](#prowadnice) · [Element bezpieczeństwa do dźwigu](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) · [Badanie okresowe](#badanie-okresowe) · [UDT, jednostki notyfikowane](/wiedza/udt-jednostki-notyfikowane) 
 
 
 
 

## Ciężar urządzenia

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: masa dźwigu, equipment weight

 

Masa całkowita dźwigu wraz z kabiną, przeciwwagą, napędem, sterownikiem — wpływa na obciążenia konstrukcji budynku.

 

Parametr istotny dla projektanta konstrukcji budynku — szczególnie przy modernizacjach w istniejących obiektach (gdy konstrukcja nie była projektowana pod konkretne urządzenie). Wartości konkretne wynikają z dokumentacji urządzenia i jego konfiguracji (typ napędu, wielkość kabiny, materiały wykończeniowe).
 
 
 
 Powiązane: [Siły od dźwigu na konstrukcję](#sily-od-dzwigu-na-konstrukcje) · [Nacisk na próg kabiny](#nacisk-na-prog-kabiny) · [Kabina](#kabina) 
 
 
 
 

## Cyfrowa historia urządzenia

 AI i diagnostyka 
 
 
 

Uporządkowany cyfrowy zapis danych technicznych, serwisowych, dokumentacyjnych i eksploatacyjnych urządzenia.

 

Może wspierać serwis, analizę [resursu](#resurs-utb), audyty, modernizacje i decyzje inwestycyjne. Nie zastępuje formalnej [książki rewizyjnej](#ksiazka-rewizyjna), ale uzupełnia ją o funkcje analityczne, wyszukiwanie i raportowanie.
 
 
 
 Powiązane: [Książka rewizyjna](#ksiazka-rewizyjna) · [Historia eksploatacji](#historia-eksploatacji) · [Telemetria dźwigu](#telemetria-dzwigu) · [Diagnostyka predykcyjna](#diagnostyka-predykcyjna) 
 
 
 
 

## Cyfrowy bliźniak windy

 AI i diagnostyka 
 
 

także: Digital Twin, wirtualny bliźniak

 

Wirtualny model konkretnego urządzenia odzwierciedlający jego budowę, parametry i aktualny stan techniczny — wspierający predykcyjną diagnostykę i planowanie serwisu.

 

Koncepcja Digital Twin — zbiera dane z [telemetrii](#telemetria-dzwigu), łączy z [cyfrową historią urządzenia](#cyfrowa-historia-urzadzenia) i modelem inżynierskim. Pozwala m.in. szacować pozostały [resurs](#resurs-utb), symulować efekty modernizacji, planować wymiany podzespołów. W branży dźwigowej koncepcja w rozwoju — wykorzystywana m.in. przez producentów premium i duże firmy serwisowe.
 
 
 
 Powiązane: [Telemetria dźwigu](#telemetria-dzwigu) · [Cyfrowa historia urządzenia](#cyfrowa-historia-urzadzenia) · [Diagnostyka predykcyjna](#diagnostyka-predykcyjna) · [Resurs UTB](#resurs-utb) 
 
 
 
 

## Cyfryzacja dokumentacji technicznej

 AI i diagnostyka 
 
 

Przeniesienie dokumentów, protokołów i historii urządzenia do uporządkowanych systemów cyfrowych zamiast rozproszonych plików i papieru.

 

Ogranicza powielanie pracy, przyspiesza przygotowanie do badań UDT i ułatwia sprawdzanie zgodności dokumentów. W PROENSO realizowana m.in. przez [PROENSO Hub](#proenso-hub). Szerzej: [cyfryzacja i energia w branży dźwigowej](/wiedza/cyfryzacja-i-energia-w-branzy-dzwigowej).
 
 Powiązane: [Cyfrowa historia urządzenia](#cyfrowa-historia-urzadzenia) · [Elektroniczny obieg dokumentów](#elektroniczny-obieg-dokumentow) · [PROENSO Hub](#proenso-hub) 
 
 
 
 

## Cykl pracy

 Resurs i badania specjalne 
 
 

także: cykl roboczy, duty cycle

 

Powtarzalny, podstawowy przebieg pracy urządzenia: start, jazda, zatrzymanie, otwarcie i zamknięcie drzwi.

 

Skumulowana liczba cykli to jeden z trzech wymiarów [resursu](#resurs-utb). W nowszych dźwigach licznik cykli jest funkcją sterownika; w starszych — często wymaga szacowania na podstawie intensywności eksploatacji budynku.
 
 
 
 Powiązane: [Resurs UTB](#resurs-utb) · [Telemetria dźwigu](#telemetria-dzwigu) 
 
 
 
 

## Części zamienne

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Elementy używane do naprawy, konserwacji lub modernizacji urządzenia.

 

Dobór części powinien uwzględniać zgodność techniczną z dokumentacją urządzenia, oryginalność lub równoważność, certyfikaty (dla [elementów bezpieczeństwa](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu)) i dostępność u producenta lub uznanego dostawcy. W starszych urządzeniach kluczowa jest [identyfikacja komponentów](#identyfikacja-komponentow).
 
 
 
 Powiązane: [Wymiana elementu](#wymiana-elementu) · [Naprawa windy](#naprawa-windy) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Identyfikacja komponentów](#identyfikacja-komponentow) · [Części zamienne](/serwis/czesci-zamienne) 
 
 
 
 

## Decyzja warunkowa UDT

 UDT i dozór 
 
 

także: zalecenia pokontrolne

 

Decyzja organu dozoru dopuszczająca urządzenie do eksploatacji pod warunkiem usunięcia wskazanych niezgodności w określonym terminie.

 

Sytuacja pośrednia między decyzją pozytywną a [wstrzymaniem eksploatacji](#wstrzymanie-eksploatacji). Inspektor wskazuje konkretne braki (np. drobne uchybienia dokumentacyjne, regulacje, profilaktyka) z terminem ich usunięcia. Niewykonanie zaleceń w terminie może skutkować wstrzymaniem eksploatacji.
 
 
 
 Powiązane: [Decyzja zezwalająca na eksploatację](#decyzja-zezwalajaca-na-eksploatacje) · [Wstrzymanie eksploatacji](#wstrzymanie-eksploatacji) · [Protokół z badania](#protokol-z-badania) · [Inspektor UDT](#inspektor-udt) 
 
 
 
 

## Decyzja zezwalająca na eksploatację

 UDT i dozór 
 
 
 

Formalna decyzja organu dozoru technicznego pozwalająca użytkować urządzenie w określonych warunkach.

 

Wydawana po pozytywnym [badaniu odbiorczym](#badanie-odbiorcze). **Oznakowanie CE i komplet dokumentacji producenta nie zastępują** decyzji UDT — to dwa różne procesy (CE = zgodność na rynek UE; decyzja UDT = dopuszczenie konkretnego urządzenia w konkretnej lokalizacji do eksploatacji w Polsce).
 
 
 **Częsty błąd**Założenie, że winda z CE jest „automatycznie dopuszczona do użytku” — bez decyzji UDT nie wolno jej eksploatować. 
 Powiązane: [UDT](#udt) · [Oznakowanie CE](#oznakowanie-ce) · [Badanie odbiorcze](#badanie-odbiorcze) 
 
 
 
 

## Deklaracja zgodności

 Normy i regulacje 
 
 

także: deklaracja zgodności UE, DoC

 

Dokument, w którym właściwy podmiot (producent) deklaruje zgodność urządzenia lub elementu z odpowiednimi wymaganiami przepisów UE.

 

Jest częścią [dokumentacji technicznej](#dokumentacja-techniczna) urządzenia. Wymagana m.in. przy zgłoszeniu do dozoru technicznego i w procesie odbioru. Nie zastępuje badań dozorowych w toku eksploatacji.
 
 
 
 Powiązane: [Oznakowanie CE](#oznakowanie-ce) · [Dokumentacja techniczna](#dokumentacja-techniczna) · [Dokumentacja rejestracyjna](#dokumentacja-rejestracyjna) 
 
 
 
 

## Diagnostyka predykcyjna

 AI i diagnostyka 
 
 

także: predictive maintenance

 

Analiza danych technicznych w celu przewidywania potencjalnych awarii przed ich wystąpieniem.

 

W branży dźwigowej może wspierać planowanie serwisu, ograniczanie przestojów i optymalizację kosztów. Bazuje na danych z [telemetrii](#telemetria-dzwigu), [cyfrowej historii urządzenia](#cyfrowa-historia-urzadzenia) i modelach analitycznych. **Nie zastępuje konserwatora** ani decyzji organu dozoru.
 
 
 
 Powiązane: [Telemetria dźwigu](#telemetria-dzwigu) · [Cyfrowa historia urządzenia](#cyfrowa-historia-urzadzenia) · [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) 
 
 
 
 

## Dobudowa windy

 Typy dźwigów 
 
 

także: dobudowa dźwigu, instalacja windy w istniejącym budynku

 

Proces instalacji nowego dźwigu w istniejącym budynku, który pierwotnie nie posiadał windy lub posiadał urządzenie wymagające pełnej wymiany.

 

Obejmuje analizę budynku, wybór lokalizacji szybu (wewnątrz lub na zewnątrz), projekt techniczny, uzgodnienia formalne (czasem konserwatorskie), realizację, odbiór UDT, przekazanie do eksploatacji. Najczęściej w [kamienicach](#kamienica) i [blokach bez windy](#blok-bez-windy). Wymaga indywidualnej analizy każdego obiektu.
 
 
 
 Powiązane: [Blok bez windy](#blok-bez-windy) · [Kamienica](#kamienica) · [Winda zewnętrzna](#winda-zewnetrzna) · [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) 
 
 
 
 

## Dokumentacja do wyceny

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: dane do wyceny

 

Komplet danych potrzebnych do przygotowania rzetelnej wyceny: rzuty, przekroje, wymiary szybu, parametry budynku, oczekiwany standard, planowany termin.

 

Im więcej danych w pierwszym zapytaniu, tym **szybsza i trafniejsza wycena**. Bez danych dostawca musi zakładać "typowe warunki" — co prowadzi do ofert z dużą rozpiętością lub niedoszacowanych.
 
 
 
 Powiązane: [Wycena windy](#wycena-windy) · [Wstępna analiza techniczna](#wstepna-analiza-techniczna) · [Dokumentacja projektowa](#dokumentacja-projektowa) 
 
 
 
 

## Dokumentacja projektowa

 UDT i dozór 
 
 
 

Komplet projektów branżowych (architektoniczny, konstrukcyjny, instalacyjny, elektryczny) wymaganych do realizacji inwestycji dobudowy windy.

 

Zakres zależy od formy realizacji: [pozwolenie na budowę](#pozwolenie-na-budowe) (pełny projekt) lub [zgłoszenie](#zgloszenie-robot-budowlanych) (uproszczony zakres). Obejmuje również dokumentację urządzenia (DTR producenta, deklaracje zgodności, certyfikaty elementów bezpieczeństwa) — patrz [dokumentacja techniczna](#dokumentacja-techniczna).
 
 
 
 Powiązane: [Pozwolenie na budowę](#pozwolenie-na-budowe) · [Zgłoszenie robót budowlanych](#zgloszenie-robot-budowlanych) · [Dokumentacja techniczna](#dokumentacja-techniczna) · [Ekspertyza techniczna budynku](#ekspertyza-techniczna-budynku) 
 
 
 
 

## Dokumentacja rejestracyjna

 UDT i dozór 
 
 
 

Komplet dokumentów składany przy zgłoszeniu urządzenia do objęcia dozorem technicznym.

 

Zakres zależy od rodzaju urządzenia, jego wieku, dokumentacji producenta, [deklaracji zgodności](#deklaracja-zgodnosci) oraz wymagań właściwej terenowej jednostki UDT. Typowo obejmuje: deklarację zgodności UE, instrukcję eksploatacji w j. polskim, certyfikaty [elementów bezpieczeństwa](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu), schematy techniczne, dane techniczne.
 
 
 
 Powiązane: [Dokumentacja techniczna](#dokumentacja-techniczna) · [Dokumentacja uzupełniająca](#dokumentacja-uzupelniajaca) · [Deklaracja zgodności](#deklaracja-zgodnosci) 
 
 
 
 

## Dokumentacja techniczna

 UDT i dozór 
 
 

także: DTR, dokumentacja UDT

 

Komplet dokumentów opisujących budowę, parametry i historię urządzenia: instrukcja eksploatacji, schematy, certyfikaty elementów bezpieczeństwa, DTR.

 

Dokumentacja techniczna obejmuje m.in.: [deklarację zgodności UE](#deklaracja-zgodnosci), certyfikaty [elementów bezpieczeństwa](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu), instrukcję eksploatacji w języku polskim, schematy elektryczne i mechaniczne, dokumentację techniczno-ruchową (DTR) oraz protokoły pomiarów wykonanych przy montażu.

Uzupełniają ją: [dokumentacja rejestracyjna](#dokumentacja-rejestracyjna) (zgłoszenie urządzenia do dozoru), [dokumentacja uzupełniająca](#dokumentacja-uzupelniajaca) (po naprawach, modernizacjach, odtworzeniu historii), protokoły UDT oraz historia modernizacji. Komplet ma kluczowe znaczenie przy analizie [resursu](#resurs-utb) i [badaniu specjalnym](#badanie-specjalne).
 
 **Dlaczego to ważne**Bez kompletnej dokumentacji wiele procesów (odbiór, modernizacja, badanie specjalne, zmiana serwisanta) staje się trudniejszych lub niemożliwych. 
 
 Powiązane: [Książka rewizyjna](#ksiazka-rewizyjna) · [Deklaracja zgodności](#deklaracja-zgodnosci) · [Dokumentacja rejestracyjna](#dokumentacja-rejestracyjna) · [Dokumentacja uzupełniająca](#dokumentacja-uzupelniajaca) · [Resurs UTB](#resurs-utb) · [Dokumentacja UDT windy](/wiedza/dokumentacja-udt-windy) 
 
 
 
 

## Dokumentacja uzupełniająca

 UDT i dozór 
 
 
 

Dodatkowe dokumenty wymagane w określonych sytuacjach: po naprawach, modernizacji, przeniesieniu urządzenia, odtworzeniu historii eksploatacji.

 

W praktyce porządkuje to, czego nie było w pierwotnym komplecie dokumentacji. Eksploatujący ma obowiązek odtworzenia [historii eksploatacji](#historia-eksploatacji), jeżeli nie była rejestrowana — szczególnie istotne przy analizie [resursu](#resurs-utb).
 
 
 
 Powiązane: [Dokumentacja techniczna](#dokumentacja-techniczna) · [Dokumentacja rejestracyjna](#dokumentacja-rejestracyjna) · [Historia eksploatacji](#historia-eksploatacji) · [Resurs UTB](#resurs-utb) 
 
 
 
 

## Dokładność zatrzymania

 Szyb i geometria 
 
 
 

Różnica wysokości między podłogą kabiny a podłogą przystanku po zatrzymaniu dźwigu.

 

Zbyt duża różnica powoduje ryzyko potknięcia, dyskomfort i problemy dostępnościowe. Wpływ ma stan techniczny napędu, falownika, hamulca i sterowania.
 
 
 
 Powiązane: [Poziomowanie kabiny](#poziomowanie-kabiny) · [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) 
 
 
 
 

## Dostępność

 Dostępność 
 
 

także: accessibility

 

Cecha urządzenia / budynku umożliwiająca jego użytkowanie przez osoby z niepełnosprawnościami i o ograniczonej mobilności.

 

Dla dźwigów regulowana m.in. przez [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) i [ustawę o zapewnianiu dostępności](#ustawa-o-zapewnianiu-dostepnosci) (dla budynków publicznych). Wpływa na wymiary [kabiny](#kabina), pozycje [panelu](#panel-sterujacy-cop-lop), [sygnalizację głosową](#sygnalizacja-glosowa), [dokładność zatrzymania](#dokladnosc-zatrzymania), dostępne urządzenia ([platformy pionowe](#platforma-pionowa), [platformy schodowe](#platforma-schodowa)).
 
 
 
 Powiązane: [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) · [Platforma pionowa](#platforma-pionowa) · [Platforma schodowa](#platforma-schodowa) · [Kabina](#kabina) · [Ustawa o zapewnianiu dostępności](#ustawa-o-zapewnianiu-dostepnosci) · [BGK Fundusz Dostępności](#bgk-fundusz-dostepnosci) · [Platformy dostępnościowe](/solutions/platformy-dostepnosciowe.html) · [Windy do istniejących budynków — dostępność](/rozwiazania/windy-do-istniejacych-budynkow-dostepnosc.html) 
 
 
 
 

## Dostępność architektoniczna

 Dostępność 
 
 

także: architectural accessibility

 

Cecha budynku umożliwiająca jego użytkowanie przez osoby z niepełnosprawnościami, seniorów, osoby z wózkami dziecięcymi.

 

Obejmuje: bezprogowe wejście, dostępność wszystkich kondygnacji (winda lub platforma), odpowiednie wymiary korytarzy, drzwi, łazienek. Regulowana ustawą o zapewnianiu dostępności (dla budynków publicznych) i [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) (dla dźwigów).
 
 
 
 Powiązane: [Dostępność](#dostepnosc) · [Bariera architektoniczna](#bariera-architektoniczna) · [Bezprogowy dostęp](#bezprogowy-dostep) · [Osoba ze szczególnymi potrzebami](#osoba-ze-szczegolnymi-potrzebami) 
 
 
 
 

## Dostępność części

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: spare parts availability

 

Gwarantowana dostępność części zamiennych przez dostawcę przez określony okres (typowo 10-20 lat).

 

Krytyczne kryterium wyboru dostawcy. Dźwigi tańszych marek mogą mieć problem z dostępnością części po 10-15 latach — wtedy [przestoje](#przestoj-windy) wydłużają się, a koszty napraw rosną. Wpływa na [TCO](#tco-calkowity-koszt-posiadania).
 
 
 
 Powiązane: [Części zamienne](#czesci-zamienne) · [TCO / całkowity koszt posiadania](#tco-calkowity-koszt-posiadania) · [Identyfikacja komponentów](#identyfikacja-komponentow) 
 
 
 
 

## Dostępność Plus

 Dostępność 
 
 

także: program Dostępność Plus

 

Rządowy program zwiększania dostępności obiektów i przestrzeni publicznej dla osób ze szczególnymi potrzebami (uruchomiony 2018).

 

Obejmuje m.in.: finansowanie dostosowań budynków publicznych, wspieranie dostępności w mieszkalnictwie, edukacji, transporcie. Dla dźwigów / wind związany m.in. z [BGK Funduszem Dostępności](#bgk-fundusz-dostepnosci), [PFRON](#pfron) i [ustawą o zapewnianiu dostępności](#ustawa-o-zapewnianiu-dostepnosci). Warunki aktualne należy zweryfikować bezpośrednio na stronie programu.
 
 
 
 Powiązane: [BGK Fundusz Dostępności](#bgk-fundusz-dostepnosci) · [PFRON](#pfron) · [Ustawa o zapewnianiu dostępności](#ustawa-o-zapewnianiu-dostepnosci) · [Dostępność architektoniczna](#dostepnosc-architektoniczna) 
 
 
 
 

## Drabina szybowa

 Szyb i geometria 
 
 

także: drabina serwisowa szybu

 

Pionowa drabina serwisowa zainstalowana w szybie dźwigu, zapewniająca bezpieczny dostęp do podszybia.

 

Element infrastruktury serwisowej szybu. Wymagana dla bezpiecznego zejścia konserwatora do [podszybia](#podszybie) bez konieczności użycia drabiny zewnętrznej. Stan techniczny drabiny (mocowanie, korozja) podlega ocenie przy badaniach UDT.
 
 
 
 Powiązane: [Podszybie](#podszybie) · [Szyb windowy](#szyb-windowy) · [Przestrzeń bezpieczeństwa](#przestrzen-bezpieczenstwa) 
 
 
 
 

## Drzwi centralne

 Kabina i drzwi 
 
 

także: centre-opening doors

 

Drzwi otwierające się od środka na dwie strony (lewa i prawa skrzydła odsuwają się jednocześnie).

 

Klasyczne rozwiązanie w dźwigach o szerokim wejściu (>900 mm). Wymagają więcej miejsca po obu stronach szybu i dwóch napędów drzwi (lub jednego z dwustronnym mechanizmem). Alternatywa: [drzwi teleskopowe](#drzwi-teleskopowe) (otwierają się w jedną stronę przez teleskop kilku skrzydeł).
 
 
 
 Powiązane: [Drzwi kabinowe](#drzwi-kabinowe) · [Drzwi szybowe](#drzwi-szybowe) · [Drzwi teleskopowe](#drzwi-teleskopowe) 
 
 
 
 

## Drzwi kabinowe

 Kabina i drzwi 
 
 

także: drzwi kabiny

 

Drzwi zamontowane bezpośrednio w kabinie dźwigu.

 

Nie należy mylić ich z [drzwiami szybowymi](#drzwi-szybowe) (zamontowanymi w ścianie szybu na każdym przystanku). Drzwi kabinowe współpracują z drzwiami szybowymi przez mechaniczne sprzężenie i systemy bezpieczeństwa ([kurtyna świetlna](#kurtyna-swietlna), sensory).
 
 
 
 Powiązane: [Drzwi szybowe](#drzwi-szybowe) · [Kurtyna świetlna](#kurtyna-swietlna) · [Zamek drzwi szybowych](#zamek-drzwi-szybowych) · [Próg kabinowy](#prog-kabinowy) 
 
 
 
 

## Drzwi szybowe

 Kabina i drzwi 
 
 

także: drzwi przystankowe

 

Drzwi montowane w ścianie szybu na każdym przystanku, oddzielające szyb od strefy użytkownika.

 

Drzwi szybowe (przystankowe) współpracują z [drzwiami kabinowymi](#drzwi-kabinowe) przez system mechanicznego sprzężenia i [zamek drzwi szybowych](#zamek-drzwi-szybowych). Zamek uniemożliwia ich otwarcie, gdy kabina nie znajduje się w bezpiecznej pozycji na danym przystanku.

Stan drzwi szybowych — szczelność, regulacja zamków, sprawność progów — jest jednym z najczęściej sprawdzanych elementów przy [badaniach okresowych](#badanie-okresowe).
 
 
 
 Powiązane: [Drzwi kabinowe](#drzwi-kabinowe) · [Zamek drzwi szybowych](#zamek-drzwi-szybowych) · [Próg kabinowy](#prog-kabinowy) · [Kurtyna świetlna](#kurtyna-swietlna) 
 
 
 
 

## Drzwi teleskopowe

 Kabina i drzwi 
 
 

także: telescopic doors, drzwi przesuwne teleskopowe

 

Drzwi otwierające się w jedną stronę — dwa lub trzy skrzydła przesuwają się jedno za drugim na boku.

 

Pozwalają na szersze wejście przy mniejszej szerokości szybu. Częste w dźwigach instalowanych w istniejących budynkach o ograniczonej szerokości szybu. Alternatywa: [drzwi centralne](#drzwi-centralne).
 
 
 
 Powiązane: [Drzwi kabinowe](#drzwi-kabinowe) · [Drzwi szybowe](#drzwi-szybowe) · [Drzwi centralne](#drzwi-centralne) · [EN 81-21](#en-81-21) 
 
 
 
 

## Drzwi teleskopowe prawe / lewe

 Kabina i drzwi 
 
 

także: drzwi prawe, drzwi lewe, right-opening, left-opening

 

Kierunek otwierania drzwi teleskopowych — prawostronne (skrzydła przesuwają się w prawo) lub lewostronne (w lewo).

 

Wybór kierunku zależy od układu komunikacji budynku — przeszkody po jednej ze stron szybu, dojścia z klatki schodowej. Standardowy parametr przy zamawianiu dźwigu. Drzwi teleskopowe oszczędzają miejsce w porównaniu do [drzwi centralnych](#drzwi-centralne).
 
 
 
 Powiązane: [Drzwi teleskopowe](#drzwi-teleskopowe) · [Drzwi centralne](#drzwi-centralne) · [Drzwi szybowe](#drzwi-szybowe) 
 
 
 
 

## Drzwi wychylne

 Kabina i drzwi 
 
 

także: drzwi rozwierne, swing doors

 

Drzwi otwierające się jak tradycyjne drzwi pokojowe — na zawiasach, do wewnątrz lub na zewnątrz szybu.

 

Rozwiązanie historyczne, dziś rzadko stosowane w nowych instalacjach (głównie tylko w specjalnych zastosowaniach lub przy modernizacjach z zachowaniem dawnej estetyki). Standardem są dziś drzwi przesuwne — [centralne](#drzwi-centralne) lub [teleskopowe](#drzwi-teleskopowe).
 
 
 
 Powiązane: [Drzwi szybowe](#drzwi-szybowe) · [Drzwi kabinowe](#drzwi-kabinowe) · [Drzwi centralne](#drzwi-centralne) · [Drzwi teleskopowe](#drzwi-teleskopowe) 
 
 
 
 

## Dusza klatki schodowej

 Szyb i geometria 
 
 

także: stairwell void, okiennica schodów

 

Pusta przestrzeń pionowa w środku biegu schodów — czasem wykorzystywana jako miejsce na szyb windy w istniejących budynkach.

 

Rozwiązanie z XX wieku, dziś rzadko wykorzystywane przy nowych dobudowach (mała powierzchnia, kolizja z biegami schodów). W niektórych zabytkowych kamienicach jest jedyną opcją wewnątrz budynku. Wymaga drobnych wymiarów kabiny (typowo home lift lub mała platforma) i często rozwiązań zgodnych z [PN-EN 81-21](#en-81-21).
 
 
 
 Powiązane: [Klatka schodowa](#klatka-schodowa) · [Kamienica](#kamienica) · [Szyb windowy](#szyb-windowy) · [EN 81-21](#en-81-21) 
 
 
 
 

## Dyrektywa dźwigowa 2014/33/UE

 Normy i regulacje 
 
 

także: dyrektywa 2014/33/UE, Lifts Directive

 

Unijna dyrektywa dotycząca dźwigów i elementów bezpieczeństwa do dźwigów, wdrożona w Polsce m.in. rozporządzeniem Dz.U. 2016 poz. 811.

 

Podstawa europejskiego systemu wymagań dla dźwigów wprowadzanych na rynek UE. Określa wymagania zasadnicze dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa, procedury oceny zgodności (z udziałem [jednostek notyfikowanych](#jednostka-notyfikowana)) oraz wymagania dla [oznakowania CE](#oznakowanie-ce).

Aktualna treść dostępna w EUR-Lex — nie kopiujemy jej fragmentów, opisujemy wyłącznie kontekst praktyczny.
 
 
 
 Powiązane: [Oznakowanie CE](#oznakowanie-ce) · [Deklaracja zgodności](#deklaracja-zgodnosci) · [Jednostka notyfikowana](#jednostka-notyfikowana) · [Dyrektywa 2014/33/UE — EUR-Lex](https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2014/33/oj) · [Ocena zgodności dźwigu, CE i moduły](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Dyrektywa maszynowa 2006/42/WE

 Normy i regulacje 
 
 

także: Machinery Directive, 2006/42/WE, MD

 

Unijna dyrektywa dotycząca maszyn — odrębna od Dyrektywy 2014/33/UE dla dźwigów, ale relevantna dla niektórych urządzeń UTB (np. wciągarki, suwnice, podnośniki).

 

Nie należy mylić z [Dyrektywą 2014/33/UE](#dyrektywa-dzwigowa-2014-33-ue). Dla wind osobowych i towarowo-osobowych stosuje się Dyrektywę dźwigową, dla innych urządzeń podnoszących — często Dyrektywę maszynową. Klasyfikacja konkretnego urządzenia wymaga indywidualnej analizy.
 
 
 
 Powiązane: [Dyrektywa dźwigowa 2014/33/UE](#dyrektywa-dzwigowa-2014-33-ue) · [Rozporządzenie maszynowe UE 2023/1230](#rozporzadzenie-maszynowe-ue-2023-1230) · [Oznakowanie CE](#oznakowanie-ce) · [Dyrektywa 2006/42/WE — EUR-Lex](https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2006/42/oj) 
 
 
 
 

## Dźwig bez maszynowni / MRL

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: MRL, Machine Room Less

 

Dźwig, w którym napęd i sterowanie są rozmieszczone bez klasycznej, osobnej maszynowni — najczęściej w nadszybiu lub szafie sterowej obok szybu.

 

Standard w nowych budynkach mieszkalnych — oszczędność miejsca, brak konieczności wydzielania pomieszczenia maszynowni. Wymaga jednak właściwego **dostępu serwisowego** (zwykle przez szyb / nadszybie) i zgodności z dokumentacją projektową.
 
 
 
 Powiązane: [Maszynownia](#maszynownia) · [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) · [Nadszybie](#nadszybie) 
 
 
 
 

## Dźwig do budynku istniejącego

 Typy dźwigów 
 
 

także: winda do istniejącego budynku

 

Dźwig instalowany w istniejącym obiekcie — często z ograniczeniami geometrii szybu wymagającymi rozwiązań wg PN-EN 81-21.

 

Typowe ograniczenia: [niskie podszybie](#podszybie) (fundamenty, woda gruntowa), [niskie nadszybie](#nadszybie) (strop, dach), nietypowa geometria szybu, konieczność [szybu zewnętrznego](#szyb-zewnetrzny), uzgodnienia konserwatorskie. Dobierany zwykle jako [niestandardowy](#dzwig-niestandardowy) z wykorzystaniem rozwiązań [PN-EN 81-21](#en-81-21).
 
 
 
 Powiązane: [Dźwig do budynku nowego](#dzwig-do-budynku-nowego) · [EN 81-21](#en-81-21) · [Dźwig niestandardowy](#dzwig-niestandardowy) · [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) 
 
 
 
 

## Dźwig do budynku nowego

 Typy dźwigów 
 
 
 

Dźwig instalowany w nowo projektowanym budynku — szyb projektowany od początku zgodnie z wymaganiami PN-EN 81-20.

 

Standardowo: pełne wymiary podszybia, nadszybia, kabiny zgodnie z katalogiem producenta. Brak ograniczeń istniejącej konstrukcji. Większa swoboda doboru. Alternatywa: [dźwig do budynku istniejącego](#dzwig-do-budynku-istniejacego).
 
 
 
 Powiązane: [Dźwig do budynku istniejącego](#dzwig-do-budynku-istniejacego) · [PN-EN 81-20](#pn-en-81-20) · [Dźwig standardowy](#dzwig-standardowy) 
 
 
 
 

## Dźwig niestandardowy

 Typy dźwigów 
 
 

także: dźwig indywidualny, custom lift

 

Dźwig wymagający indywidualnego projektu — nietypowa geometria szybu, kabina o specjalnej konstrukcji, układ drzwi 90°/3-stronny, ograniczenia istniejącego budynku.

 

Wybierany dla: [trudnych warunków szybowych](/wiedza/trudne-warunki-szybowe), kamienic, dobudów zewnętrznych, kabin [90°](#kabina-przelotowa-90-stopni) lub [trójstronnych](#kabina-z-trzema-dojsciami), dźwigów panoramicznych, dźwigów szpitalnych z niestandardowymi wymiarami. PROENSO specjalizuje się również w trudniejszych przypadkach.
 
 
 
 Powiązane: [Dźwig standardowy](#dzwig-standardowy) · [Dźwig do budynku istniejącego](#dzwig-do-budynku-istniejacego) · [Kabina przelotowa 90 stopni](#kabina-przelotowa-90-stopni) 
 
 
 
 

## Dźwig osobowy (winda)

 Typy dźwigów 
 
 

także: winda, winda osobowa, dźwig pasażerski

 

Urządzenie dźwigowe przeznaczone do przewozu osób (i ewentualnie ładunków towarzyszących) między poziomami budynku.

 

Najczęściej spotykany typ urządzenia UTB. Podlega [Dyrektywie 2014/33/UE](#dyrektywa-dzwigowa-2014-33-ue) oraz krajowym przepisom dozoru technicznego (Dz.U. 2018 poz. 2176). Konstrukcja, instalowanie i eksploatacja regulowane normami z rodziny [PN-EN 81-20](#pn-en-81-20) / [81-50](#pn-en-81-50).

Dla istniejących budynków o ograniczonej geometrii szybu istotne znaczenie ma [PN-EN 81-21](#en-81-21) (rozwiązania dla niskiego [podszybia](#podszybie) / [nadszybia](#nadszybie)).
 
 
 
 Powiązane: [Dźwig towarowy](#dzwig-towarowy) · [Dźwig towarowo-osobowy](#dzwig-towarowo-osobowy) · [UDT](#udt) · [UTB](#utb) · [Dźwigi osobowe](/solutions/dzwigi-osobowe.html) 
 
 
 
 

## Dźwig panoramiczny

 Typy dźwigów 
 
 
 

Dźwig z przeszkloną kabiną lub szybem, eksponowany architektonicznie.

 

Łączy funkcję transportową z wymaganiami estetycznymi i konstrukcyjnymi. Często instalowany w [szybach stalowo-szklanych](#szyb-stalowo-szklany). Serwis wymaga uwzględnienia czyszczenia przeszkleń i dostępu do elementów.
 
 
 
 Powiązane: [Szyb stalowo-szklany](#szyb-stalowo-szklany) · [Kabina](#kabina) 
 
 
 
 

## Dźwig samochodowy

 Typy dźwigów 
 
 

także: car lift, dźwig parkingowy

 

Dźwig przeznaczony do transportu pojazdów (osobowych, dostawczych) — między kondygnacjami parkingu lub między poziomami warsztatu.

 

Charakteryzuje się dużą kabiną (zwykle 5-7 ton ładowności), niskim progiem wjazdu, podłogą z trakcją antypoślizgową. Bardziej zbliżony do [dźwigu towarowego](#dzwig-towarowy) niż [osobowego](#dzwig-osobowy-winda). Wymaga specjalnej analizy parametrów: ładowność, wymiary kabiny, prędkość, drzwi z dwóch stron (przelot), wentylacja.
 
 
 
 Powiązane: [Dźwig towarowy](#dzwig-towarowy) · [Dźwig towarowo-osobowy](#dzwig-towarowo-osobowy) · [Kabina przelotowa](#kabina-przelotowa) 
 
 
 
 

## Dźwig standardowy

 Typy dźwigów 
 
 

także: dźwig katalogowy, standard lift

 

Dźwig o powtarzalnych, katalogowych parametrach — szybki w doborze, krótszy czas realizacji, niższe koszty jednostkowe.

 

Wybierany dla typowych zastosowań: bloki mieszkalne, biurowce, parkingowe, magazynowe — gdzie szyb i wymagania użytkowe pasują do oferty katalogowej producentów. Standardowo: typowa kabina nieprzelotowa lub przelotowa, klasyczne drzwi, standardowe wymiary szybu. Alternatywa: [dźwig niestandardowy](#dzwig-niestandardowy).
 
 
 
 Powiązane: [Dźwig niestandardowy](#dzwig-niestandardowy) · [Dźwig do budynku nowego](#dzwig-do-budynku-nowego) 
 
 
 
 

## Dźwig szpitalny / łóżkowy

 Typy dźwigów 
 
 

także: dźwig łóżkowy, winda szpitalna

 

Dźwig przystosowany do transportu pacjentów (w tym na łóżkach), personelu medycznego i wyposażenia.

 

Wymaga szczególnego podejścia do: **wymiarów kabiny** (mieszczących łóżko szpitalne z personelem), **niezawodności** (priorytet dostępności), **dokładności zatrzymania** i **dostępności** zgodnie z [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70). Często objęty dedykowanym [SLA serwisowym](#sla-serwisowe).
 
 
 
 Powiązane: [Dźwig osobowy (winda)](#dzwig-osobowy-winda) · [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) · [SLA serwisowe](#sla-serwisowe) 
 
 
 
 

## Dźwig towarowo-osobowy

 Typy dźwigów 
 
 
 

Dźwig przeznaczony do transportu osób i towarów, łączący cechy dźwigu osobowego i towarowego.

 

Różni się od typowego [dźwigu osobowego](#dzwig-osobowy-winda) parametrami (większa ładowność, wytrzymalsza kabina) i często intensywnością eksploatacji. Stosowany w hotelach, budynkach biurowych, obiektach handlowych.
 
 
 
 Powiązane: [Dźwig osobowy (winda)](#dzwig-osobowy-winda) · [Dźwig towarowy](#dzwig-towarowy) 
 
 
 
 

## Dźwig towarowy

 Typy dźwigów 
 
 
 

Urządzenie dźwigowe przeznaczone do przewozu towarów, bez transportu osób lub z obsługą wyłącznie osoby uprawnionej.

 

Dźwigi towarowe stosowane są w magazynach, zakładach przemysłowych, restauracjach (kuchnia → sala) i wszędzie tam, gdzie istnieje potrzeba transportu pionowego ładunku. Różnią się od [dźwigów towarowo-osobowych](#dzwig-towarowo-osobowy) i [dźwigów osobowych](#dzwig-osobowy-winda) przeznaczeniem, parametrami i wymaganiami konstrukcyjnymi.
 
 
 
 Powiązane: [Dźwig towarowo-osobowy](#dzwig-towarowo-osobowy) · [Dźwig osobowy (winda)](#dzwig-osobowy-winda) · [UTB](#utb) · [Dźwigi towarowe](/solutions/dzwigi-towarowe.html) 
 
 
 
 

## Ekspertyza techniczna budynku

 UDT i dozór 
 
 

także: ekspertyza budowlana, ocena techniczna budynku

 

Dokumentacja oceniająca stan techniczny i możliwości techniczne istniejącego budynku — często wymagana przed dobudową windy.

 

Obejmuje analizę: konstrukcji nośnej, fundamentów, instalacji, stanu murów, możliwości wykonania nowych otworów lub szybu. Sporządzana przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego. Niezbędna przy istotnych modernizacjach i dobudowach.
 
 
 
 Powiązane: [Dokumentacja projektowa](#dokumentacja-projektowa) · [Dobudowa windy](#dobudowa-windy) · [Budynek modernizowany](#budynek-modernizowany) 
 
 
 
 

## Eksploatujący

 UDT i dozór 
 
 
 

Podmiot odpowiedzialny formalnie za bezpieczne użytkowanie urządzenia zgodnie z wymaganiami dozoru i instrukcją eksploatacji.

 

W praktyce: właściciel, zarządca nieruchomości, wspólnota mieszkaniowa, spółdzielnia, szpital, zakład przemysłowy — w zależności od struktury własności i zarządzania. Konkretną rolę powinny określać umowy i uchwały.

Eksploatujący odpowiada za prowadzenie [dokumentacji](#dokumentacja-techniczna), zapewnienie konserwacji, zgłaszanie urządzenia do badań UDT, monitorowanie [resursu](#resurs-utb) i współpracę z organem dozoru.
 
 
 
 Powiązane: [Konserwujący](#konserwujacy) · [Obsługujący](#obslugujacy) · [UDT](#udt) · [Obowiązki eksploatującego UTB](/wiedza/obowiazki-eksploatujacego-utb) 
 
 
 
 

## Elektroniczny obieg dokumentów

 Serwis i eksploatacja 
 
 

Cyfrowe zarządzanie dokumentami — fakturami, protokołami, umowami i dokumentacją techniczną — bez papierowego krążenia plików.

 

Ogranicza powielanie pracy, utratę dokumentów i czas szukania protokołów; ułatwia przygotowanie do [dokumentacji UDT](/wiedza/dokumentacja-udt-windy). Element [cyfryzacji w branży dźwigowej](/wiedza/cyfryzacja-i-energia-w-branzy-dzwigowej) realizowany w [PROENSO Hub](#proenso-hub).
 
 Powiązane: [Cyfryzacja dokumentacji technicznej](#cyfryzacja-dokumentacji-technicznej) · [PROENSO Hub](#proenso-hub) 
 
 
 
 

## Element bezpieczeństwa do dźwigu

 Bezpieczeństwo 
 
 
 

Element mający bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa użytkowników i pracy urządzenia — zdefiniowany m.in. w Dyrektywie 2014/33/UE.

 

Lista obejmuje m.in.: [chwytacze](#chwytacz), [ograniczniki prędkości](#ogranicznik-predkosci), [zamki drzwi szybowych](#zamek-drzwi-szybowych), [zderzaki/bufory](#zderzak-bufor), urządzenia zabezpieczające przed nadmierną prędkością w górę, urządzenia przeciw niezamierzonym ruchom kabiny ([UCM](#ucm)) i inne. Elementy bezpieczeństwa podlegają osobnym wymaganiom zgodności i dokumentacji (certyfikaty).
 
 
 
 Powiązane: [Chwytacz](#chwytacz) · [Ogranicznik prędkości](#ogranicznik-predkosci) · [Zamek drzwi szybowych](#zamek-drzwi-szybowych) · [Zderzak / bufor](#zderzak-bufor) · [UCM](#ucm) · [Dyrektywa 2014/33/UE — EUR-Lex](https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2014/33/oj) · [Ocena zgodności dźwigu, CE i moduły](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Emisja hałasu dźwigu

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: hałas dźwigu, akustyka pracy windy

 

Poziom hałasu generowanego przez urządzenie podczas pracy — mierzony zarówno wewnątrz kabiny, jak i w pomieszczeniach przyległych do szybu.

 

Wpływ ma: typ [wciągarki](#wciagarka-dzwigowa) (bezprzekładniowe są ciche), [falownik](#falownik-przemiennik-czestotliwosci), stan [prowadnic](#prowadnice), mocowania, izolacja akustyczna szybu. **Hałas to częsta przyczyna skarg mieszkańców** w budynkach wielorodzinnych — typowo rozwiązywany przez [modernizację częściową](#modernizacja-czesciowa) (wymiana wciągarki, izolacje akustyczne).
 
 
 
 Powiązane: [Akustyka kabiny](#akustyka-kabiny) · [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) 
 
 
 
 

## EN 81-21

 Normy i regulacje 
 
 

także: PN-EN 81-21, norma 81-21

 

Norma dla nowych dźwigów instalowanych w istniejących budynkach, gdy ograniczenia budowlane nie pozwalają spełnić wymagań EN 81-20 w zakresie umieszczenia przestrzeni bezpieczeństwa.

 

Norma określa **dopuszczalne odstępstwa i wymagane kompensacje techniczne** w sytuacjach, gdy istniejący budynek nie pozwala spełnić standardowych wymiarów [podszybia](#podszybie) (1100–1500 mm), [nadszybia](#nadszybie) (3400 mm) czy [przestrzeni bezpieczeństwa](#przestrzen-bezpieczenstwa) wynikających z [PN-EN 81-20](#pn-en-81-20). Typowe kompensacje: ruchome odboje, dodatkowe bufory, ograniczenie prędkości na skrajnym przystanku, układy ESD.

W praktyce kluczowa dla projektów wind w **kamienicach**, modernizacjach budynków historycznych, dobudowach zewnętrznych. Dobór konkretnych rozwiązań wymaga indywidualnej analizy projektowej i często uzgodnień z właściwą terenową jednostką UDT.
 
 **Dlaczego to ważne**To norma, która często decyduje, czy w danym budynku w ogóle można zamontować dźwig. 
 
 Powiązane: [Podszybie](#podszybie) · [Nadszybie](#nadszybie) · [Przestrzeń bezpieczeństwa](#przestrzen-bezpieczenstwa) · [PN-EN 81-20](#pn-en-81-20) · [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) · [Winda w kamienicy](/rozwiazania/winda-w-kamienicy.html) · [Dźwigi z zaniżonym podszybiem/nadszybiem](/rozwiazania/dzwigi-zanizone-podszybie-nadszybie.html) 
 
 
 
 

## EN 81-82

 Normy i regulacje 
 
 

także: PN-EN 81-82, norma 81-82

 

Norma określająca zasady poprawy dostępności istniejących dźwigów osobowych i towarowo-osobowych — uzupełnienie EN 81-80 z perspektywy potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

 

Powiązana z [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) (dostępność nowych dźwigów) i [PN-EN 81-80](#pn-en-81-80) (poprawa bezpieczeństwa istniejących). Kluczowa przy planowaniu modernizacji w ramach [BGK Fundusz Dostępności](#bgk-fundusz-dostepnosci) i [ustawy o zapewnianiu dostępności](#ustawa-o-zapewnianiu-dostepnosci).
 
 
 
 Powiązane: [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) · [PN-EN 81-80](#pn-en-81-80) · [Dostępność](#dostepnosc) · [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) 
 
 
 
 

## eUDT

 UDT i dozór 
 
 

także: platforma eUDT

 

Elektroniczna platforma UDT umożliwiająca obsługę wybranych spraw, dokumentów i zgłoszeń online.

 

Coraz więcej czynności związanych z dokumentacją, protokołami i decyzjami może być realizowanych elektronicznie. Zakres dostępnych usług jest rozwijany — szczegóły dostępne na stronie eUDT.
 
 
 
 Powiązane: [UDT](#udt) · [eUDT — platforma usług](https://eudt.gov.pl/) 
 
 
 
 

## Falownik (przemiennik częstotliwości)

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: VFD, przemiennik częstotliwości, inverter

 

Urządzenie sterujące pracą silnika napędu dźwigu przez modulację częstotliwości i napięcia zasilania.

 

Falownik (VFD — Variable Frequency Drive) pozwala na płynny rozruch, hamowanie i [poziomowanie kabiny](#poziomowanie-kabiny). Modernizacja starszego napędu przez dodanie lub wymianę falownika to jedna z częstszych modernizacji wpływających na komfort jazdy i zużycie elementów mechanicznych.

Falowniki w dźwigach to nie te same falowniki co w klimatyzacji czy maszynach — wymagają parametryzacji pod konkretny napęd i często certyfikatów dla zastosowania dźwigowego.
 
 
 
 Powiązane: [Sterownik dźwigu](#sterownik-dzwigu) · [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) · [Poziomowanie kabiny](#poziomowanie-kabiny) · [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) 
 
 
 
 

## Flota elektryczna

 Serwis i eksploatacja 
 
 

Pojazdy serwisowe o napędzie elektrycznym używane do dojazdów do obiektów i obsługi urządzeń.

 

Element ograniczania [śladu operacyjnego](#slad-operacyjny) firmy dźwigowej. PROENSO rozwija flotę serwisową w znacznym zakresie elektryczną jako praktykę operacyjną — nie deklarację neutralności klimatycznej. Szerzej: [cyfryzacja i energia w branży dźwigowej](/wiedza/cyfryzacja-i-energia-w-branzy-dzwigowej).
 
 Powiązane: [Ślad operacyjny](#slad-operacyjny) 
 
 
 
 

## Forma dozoru technicznego

 UDT i dozór 
 
 

także: FDT

 

Sposób sprawowania dozoru nad konkretnym urządzeniem: pełny, ograniczony lub uproszczony — wynikający z rodzaju i charakterystyki urządzenia.

 

Określa zakres czynności dozorowych, częstotliwość [badań okresowych](#badanie-okresowe) i wymagania dokumentacyjne. Forma dozoru dla danego urządzenia wynika z przepisów dozoru technicznego i jest podawana w dokumentach rejestracyjnych.
 
 
 
 Powiązane: [UDT](#udt) · [Dokumentacja rejestracyjna](#dokumentacja-rejestracyjna) · [Badanie okresowe](#badanie-okresowe) 
 
 
 
 

## Fundament pod szyb

 Szyb i geometria 
 
 
 

Element konstrukcyjny przenoszący obciążenia od szybu zewnętrznego na grunt — niezbędny przy dobudowie windy z szybem stalowym lub stalowo-szklanym.

 

Wymaga analizy: warunków gruntowych (hydrogeologia), istniejących fundamentów budynku, kolizji z istniejącymi instalacjami podziemnymi. Często wykonywany jako żelbetowa płyta lub stopy fundamentowe. Wymaga projektu konstrukcyjnego.
 
 
 
 Powiązane: [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) · [Kotwienie szybu](#kotwienie-szybu) · [Ekspertyza techniczna budynku](#ekspertyza-techniczna-budynku) 
 
 
 
 

## Galeria dostawna

 Szyb i geometria 
 
 

także: balkon dostępu, external corridor

 

Zewnętrzna konstrukcja (balkon ciągły, korytarz) prowadząca do kondygnacji budynku — stosowana, gdy szyb windy jest dobudowany od zewnątrz i nie sięga bezpośrednio do mieszkań.

 

Rozwiązanie często spotykane w modernizacjach starszych bloków bez windy. Pozwala obsłużyć kondygnacje przez wejście do mieszkań ze wspólnej galerii. Wymaga analizy: dostępności, ewakuacji, obciążenia konstrukcji, izolacji termicznej, akustyki, zabezpieczeń przed warunkami atmosferycznymi.
 
 
 
 Powiązane: [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) · [Winda zewnętrzna](#winda-zewnetrzna) · [Dobudowa windy](#dobudowa-windy) 
 
 
 
 

## Hamulec dźwigu

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: hamulec wciągarki

 

Element zatrzymujący ruch napędu i utrzymujący kabinę w bezpiecznym położeniu na przystanku.

 

Bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo jazdy i zatrzymania oraz na [dokładność zatrzymania](#dokladnosc-zatrzymania). Stan szczęk, sprężyn i cewki hamulca jest regularnie sprawdzany przy konserwacji.
 
 
 
 Powiązane: [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) · [Dokładność zatrzymania](#dokladnosc-zatrzymania) · [UCM](#ucm) 
 
 
 
 

## Historia eksploatacji

 Resurs i badania specjalne 
 
 
 

Zbiór informacji o pracy urządzenia, awariach, naprawach, modernizacjach i badaniach w całym cyklu jego życia.

 

Im lepiej prowadzona historia (przez konserwatora — w [książce rewizyjnej](#ksiazka-rewizyjna); przez eksploatującego — w dokumentacji), tym łatwiej ocenić resurs i zaplanować działania techniczne. Jeśli nie była rejestrowana — eksploatujący ma obowiązek jej **odtworzenia** w zakresie możliwym do udokumentowania (§ 7 ust. 4 Dz.U. 2018 poz. 2176).
 
 
 
 Powiązane: [Książka rewizyjna](#ksiazka-rewizyjna) · [Dokumentacja uzupełniająca](#dokumentacja-uzupelniajaca) · [Resurs UTB](#resurs-utb) 
 
 
 
 

## Home lift

 Typy dźwigów 
 
 

także: winda domowa, dźwig domowy

 

Mały dźwig lub urządzenie podnoszące stosowane głównie w budownictwie prywatnym (jednorodzinnym).

 

Nie należy automatycznie utożsamiać home liftu z pełnym [dźwigiem osobowym](#dzwig-osobowy-winda) w budynku publicznym lub wielorodzinnym — wymagania konstrukcyjne, dokumentacyjne i dozorowe mogą się różnić. Klasyfikacja konkretnego urządzenia zależy od jego parametrów.
 
 
 
 Powiązane: [Dźwig osobowy (winda)](#dzwig-osobowy-winda) · [Platforma pionowa](#platforma-pionowa) 
 
 
 
 

## Identyfikacja komponentów

 AI i diagnostyka 
 
 
 

Proces ustalania typu, producenta, parametrów i potencjalnych zamienników elementów urządzenia.

 

Kluczowe przy serwisie starszych wind (Translift, ZREMB, ODA, ODF, MDA), doborze [części zamiennych](#czesci-zamienne) i planowaniu [modernizacji częściowej](#modernizacja-czesciowa). Często wymaga doświadczenia inżynierskiego i wsparcia dokumentacją historyczną.
 
 
 
 Powiązane: [Części zamienne](#czesci-zamienne) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Audyt techniczny windy](#audyt-techniczny-windy) 
 
 
 
 

## Inspektor UDT

 UDT i dozór 
 
 
 

Uprawniony pracownik Urzędu Dozoru Technicznego wykonujący badania techniczne urządzeń podlegających dozorowi.

 

Przeprowadza [badania odbiorcze](#badanie-odbiorcze), [okresowe](#badanie-okresowe), [doraźne eksploatacyjne](#badanie-dorazne-eksploatacyjne) i [doraźne kontrolne](#badanie-dorazne-kontrolne). Sporządza [protokoły](#protokol-z-badania), formułuje zalecenia, w przypadku poważnych niezgodności może wnioskować o [wstrzymanie eksploatacji](#wstrzymanie-eksploatacji).
 
 
 
 Powiązane: [UDT](#udt) · [Badanie odbiorcze](#badanie-odbiorcze) · [Badanie okresowe](#badanie-okresowe) · [Protokół z badania](#protokol-z-badania) · [Decyzja warunkowa UDT](#decyzja-warunkowa-udt) 
 
 
 
 

## Inverter regeneracyjny

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: regenerative drive, VFD regeneracyjny

 

Falownik z funkcją odzysku energii — energia z hamowania (pasażerowie zjeżdżający w dół, jadący w górę bez obciążenia) wraca do sieci zamiast być rozpraszana w rezystorze.

 

Wariant [falownika](#falownik-przemiennik-czestotliwosci) oferujący **obniżenie zużycia energii** o 25-40% w typowej eksploatacji. Coraz częstszy w modernizacjach napędu — szczególnie w dźwigach intensywnie eksploatowanych (biurowce, hotele).
 
 
 
 Powiązane: [Falownik (przemiennik częstotliwości)](#falownik-przemiennik-czestotliwosci) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) 
 
 
 
 

## Jazda pożarowa

 Bezpieczeństwo 
 
 

także: fireman service, firefighter operation

 

Specjalny tryb pracy dźwigu w sytuacji pożaru — sprowadzenie kabiny do bezpiecznego przystanku ewakuacyjnego i wyłączenie obsługi normalnych wezwań.

 

Realizowane zgodnie z [PN-EN 81-73](#pn-en-81-73) (zachowanie dźwigu w pożarze). Aktywowane sygnałem z systemu sygnalizacji pożarowej (SSP) budynku. **Nie należy mylić** z dźwigiem dla straży pożarnej (osobna kategoria — [PN-EN 81-72](#pn-en-81-72)), który ma dodatkowe wymagania konstrukcyjne. Konkretny zakres wymagań ustala się indywidualnie w uzgodnieniach ppoż.
 
 
 
 Powiązane: [PN-EN 81-72](#pn-en-81-72) · [PN-EN 81-73](#pn-en-81-73) · [Jazda uprzywilejowana](#jazda-uprzywilejowana) 
 
 
 
 

## Jazda uprzywilejowana

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: priority operation, VIP mode

 

Tryb pracy dźwigu, w którym wybrany przystanek lub użytkownik ma priorytet — kabina przyjeżdża natychmiast, ignorując inne wezwania.

 

Stosowane: **w szpitalach** (priorytet dla transportu pacjenta), **w hotelach** (priorytet dla obsługi), **w straży pożarnej** (osobny tryb — [jazda pożarowa](#jazda-pozarowa)). Aktywowane kluczem, kartą lub kodem. Wymaga odpowiedniego sterownika.
 
 
 
 Powiązane: [Jazda pożarowa](#jazda-pozarowa) · [Układ grupowy](#uklad-grupowy) · [Sterownik dźwigu](#sterownik-dzwigu) 
 
 
 
 

## Jednostka notyfikowana

 Normy i regulacje 
 
 

także: NB, Notified Body

 

Niezależna jednostka uprawniona do wykonywania określonych zadań oceny zgodności wyrobów z dyrektywami UE.

 

Dla dyrektywy dźwigowej 2014/33/UE w Polsce notyfikowane są m.in.: **UDT-CERT** (NB 1433), **LiftCert** (NB 3064), **TDT** (NB 1468). Zakres notyfikacji każdej jednostki zawsze należy weryfikować w aktualnym rejestrze [NANDO](#nando).

Uwaga: **„TÜV”** to nazwa funkcjonalna wielu odrębnych podmiotów (TÜV SÜD, Rheinland, NORD, Austria) — każdy ma własne numery notyfikacji.
 
 
 
 Powiązane: [NANDO](#nando) · [UDT](#udt) · [TDT](#tdt) · [UDT, jednostki notyfikowane i normy dźwigowe](/wiedza/udt-jednostki-notyfikowane) · [Ocena zgodności dźwigu, CE i moduły](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Kabina

 Kabina i drzwi 
 
 
 

Część dźwigu, w której znajdują się pasażerowie lub ładunek podczas jazdy.

 

Parametry kabiny (wymiary, ładowność, wykończenie, drzwi) decydują o funkcji urządzenia: osobowa, towarowa, szpitalna/łóżkowa, panoramiczna, dostępnościowa. Kabiny szpitalne i dostępnościowe mają wymagania wynikające m.in. z [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70).
 
 
 
 Powiązane: [Drzwi kabinowe](#drzwi-kabinowe) · [Próg kabinowy](#prog-kabinowy) · [Kabina przelotowa](#kabina-przelotowa) 
 
 
 
 

## Kabina nieprzelotowa

 Kabina i drzwi 
 
 

także: single-entry cabin

 

Kabina z jednym wejściem — pasażer wsiada i wysiada tą samą stroną.

 

Najprostszy i najczęściej spotykany typ. Wymaga mniej przestrzeni szybowej niż [kabina przelotowa](#kabina-przelotowa), [kabina przelotowa 90°](#kabina-przelotowa-90-stopni) czy [kabina trójstronna](#kabina-z-trzema-dojsciami). W większości dźwigów mieszkalnych standard.
 
 
 
 Powiązane: [Kabina przelotowa](#kabina-przelotowa) · [Kabina przelotowa 90 stopni](#kabina-przelotowa-90-stopni) · [Kabina z trzema dojściami](#kabina-z-trzema-dojsciami) 
 
 
 
 

## Kabina przelotowa

 Kabina i drzwi 
 
 

także: przelotowa, kabina z drugim wejściem

 

Kabina z wejściami z dwóch stron — pozwala wsiąść z jednej strony i wysiąść z drugiej.

 

Może być zrealizowana jako **przelot 180°** (drzwi naprzeciw siebie) lub [90°](#kabina-przelotowa-90-stopni) (drzwi prostopadłe). Wybór zależy od geometrii budynku, układu komunikacji i projektu architektonicznego.
 
 
 
 Powiązane: [Kabina przelotowa 90 stopni](#kabina-przelotowa-90-stopni) · [Kabina z trzema dojściami](#kabina-z-trzema-dojsciami) 
 
 
 
 

## Kabina przelotowa 90 stopni

 Kabina i drzwi 
 
 
 

Kabina, w której drugie wejście ustawione jest pod kątem 90° do pierwszego.

 

Rozwiązanie szczególnie istotne przy trudnych układach komunikacji, narożnych szybach i budynkach modernizowanych, gdzie standardowa kabina przelotowa 180° nie pasuje do geometrii. Wymaga indywidualnego projektu kabiny, drzwi i sterowania.
 
 
 
 Powiązane: [Kabina przelotowa](#kabina-przelotowa) · [Kabina z trzema dojściami](#kabina-z-trzema-dojsciami) · [Kabiny dźwigowe — 3 dojścia i przelot 90°](/rozwiazania/kabiny-dzwigowe-trzy-dojscia-przelot-90.html) 
 
 
 
 

## Kabina z trzema dojściami

 Kabina i drzwi 
 
 
 

Kabina obsługująca trzy kierunki wejścia/wyjścia.

 

Stosowana w specjalnych układach komunikacji budynku. Wymaga indywidualnego projektu kabiny, trzech drzwi szybowych na każdym obsługiwanym przystanku, dedykowanego sterowania i uzgodnienia funkcjonalnego.
 
 
 
 Powiązane: [Kabina przelotowa](#kabina-przelotowa) · [Kabina przelotowa 90 stopni](#kabina-przelotowa-90-stopni) 
 
 
 
 

## Kamienica

 Typy dźwigów 
 
 
 

Wielokondygnacyjny budynek mieszkalny z XIX / początku XX wieku — typowo o ograniczonej geometrii klatki schodowej, często bez windy.

 

Charakterystyka: ograniczone [podszybie](#podszybie) i [nadszybie](#nadszybie), wąska klatka schodowa, możliwa zabytkowa konstrukcja wymagająca uzgodnień konserwatorskich, nietypowe wysokości kondygnacji, brak dokumentacji. Dobudowa windy często wymaga [szybu zewnętrznego](#szyb-zewnetrzny) lub rozwiązań zgodnych z [PN-EN 81-21](#en-81-21). Pełny artykuł: [Winda do kamienicy](/wiedza/winda-do-kamienicy).
 
 
 
 Powiązane: [Dobudowa windy](#dobudowa-windy) · [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) · [EN 81-21](#en-81-21) · [Dusza klatki schodowej](#dusza-klatki-schodowej) 
 
 
 
 

## Karta SIM M2M / IoT

 GSM, alarm, telemetria 
 
 

także: SIM M2M, SIM IoT

 

Karta SIM przeznaczona do komunikacji urządzeń technicznych (Machine-to-Machine / Internet of Things).

 

W windach obsługuje alarm, monitoring, telemetrię lub diagnostykę. Różni się od konsumenckich kart SIM trwałością, dostępnością API dla zarządzania i często stałym zasięgiem multi-operator (roaming krajowy).
 
 
 
 Powiązane: [Moduł GSM](#modul-gsm) · [Łączność alarmowa](#lacznosc-alarmowa) · [Monitoring łączności](#monitoring-lacznosci) 
 
 
 
 

## Klatka schodowa

 Szyb i geometria 
 
 

także: staircase

 

Pionowa komunikacja budynku — schody plus ewentualnie szyb windy i przestrzeń komunikacyjna między nimi.

 

Wymiary klatki (szerokość biegów, podest, dusza) decydują o dostępnych wariantach montażu windy w istniejącym budynku. W niektórych budynkach klatka jest jedyną realną lokalizacją dla szybu, w innych konieczne jest rozwiązanie zewnętrzne — patrz [Winda zewnętrzna](/wiedza/winda-zewnetrzna-dobudowa).
 
 
 
 Powiązane: [Dusza klatki schodowej](#dusza-klatki-schodowej) · [Szyb windowy](#szyb-windowy) · [Dobudowa windy](#dobudowa-windy) 
 
 
 
 

## Kolizja instalacji

 Szyb i geometria 
 
 
 

Sytuacja, w której planowana lokalizacja szybu windy nakłada się z istniejącymi instalacjami budynku (kanalizacja, gaz, ciepłociąg, elektryka).

 

Wykrywana podczas [ekspertyzy technicznej](#ekspertyza-techniczna-budynku) lub szczegółowej inwentaryzacji. Wymaga: przeprojektowania szybu, przeniesienia instalacji, lub wyboru innej lokalizacji. Często krytyczna w piwnicach starszych budynków, gdzie instalacje były modernizowane bez kompletnej dokumentacji.
 
 
 
 Powiązane: [Szyb windowy](#szyb-windowy) · [Podszybie](#podszybie) · [Ekspertyza techniczna budynku](#ekspertyza-techniczna-budynku) · [Dobudowa windy](#dobudowa-windy) 
 
 
 
 

## Komponent krytyczny

 Resurs i badania specjalne 
 
 
 

Element urządzenia, którego stan ma istotny wpływ na bezpieczeństwo lub dostępność.

 

Przykłady: [chwytacze](#chwytacz), [ogranicznik prędkości](#ogranicznik-predkosci), [liny nośne](#liny-nosne), [zamki drzwi szybowych](#zamek-drzwi-szybowych), [hamulec](#hamulec-dzwigu), układ sterowania. Może mieć własny resurs niezależny od resursu całego urządzenia.
 
 
 
 Powiązane: [Element bezpieczeństwa do dźwigu](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) · [Resurs UTB](#resurs-utb) · [Ocena stanu technicznego](#ocena-stanu-technicznego) 
 
 
 
 

## Konserwacja po odbiorze

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: serwis pogwarancyjny

 

Pierwsza i kolejne konserwacje urządzenia po jego przekazaniu do eksploatacji — najczęściej w ramach gwarancji producenta i umowy serwisowej.

 

Konserwacja gwarancyjna typowo prowadzona przez instalatora / dostawcę przez 12-24 miesiące. Po gwarancji eksploatujący wybiera firmę serwisową (może to być ten sam dostawca lub niezależna firma serwisowa). Pełne wyjaśnienie: [Serwis i eksploatacja](/wiedza/serwis-i-eksploatacja).
 
 
 
 Powiązane: [Przekazanie do eksploatacji](#przekazanie-do-eksploatacji) · [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) · [SLA serwisowe](#sla-serwisowe) 
 
 
 
 

## Konserwacja windy

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Regularne, planowe czynności techniczne utrzymujące urządzenie w stanie sprawności i bezpieczeństwa.

 

Konserwacja obejmuje przeglądy, regulacje, smarowanie, wymianę zużytych drobnych elementów oraz wpisy w [książce rewizyjnej](#ksiazka-rewizyjna). Wykonywana przez uprawnionego [konserwatora](#konserwujacy).

Konserwacja to **nie to samo** co [naprawa](#naprawa-windy) (usunięcie konkretnej awarii), [modernizacja](#modernizacja-windy) (istotne zmiany techniczne) ani [pogotowie dźwigowe](#pogotowie-dzwigowe) (reakcja na zgłoszoną awarię, w tym [uwięzienie pasażera](#uwiezienie-pasazera)). To różne procesy z różnymi zakresami, kosztami i reżimem czasowym.
 
 **Dlaczego to ważne**Bez regularnej konserwacji rośnie ryzyko awarii, kosztów napraw i problemów przy badaniach UDT. 
 
 Powiązane: [Naprawa windy](#naprawa-windy) · [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) · [Pogotowie dźwigowe](#pogotowie-dzwigowe) · [Konserwujący](#konserwujacy) · [Książka rewizyjna](#ksiazka-rewizyjna) · [PN-EN 13015](#pn-en-13015) · [Serwis wind](/serwis-wind) 
 
 
 
 

## Konserwujący

 UDT i dozór 
 
 
 

Osoba lub firma wykonująca czynności konserwacyjne urządzenia na podstawie odpowiednich uprawnień.

 

Wykonuje regularną [konserwację](#konserwacja-windy), drobne naprawy, prowadzi wpisy w [książce rewizyjnej](#ksiazka-rewizyjna). Powinien posiadać [zaświadczenie kwalifikacyjne](#zaswiadczenie-kwalifikacyjne) odpowiednie dla typu urządzenia.
 
 
 
 Powiązane: [Eksploatujący](#eksploatujacy) · [Obsługujący](#obslugujacy) · [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) · [Zaświadczenie kwalifikacyjne](#zaswiadczenie-kwalifikacyjne) 
 
 
 
 

## Koszt całej inwestycji

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: TCO inwestycji, całkowity koszt inwestycji

 

Suma kosztów: urządzenie + szyb + dokumentacja + montaż + transport + odbiór UDT + ewentualne prace wykończeniowe.

 

Sama winda (urządzenie) to często **tylko 40-60% kosztu całej inwestycji** w przypadku dobudowy do istniejącego budynku. Pozostałe 40-60% to: szyb, fundament, dojścia, instalacje, dokumentacja, formalności. W nowym budynku z gotowym szybem proporcje są inne — więcej z urządzenia, mniej z robót.
 
 
 
 Powiązane: [Koszt urządzenia](#koszt-urzadzenia) · [Koszt robót budowlanych](#koszt-robot-budowlanych) · [TCO / całkowity koszt posiadania](#tco-calkowity-koszt-posiadania) 
 
 
 
 

## Koszt dobudowy szybu

 Modernizacja 
 
 
 

Koszt wykonania nowego szybu w istniejącym budynku — fundament, konstrukcja, kotwienie, dojścia, instalacje pomocnicze.

 

Najczęściej **największa pozycja w dobudowach do bloków bez windy**. Zależy od typu konstrukcji (stalowa / stalowo-szklana), lokalizacji (przy elewacji / w dziedzińcu), warunków gruntowych (fundament), kolizji z istniejącymi instalacjami, dostępu na plac budowy. Często porównywalna z kosztem samego urządzenia.
 
 
 
 Powiązane: [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) · [Fundament pod szyb](#fundament-pod-szyb) · [Kotwienie szybu](#kotwienie-szybu) · [Koszt robót budowlanych](#koszt-robot-budowlanych) 
 
 
 
 

## Koszt modernizacji

 Modernizacja 
 
 

także: koszt remontu windy

 

Koszt prac modernizacyjnych — częściowej (sterowanie, drzwi, kabina) lub pełnej (zasadnicza wymiana wielu elementów).

 

Zależy od zakresu prac, stanu istniejącego urządzenia, dostępności części dla danego typu (Translift, ZREMB, ODA, ODF, MDA). Często alternatywa dla wymiany całego urządzenia — może być znacząco tańsza, gdy konstrukcja nośna jest w dobrym stanie. Decyzja „modernizacja vs wymiana" wymaga audytu technicznego — patrz [Kiedy modernizować, kiedy wymieniać](/wiedza/kiedy-modernizowac-kiedy-wymienic-winde).
 
 
 
 Powiązane: [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Modernizacja pełna](#modernizacja-pelna) 
 
 
 
 

## Koszt montażu

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Koszt prac instalacyjnych: montaż mechaniczny urządzenia, montaż elektryczny, uruchomienie, testy, przygotowanie do odbioru UDT.

 

Wpływ na koszt: dostępność miejsca montażu, wysokość podnoszenia, konieczność scaffoldingu, lokalizacja (centrum miasta vs łatwy dostęp), typ urządzenia (MRL prostszy w montażu niż klasyczny z maszynownią), godziny pracy (dzień / noc / weekend).
 
 
 
 Powiązane: [Koszt urządzenia](#koszt-urzadzenia) · [Logistyka montażu](#logistyka-montazu) · [Koszt całej inwestycji](#koszt-calej-inwestycji) 
 
 
 
 

## Koszt robót budowlanych

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Koszt prac niezwiązanych bezpośrednio z urządzeniem — wykonanie szybu, fundament, kotwienie, dojścia, instalacje, wykończenia.

 

Często **największa pozycja kosztowa** w dobudowach do istniejących budynków. Obejmuje: konstrukcja szybu (stalowa / stalowo-szklana), fundament, dojścia (galerie / przebicia), instalacje pomocnicze. W nowych budynkach z gotowym szybem ta pozycja jest minimalna. Dla istniejących obiektów może być porównywalna z kosztem samego urządzenia.
 
 
 
 Powiązane: [Zakres robót po stronie inwestora](#zakres-robot-po-stronie-inwestora) · [Koszt całej inwestycji](#koszt-calej-inwestycji) · [Fundament pod szyb](#fundament-pod-szyb) 
 
 
 
 

## Koszt serwisu

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: miesięczny koszt windy

 

Miesięczny lub roczny koszt utrzymania windy w eksploatacji — konserwacja, pogotowie, części, awarie, badania UDT.

 

Zależy od regionu, typu urządzenia, intensywności użytkowania i zakresu umowy serwisowej. To **koszt cykliczny przez 20-30 lat eksploatacji** — w sumie często porównywalny z kosztem samego urządzenia. Dlatego warto wybierać urządzenia z gwarantowaną dostępnością części i siecią serwisową.
 
 
 
 Powiązane: [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) · [TCO / całkowity koszt posiadania](#tco-calkowity-koszt-posiadania) · [SLA serwisowe](#sla-serwisowe) 
 
 
 
 

## Koszt urządzenia

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Cena samej windy (kabina, rama, napęd, sterowanie, drzwi, zabezpieczenia, system alarmowy) — bez kosztów montażu i robót budowlanych.

 

To **tylko jeden z bloków kosztowych** inwestycji. W ofercie powinien być jasno wyodrębniony od kosztu montażu, transportu, dokumentacji. Wpływ na koszt: udźwig, prędkość, wymiary kabiny, standard wykończenia, technologia (cierny / hydrauliczny / MRL), system sterowania.
 
 
 
 Powiązane: [Koszt całej inwestycji](#koszt-calej-inwestycji) · [Koszt montażu](#koszt-montazu) · [Standard kabiny](#standard-kabiny) 
 
 
 
 

## Kotwienie szybu

 Szyb i geometria 
 
 

także: mocowanie szybu zewnętrznego

 

Sposób mocowania konstrukcji szybu zewnętrznego do istniejącej bryły budynku — kluczowy element projektu konstrukcyjnego.

 

Wymaga analizy konstrukcji budynku, nośności ścian, możliwości wykonania kotew bez naruszenia stateczności. Często realizowane przez kotwy chemiczne lub mechaniczne w węzłach stropowych. Jest jednym z głównych obszarów [ekspertyzy technicznej budynku](#ekspertyza-techniczna-budynku).
 
 
 
 Powiązane: [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) · [Szyb stalowy](#szyb-stalowy) · [Fundament pod szyb](#fundament-pod-szyb) · [Ekspertyza techniczna budynku](#ekspertyza-techniczna-budynku) 
 
 
 
 

## Koło cierne

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: koło napędowe, traction sheave

 

Element napędu ciernego, na którym pracują liny nośne — przenoszący napęd przez tarcie.

 

Zużycie koła ciernego (głębokość i kształt rowków) wpływa na poślizg lin, jakość jazdy i trwałość lin nośnych. Regenerowane lub wymieniane w ramach prac modernizacyjnych.
 
 
 
 Powiązane: [Napęd elektryczny cierny](#naped-elektryczny-cierny) · [Liny nośne](#liny-nosne) · [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) 
 
 
 
 

## Krzesełko schodowe

 Dostępność 
 
 

także: stairlift z siedziskiem

 

Urządzenie z siedziskiem poruszające się wzdłuż biegu schodów na specjalnej szynie — dla osób z ograniczoną mobilnością.

 

Alternatywa dla pełnej windy w sytuacjach: ograniczonego miejsca, braku możliwości dobudowy szybu, jednoosobowego użytkowania (np. dom jednorodzinny). Nie nadaje się dla osób korzystających z wózków inwalidzkich — dla nich konieczna [platforma schodowa](#platforma-schodowa) lub pełen dźwig.
 
 
 
 Powiązane: [Platforma schodowa](#platforma-schodowa) · [Platforma pionowa](#platforma-pionowa) · [Podest ruchomy](#podest-ruchomy) 
 
 
 
 

## Książka rewizyjna

 UDT i dozór 
 
 

także: księga rewizyjna, dziennik konserwacji

 

Oficjalny dokument dozorowy każdego urządzenia UTB, zawierający historię eksploatacji, konserwacji, napraw i badań UDT.

 

Książka rewizyjna (czasem: *księga rewizyjna*) jest prowadzona przez uprawnionego [konserwatora](#konserwujacy) i wraz z [protokołami badań UDT](#protokol-z-badania) stanowi formalną historię urządzenia.

Przy zmianie serwisanta książka rewizyjna jest przekazywana razem z urządzeniem. Jej kompletność ma kluczowe znaczenie przy analizie [resursu](#resurs-utb), [badaniu specjalnym](#badanie-specjalne) i w każdym sporze technicznym lub formalnym.
 
 **Dlaczego to ważne**Brak lub luki w książce rewizyjnej to typowa przyczyna problemów przy badaniach UDT i ocenie resursu. 
 **Częsty błąd**Założenie, że wystarczy „komputerowa baza serwisanta” — formalnie obowiązuje fizyczna książka rewizyjna prowadzona zgodnie z przepisami dozoru. 
 Powiązane: [UDT](#udt) · [Dokumentacja techniczna](#dokumentacja-techniczna) · [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) · [Protokół z badania](#protokol-z-badania) · [Resurs UTB](#resurs-utb) · [Książka rewizyjna UTB](/wiedza/ksiazka-rewizyjna-utb) 
 
 
 
 

## Kurtyna świetlna

 Bezpieczeństwo 
 
 

także: fotokomórki drzwi, light curtain

 

System optycznych czujników zabezpieczających przestrzeń drzwi kabinowych przed zamknięciem na osobę lub przeszkodę.

 

Standardowy element nowoczesnych wind, częsty zakres modernizacji starszych drzwi (zastąpienie mechanicznej listwy zderzakowej). Zwiększa komfort i bezpieczeństwo wsiadania/wysiadania.
 
 
 
 Powiązane: [Drzwi kabinowe](#drzwi-kabinowe) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) 
 
 
 
 

## Liny nośne

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: liny windy, ropes

 

Liny stalowe przenoszące obciążenia w układzie zawieszenia kabiny i przeciwwagi w dźwigu elektrycznym.

 

Podlegają okresowej kontroli zużycia, ocenie geometrii rowków na [kole ciernym](#kolo-cierne) oraz wymianie zgodnie z dokumentacją producenta i praktyką serwisową. Wymiana lin to standardowa procedura serwisowa większej skali.
 
 
 
 Powiązane: [Koło cierne](#kolo-cierne) · [Przeciwwaga](#przeciwwaga) · [Zawieszenie kabiny](#zawieszenie-kabiny) 
 
 
 
 

## Logistyka montażu

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Organizacja transportu komponentów do miejsca instalacji, dostępu do szybu, podestów roboczych i koordynacji z innymi pracami budowlanymi.

 

W centrach miast lub trudno dostępnych lokalizacjach logistyka może być **znaczącą pozycją kosztową**. Wpływ na: koszt transportu (dźwigi do przeniesienia komponentów), wynagrodzenie ekipy (godziny pracy), koordynację z innymi wykonawcami.
 
 
 
 Powiązane: [Koszt montażu](#koszt-montazu) · [Termin realizacji](#termin-realizacji) 
 
 
 
 

## Machine learning w serwisie wind

 AI i diagnostyka 
 
 

także: ML w branży dźwigowej, AI serwis

 

Wykorzystanie algorytmów uczenia maszynowego do analizy danych technicznych z dźwigów — wykrywanie wzorców awarii, predykcja zużycia komponentów, optymalizacja harmonogramów serwisu.

 

Część szerszego pojęcia [diagnostyki predykcyjnej](#diagnostyka-predykcyjna). Wymaga dużej ilości danych historycznych z [telemetrii](#telemetria-dzwigu) i serwisu. **Nie zastępuje konserwatora** ani decyzji organu dozoru — jest narzędziem wsparcia decyzji inżynierskich.
 
 
 
 Powiązane: [Diagnostyka predykcyjna](#diagnostyka-predykcyjna) · [Telemetria dźwigu](#telemetria-dzwigu) · [Cyfrowy bliźniak windy](#cyfrowy-blizniak-windy) · [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) 
 
 
 
 

## Maszynownia

 Napęd i sterowanie 
 
 
 

Pomieszczenie, w którym znajdują się wybrane urządzenia napędowe i sterujące dźwigu.

 

Tradycyjnie nad szybem lub obok niego. W nowoczesnych dźwigach [bez maszynowni (MRL)](#dzwig-bez-maszynowni-mrl) elementy te są rozmieszczone w samym szybie lub szafie sterowej. Starsze i specjalne urządzenia często nadal mają osobną maszynownię.
 
 
 
 Powiązane: [Dźwig bez maszynowni / MRL](#dzwig-bez-maszynowni-mrl) · [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) · [Sterownik dźwigu](#sterownik-dzwigu) 
 
 
 
 

## Maszynownia prefabrykowana

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: maszynownia kontenerowa

 

Modularna, fabrycznie skompletowana zabudowa maszynowni dźwigu — montowana na obiekcie jako gotowy zespół.

 

Alternatywa dla maszynowni murowanej. Skraca czas montażu i zapewnia kontrolowane warunki pracy [wciągarki](#wciagarka-dzwigowa) i [szafy sterowej](#szafa-sterowa). Stosowana często przy dobudowach i modernizacjach. W dźwigach [MRL](#dzwig-bez-maszynowni-mrl) nie ma maszynowni jako takiej — elementy są w szybie.
 
 
 
 Powiązane: [Maszynownia](#maszynownia) · [Dźwig bez maszynowni / MRL](#dzwig-bez-maszynowni-mrl) · [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) 
 
 
 
 

## MDA

 Modernizacja 
 
 

także: sterownik MDA

 

Historyczny typ sterownika dźwigowego — układ mikroprocesorowy wczesnej generacji stosowany w polskich windach.

 

Następca rozwiązań [ODA](#oda) i [ODF](#odf). Sterowniki MDA są w eksploatacji w wielu dźwigach mieszkalnych z lat 90. i wczesnych 2000. **Modernizacja MDA** najczęściej obejmuje wymianę głównej płyty sterującej, dodanie nowoczesnych funkcji bezpieczeństwa ([UCM](#ucm)) i komunikacji ([telemetria](#telemetria-dzwigu)).
 
 
 
 Powiązane: [Sterownik dźwigu](#sterownik-dzwigu) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Translift](#translift) · [ZREMB](#zremb) · [ODA](#oda) · [ODF](#odf) 
 
 
 
 

## Modernizacja częściowa

 Modernizacja 
 
 
 

Modernizacja obejmująca wybrane podzespoły urządzenia — np. sterowanie, drzwi, kabinę, napęd, łączność.

 

Często stosowana, gdy pełna wymiana urządzenia nie jest konieczna ani uzasadniona ekonomicznie. Typowe scenariusze: wymiana [sterownika](#sterownik-dzwigu), wymiana [drzwi szybowych](#drzwi-szybowe), modernizacja [kabiny](#kabina), dodanie [kurtyny świetlnej](#kurtyna-swietlna), [UCM](#ucm).
 
 
 
 Powiązane: [Modernizacja pełna](#modernizacja-pelna) · [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) · [Resurs UTB](#resurs-utb) · [Modernizacje wind](/solutions/modernizacje.html) 
 
 
 
 

## Modernizacja pełna

 Modernizacja 
 
 
 

Zakres prac obejmujący zasadniczą wymianę lub przebudowę wielu kluczowych elementów urządzenia.

 

Wymaga analizy technicznej, dokumentacji, uzgodnień z UDT (§ 11 Dz.U. 2018 poz. 2176) i przygotowania do [badania doraźnego eksploatacyjnego](#badanie-dorazne-eksploatacyjne). Często prowadzona po [badaniu specjalnym](#badanie-specjalne) i rekomendacji dalszej eksploatacji w zmodernizowanej formie.
 
 
 
 Powiązane: [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) · [Badanie specjalne](#badanie-specjalne) · [Resurs UTB](#resurs-utb) 
 
 
 
 

## Modernizacja wieloetapowa

 Modernizacja 
 
 

także: modernizacja etapowa, phased modernization

 

Modernizacja dźwigu rozłożona na kilka etapów realizowanych w odstępach czasowych, najczęściej z przyczyn budżetowych lub minimalizacji wyłączeń urządzenia.

 

Typowy scenariusz: **Etap 1** — modernizacja [sterownika](#sterownik-dzwigu) + [falownika](#falownik-przemiennik-czestotliwosci); **Etap 2** — wymiana [drzwi](#drzwi-szybowe) i wykończenia kabiny; **Etap 3** — modernizacja [napędu](#wciagarka-dzwigowa). Wymaga konsekwentnego planu technicznego i dokumentowania każdego etapu osobno ([badania doraźne](#badanie-dorazne-eksploatacyjne) po każdym etapie).

Pozwala rozłożyć koszty w czasie, ale wymaga większej dyscypliny planistycznej niż [modernizacja pełna](#modernizacja-pelna).
 
 
 
 Powiązane: [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Modernizacja pełna](#modernizacja-pelna) · [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) · [Resurs UTB](#resurs-utb) 
 
 
 
 

## Modernizacja windy

 Modernizacja 
 
 
 

Istotne prace zmieniające budowę, układ sterowania, napęd, drzwi, kabinę lub elementy bezpieczeństwa istniejącego dźwigu.

 

Modernizacja może być [częściowa](#modernizacja-czesciowa) (np. wymiana sterowania, drzwi, kabiny) lub [pełna](#modernizacja-pelna) (zasadnicza wymiana wielu kluczowych elementów). Często stanowi alternatywę dla wymiany urządzenia po osiągnięciu [resursu](#resurs-utb).

Każda istotna modernizacja wymaga uzgodnienia z UDT i najczęściej kończy się [badaniem doraźnym eksploatacyjnym](#badanie-dorazne-eksploatacyjne). Konieczna jest aktualizacja [dokumentacji](#dokumentacja-techniczna) — schematów, instrukcji, wpisów. Modernizacja prowadzona bez właściwej dokumentacji powoduje problemy w przyszłej eksploatacji.
 
 **Dlaczego to ważne**Resurs urządzenia często jest impulsem do modernizacji — pozwala kontynuować eksploatację bez wymiany całej windy. 
 
 Powiązane: [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Modernizacja pełna](#modernizacja-pelna) · [Resurs UTB](#resurs-utb) · [Badanie doraźne eksploatacyjne](#badanie-dorazne-eksploatacyjne) · [PN-EN 81-80](#pn-en-81-80) · [Modernizacje wind](/solutions/modernizacje.html) · [Modernizacja a UDT](/wiedza/modernizacja-a-udt) 
 
 
 
 

## Moduł GSM

 GSM, alarm, telemetria 
 
 

także: modem GSM, gateway dźwigowy

 

Urządzenie zapewniające łączność alarmową lub techniczną przez sieć komórkową.

 

W windach często zastępuje tradycyjną linię telefoniczną (która była standardem w starszych instalacjach). Wymaga aktywnej [karty SIM](#karta-sim-m2m-iot) i okresowej kontroli działania. Może obsługiwać samą łączność alarmową lub szerszą [telemetrię](#telemetria-dzwigu).
 
 
 
 Powiązane: [Łączność alarmowa](#lacznosc-alarmowa) · [Karta SIM M2M / IoT](#karta-sim-m2m-iot) · [Telemetria dźwigu](#telemetria-dzwigu) 
 
 
 
 

## Moduł oceny zgodności

 Normy i regulacje 
 
 

także: moduł B, moduł D, moduł G, moduł H

 

Procedura oceny zgodności wyrobu z wymaganiami dyrektywy UE — Dyrektywa 2014/33/UE przewiduje kilka modułów (B+D, B+E, B+F, G, H), które producent dobiera do strategii produkcyjnej.

 

Dla dźwigów typowo stosowane są moduły z udziałem [jednostki notyfikowanej](#jednostka-notyfikowana): **B+D** (badanie typu + zapewnienie jakości produkcji), **B+E** (badanie typu + zapewnienie jakości produktu), **B+F** (badanie typu + weryfikacja produktu), **G** (weryfikacja jednostkowa), **H** (pełne zapewnienie jakości).

Wybór modułu wpływa na zakres kontroli, dokumentację i koszty oceny zgodności.
 
 
 
 Powiązane: [Jednostka notyfikowana](#jednostka-notyfikowana) · [Deklaracja zgodności](#deklaracja-zgodnosci) · [Dyrektywa dźwigowa 2014/33/UE](#dyrektywa-dzwigowa-2014-33-ue) · [Ocena zgodności dźwigu, CE i moduły](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Monitoring łączności

 GSM, alarm, telemetria 
 
 
 

Nadzór nad działaniem systemu alarmowego lub transmisji danych w urządzeniu.

 

Brak sprawnej łączności (np. wygaśnięcie SIM, brak zasięgu, awaria modułu) może powodować problemy eksploatacyjne i wymagać interwencji serwisowej. Monitoring obejmuje regularne testy połączeń i alarmowanie o awariach łączności.
 
 
 
 Powiązane: [Łączność alarmowa](#lacznosc-alarmowa) · [Moduł GSM](#modul-gsm) · [Karta SIM M2M / IoT](#karta-sim-m2m-iot) 
 
 
 
 

## Nacisk na próg kabiny

 Kabina i drzwi 
 
 

także: sill load, obciążenie progu

 

Obciążenie obliczeniowe przekazywane przez próg drzwi kabinowych na konstrukcję szybu lub stropu przystanku.

 

Parametr konstrukcyjny dla projektanta — uwzględnia masę pasażerów wchodzących/wychodzących, masę wprowadzanego ładunku (wózki widłowe w dźwigach towarowych, łóżka szpitalne, meble), obciążenia dynamiczne. Wartości konkretne wynikają z dokumentacji wybranego urządzenia — nie ma uniwersalnej tabeli.
 
 
 
 Powiązane: [Próg kabinowy](#prog-kabinowy) · [Siły od dźwigu na konstrukcję](#sily-od-dzwigu-na-konstrukcje) · [Kabina](#kabina) 
 
 
 
 

## Nadszybie

 Szyb i geometria 
 
 

także: headroom, przestrzeń nad kabiną

 

Część szybu pomiędzy najwyższym przystankiem obsługiwanym przez kabinę a stropem szybu.

 

Kiedy kabina znajduje się w swoim najwyższym położeniu, na dachu kabiny powinien być zapewniony co najmniej jeden wolny obszar, w którym można umieścić [przestrzeń bezpieczeństwa](#przestrzen-bezpieczenstwa) dla serwisanta pracującego na dachu kabiny.

**Standardowa wysokość nadszybia wynosi 3400 mm**, w modernizacjach często ograniczona jest do 2700–2900 mm. Wymagania wynikają z [PN-EN 81-20](#pn-en-81-20); przy ograniczonej wysokości stosuje się rozwiązania wg [EN 81-21](#en-81-21) — wymagają indywidualnej analizy projektowej.
 
 
 
 Powiązane: [Podszybie](#podszybie) · [Przestrzeń bezpieczeństwa](#przestrzen-bezpieczenstwa) · [EN 81-21](#en-81-21) · [Szyb windowy](#szyb-windowy) · [Dźwigi z zaniżonym nadszybiem](/rozwiazania/dzwigi-zanizone-podszybie-nadszybie.html) 
 
 
 
 

## NANDO

 Normy i regulacje 
 
 
 

Oficjalny europejski rejestr jednostek notyfikowanych (New Approach Notified and Designated Organisations).

 

Jedyne wiarygodne źródło informacji o aktualnym statusie, zakresie i ważności notyfikacji jednostek działających w obszarze dyrektyw UE. Status notyfikacji może się zmieniać (zawieszenia, ograniczenia, aktualizacje) — dlatego każda referencja do jednostki notyfikowanej powinna być weryfikowana w NANDO.
 
 
 
 Powiązane: [Jednostka notyfikowana](#jednostka-notyfikowana) · [Rejestr NANDO — KE](https://webgate.ec.europa.eu/single-market-compliance-space/notified-bodies/notified-body-list) 
 
 
 
 

## Napęd elektryczny cierny

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: napęd cierny, traction drive

 

Napęd, w którym ruch kabiny realizowany jest przez tarcie lin nośnych na kole ciernym napędu.

 

Najczęściej spotykany typ napędu w dźwigach osobowych i towarowo-osobowych. Współpracuje z [wciągarką dźwigową](#wciagarka-dzwigowa), [kołem ciernym](#kolo-cierne) i [przeciwwagą](#przeciwwaga).
 
 
 
 Powiązane: [Napęd hydrauliczny](#naped-hydrauliczny) · [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) · [Koło cierne](#kolo-cierne) 
 
 
 
 

## Napęd hydrauliczny

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: dźwig hydrauliczny

 

Napęd, w którym ruch kabiny realizowany jest przez układ hydrauliczny z siłownikiem.

 

Często stosowany w dźwigach o mniejszej liczbie przystanków, w specyficznych warunkach technicznych i wybranych modernizacjach. Wymaga [agregatu hydraulicznego](#agregat-hydrauliczny) i [siłownika](#silownik-hydrauliczny).
 
 
 
 Powiązane: [Napęd elektryczny cierny](#naped-elektryczny-cierny) · [Agregat hydrauliczny](#agregat-hydrauliczny) · [Siłownik hydrauliczny](#silownik-hydrauliczny) 
 
 
 
 

## Naprawa windy

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Usunięcie konkretnej usterki lub przywrócenie sprawności uszkodzonego elementu.

 

Naprawa to **nie to samo** co [konserwacja](#konserwacja-windy) (planowa, regularna) ani [modernizacja](#modernizacja-windy) (istotne zmiany techniczne). Każda istotniejsza naprawa powinna mieć wpis w [książce rewizyjnej](#ksiazka-rewizyjna); część napraw może wymagać [badania doraźnego eksploatacyjnego](#badanie-dorazne-eksploatacyjne) UDT.
 
 
 
 Powiązane: [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) · [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) · [Wymiana elementu](#wymiana-elementu) · [Badanie doraźne eksploatacyjne](#badanie-dorazne-eksploatacyjne) 
 
 
 
 

## Obsługujący

 UDT i dozór 
 
 
 

Osoba wykonująca czynności obsługi urządzenia, jeżeli dla danego typu urządzenia jest to wymagane.

 

Nie należy mylić z [konserwującym](#konserwujacy) — obsługa i konserwacja to różne role z różnymi uprawnieniami. Dla typowych wind w budynkach mieszkalnych funkcja obsługującego najczęściej nie jest wymagana (windy są obsługiwane bezpośrednio przez użytkowników).
 
 
 
 Powiązane: [Konserwujący](#konserwujacy) · [Eksploatujący](#eksploatujacy) · [Zaświadczenie kwalifikacyjne](#zaswiadczenie-kwalifikacyjne) 
 
 
 
 

## Obwód bezpieczeństwa

 Bezpieczeństwo 
 
 

także: safety circuit

 

Szeregowy układ elektryczny nadzorujący sprawność kluczowych elementów bezpieczeństwa dźwigu.

 

Łączy m.in. [zamki drzwi szybowych](#zamek-drzwi-szybowych), drzwi kabinowych, [chwytacze](#chwytacz), [ogranicznik prędkości](#ogranicznik-predkosci), ograniczniki krańcowe. Przerwanie obwodu uniemożliwia normalną jazdę — to zamierzony efekt projektowy chroniący użytkownika.
 
 
 
 Powiązane: [Zamek drzwi szybowych](#zamek-drzwi-szybowych) · [Chwytacz](#chwytacz) · [Ogranicznik prędkości](#ogranicznik-predkosci) · [Element bezpieczeństwa do dźwigu](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) 
 
 
 
 

## Ocena stanu technicznego

 Resurs i badania specjalne 
 
 
 

Analiza rzeczywistego stanu urządzenia, jego komponentów, dokumentacji i historii eksploatacji.

 

Podstawa decyzji o dalszej eksploatacji, naprawie, modernizacji lub wymianie. Wykonywana m.in. w ramach [badania specjalnego](#badanie-specjalne) po osiągnięciu resursu oraz przy planowaniu większych modernizacji. Wymaga współpracy eksploatującego, konserwującego, organu dozoru i ekspertów technicznych.
 
 
 
 Powiązane: [Resurs UTB](#resurs-utb) · [Badanie specjalne](#badanie-specjalne) · [Historia eksploatacji](#historia-eksploatacji) · [Audyt techniczny windy](#audyt-techniczny-windy) 
 
 
 
 

## ODA

 Modernizacja 
 
 

także: sterownik ODA

 

Historyczny typ sterownika dźwigowego — sterowanie analogowo-przekaźnikowe stosowane m.in. w windach Translift / ZREMB.

 

Sterowniki ODA (i pokrewne [ODF](#odf), [MDA](#mda)) są nadal eksploatowane w starszych windach mieszkalnych. **Wymiana sterownika ODA** na nowoczesny mikroprocesorowy to jedna z najczęstszych modernizacji — pozwala dodać [sygnalizację głosową](#sygnalizacja-glosowa), [UCM](#ucm), [ARD](#ard-automatic-rescue-device), [telemetrię](#telemetria-dzwigu) bez wymiany całego dźwigu.
 
 
 
 Powiązane: [Sterownik dźwigu](#sterownik-dzwigu) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Translift](#translift) · [ZREMB](#zremb) · [ODF](#odf) · [MDA](#mda) · [Identyfikacja komponentów](#identyfikacja-komponentow) 
 
 
 
 

## ODF

 Modernizacja 
 
 

także: sterownik ODF

 

Historyczny typ sterownika dźwigowego — następca ODA, sterowanie przekaźnikowo-stykowe.

 

Podobnie jak [ODA](#oda) i [MDA](#mda) — nadal w eksploatacji w starszych dźwigach. Modernizacja ODF na nowoczesny sterownik mikroprocesorowy jest zwykle ekonomicznie korzystniejsza niż wymiana całej windy. Wymaga [identyfikacji komponentów](#identyfikacja-komponentow) i dopasowania nowego sterownika do istniejącego napędu.
 
 
 
 Powiązane: [Sterownik dźwigu](#sterownik-dzwigu) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Translift](#translift) · [ZREMB](#zremb) · [ODA](#oda) · [MDA](#mda) 
 
 
 
 

## Oferta wariantowa

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Oferta zawierająca kilka opcji technicznych do wyboru — np. standardowa vs premium, hydrauliczna vs cierna, mała vs duża kabina.

 

Pozwala klientowi **porównać opcje na konkretnych liczbach**. Stosowana często przy dobudowach, gdzie istnieje kilka realnych ścieżek technicznych. Dobra praktyka u doświadczonych dostawców.
 
 
 
 Powiązane: [Wariant techniczny](#wariant-techniczny) · [Wycena windy](#wycena-windy) 
 
 
 
 

## Ogranicznik krańcowy

 Bezpieczeństwo 
 
 

także: wyłącznik krańcowy, limit switch

 

Wyłącznik elektryczny zatrzymujący napęd, gdy kabina osiąga skrajne dopuszczalne położenie w szybie.

 

Działa jako część [obwodu bezpieczeństwa](#obwod-bezpieczenstwa) — przerywa zasilanie napędu, zanim kabina zderzy się ze stropem nadszybia lub stykiem dna szybu. Uzupełnienie ochrony przez [zderzaki/bufory](#zderzak-bufor) (mechaniczne) i [chwytacze](#chwytacz) (przy nadmiernej prędkości).
 
 
 
 Powiązane: [Obwód bezpieczeństwa](#obwod-bezpieczenstwa) · [Zderzak / bufor](#zderzak-bufor) · [Chwytacz](#chwytacz) · [Podszybie](#podszybie) · [Nadszybie](#nadszybie) 
 
 
 
 

## Ogranicznik prędkości

 Bezpieczeństwo 
 
 

także: governor, ogranicznik nadmiernej prędkości

 

Mechaniczny element bezpieczeństwa, który wykrywa nadmierną prędkość kabiny i wyzwala chwytacze.

 

Ogranicznik prędkości (governor) pracuje w szybie równolegle do kabiny — przy przekroczeniu zaprojektowanej prędkości jego mechanizm blokuje linę ogranicznika, co wyzwala [chwytacze](#chwytacz). Niezależny od układu elektrycznego napędu — działa nawet przy całkowitym braku zasilania.

Sprawność ogranicznika podlega okresowym testom funkcjonalnym i jest jednym z kluczowych elementów [obwodu bezpieczeństwa](#obwod-bezpieczenstwa).
 
 
 
 Powiązane: [Chwytacz](#chwytacz) · [Obwód bezpieczeństwa](#obwod-bezpieczenstwa) · [Zabezpieczenie przed nadmierną prędkością kabiny w górę](#zabezpieczenie-przed-nadmierna-predkoscia-kabiny-w-gore) 
 
 
 
 

## Osoba ze szczególnymi potrzebami

 Dostępność 
 
 

także: szczególne potrzeby

 

Termin formalny obejmujący osoby z niepełnosprawnościami, seniorów, osoby z czasową ograniczoną mobilnością, rodziców z wózkami, osoby z wadami wzroku/słuchu.

 

Pojęcie z [ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami](#ustawa-o-zapewnianiu-dostepnosci). Szersze niż "osoba z niepełnosprawnością". Obejmuje wszystkich, dla których standardowy układ budynku może stanowić barierę użytkową.
 
 
 
 Powiązane: [Dostępność](#dostepnosc) · [Dostępność architektoniczna](#dostepnosc-architektoniczna) · [Ustawa o zapewnianiu dostępności](#ustawa-o-zapewnianiu-dostepnosci) 
 
 
 
 

## Oświetlenie awaryjne kabiny

 Kabina i drzwi 
 
 

także: awaryjne oświetlenie kabiny

 

Wymagany element bezpieczeństwa: awaryjne oświetlenie wnętrza kabiny aktywujące się przy zaniku zasilania głównego.

 

Zasilane z wewnętrznego źródła (akumulator) — zapewnia minimum światła dla pasażerów w przypadku awarii zasilania budynku lub [uwięzienia w kabinie](#uwiezienie-pasazera). Stan akumulatora i sprawność oświetlenia są kontrolowane przy każdym badaniu UDT i regularnej [konserwacji](#konserwacja-windy).
 
 
 
 Powiązane: [Uwięzienie pasażera](#uwiezienie-pasazera) · [Łączność alarmowa](#lacznosc-alarmowa) · [ARD — Automatic Rescue Device](#ard-automatic-rescue-device) · [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) 
 
 
 
 

## Oznakowanie CE

 Normy i regulacje 
 
 
 

Oznaczenie potwierdzające deklarowaną zgodność wyrobu z wymaganiami właściwych dyrektyw UE.

 

Dla dźwigów: dotyczy zgodności z [Dyrektywą 2014/33/UE](#dyrektywa-dzwigowa-2014-33-ue) oraz innymi obowiązującymi przepisami UE. **Nie zastępuje** [decyzji UDT](#decyzja-zezwalajaca-na-eksploatacje) dopuszczającej konkretne urządzenie do eksploatacji w Polsce.
 
 
 **Częsty błąd**Mylenie CE z decyzją UDT — to dwa różne procesy na różnych etapach życia urządzenia. 
 Powiązane: [Dyrektywa dźwigowa 2014/33/UE](#dyrektywa-dzwigowa-2014-33-ue) · [Deklaracja zgodności](#deklaracja-zgodnosci) · [Decyzja zezwalająca na eksploatację](#decyzja-zezwalajaca-na-eksploatacje) · [Ocena zgodności dźwigu, CE i moduły](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Panel sterujący (COP / LOP)

 Kabina i drzwi 
 
 

także: COP, LOP, panel kabinowy, panel przystankowy, Car Operating Panel, Landing Operating Panel

 

Panele wezwań: COP (Car Operating Panel) w kabinie i LOP (Landing Operating Panel) na przystankach.

 

**COP** — panel wewnątrz kabiny z przyciskami przystanków, alarmem, otwieraniem drzwi, sygnalizacją kierunku/pozycji. **LOP** — panel zewnętrzny przy drzwiach szybowych z przyciskami wezwań i wyświetlaczem.

Modernizacja COP/LOP jest częstym zakresem modernizacji (estetyka, dostępność, alfabet Braille'a, sygnalizacja głosowa, antywandalowe wykonanie).
 
 
 
 Powiązane: [Kabina](#kabina) · [Dostępność](#dostepnosc) · [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Sygnalizacja głosowa](#sygnalizacja-glosowa) 
 
 
 
 

## PESSRAL

 Bezpieczeństwo 
 
 

także: Programmable Electronic Safety Systems

 

Programmable Electronic Systems in Safety-Related Applications for Lifts — programowalne systemy elektroniczne stosowane w funkcjach bezpieczeństwa dźwigów.

 

Norma EN 81-20 dopuszcza stosowanie PESSRAL w wybranych funkcjach bezpieczeństwa zamiast tradycyjnych przekaźnikowych [obwodów bezpieczeństwa](#obwod-bezpieczenstwa) — pod warunkiem osiągnięcia odpowiedniego poziomu nienaruszalności bezpieczeństwa ([SIL](#sil)). Otwiera drogę do nowoczesnego sterowania bezpieczeństwem z mikroprocesorami.
 
 
 
 Powiązane: [SIL](#sil) · [Obwód bezpieczeństwa](#obwod-bezpieczenstwa) · [Sterownik dźwigu](#sterownik-dzwigu) · [Element bezpieczeństwa do dźwigu](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) 
 
 
 
 

## PFRON

 Dostępność 
 
 

także: Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

 

Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych — instytucja finansująca m.in. dostosowania mieszkań i budynków dla osób z niepełnosprawnościami.

 

Programy PFRON obejmują m.in. dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania osoby z niepełnosprawnością. **Warunki aktualne** należy zweryfikować bezpośrednio na stronie PFRON — programy ewoluują, dostępne kwoty i kryteria zmieniają się.
 
 
 
 Powiązane: [Dostępność Plus](#dostepnosc-plus) · [BGK Fundusz Dostępności](#bgk-fundusz-dostepnosci) · [Bariera architektoniczna](#bariera-architektoniczna) 
 
 
 
 

## Platforma pionowa

 Dostępność 
 
 

także: VPL, vertical platform lift

 

Urządzenie podnoszące osobę (często z wózkiem) między poziomami — stosowane głównie do poprawy dostępności w budynkach.

 

Nie zawsze jest tym samym co pełny [dźwig osobowy](#dzwig-osobowy-winda) — różnice w przepisach, dokumentacji, parametrach pracy, wymogach dotyczących obsługi. Wybór wymaga indywidualnej analizy funkcji, obciążeń i przepisów (m.in. ustawa o zapewnianiu dostępności).
 
 
 
 Powiązane: [Platforma schodowa](#platforma-schodowa) · [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) · [Dźwig osobowy (winda)](#dzwig-osobowy-winda) · [Platformy dostępnościowe](/solutions/platformy-dostepnosciowe.html) 
 
 
 
 

## Platforma schodowa

 Dostępność 
 
 

także: stairlift

 

Urządzenie przemieszczające osobę (często z wózkiem) wzdłuż biegu schodów na specjalnej szynie.

 

Rozwiązanie dostępnościowe stosowane tam, gdzie nie da się zbudować szybu na pełen [dźwig](#dzwig-osobowy-winda) ani [platformę pionową](#platforma-pionowa). Nie jest zamiennikiem pełnej windy w każdym obiekcie — ma ograniczenia użytkowe.
 
 
 
 Powiązane: [Platforma pionowa](#platforma-pionowa) · [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) 
 
 
 
 

## PN-EN 13015

 Normy i regulacje 
 
 

także: EN 13015

 

Norma dotycząca konserwacji dźwigów i schodów ruchomych — wymagania dla instrukcji konserwacji.

 

Powiązana z [konserwacją windy](#konserwacja-windy), dokumentacją serwisową i obowiązkami [eksploatującego](#eksploatujacy). Wspiera ujednolicenie zakresu i dokumentowania prac konserwacyjnych.
 
 
 
 Powiązane: [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) · [Książka rewizyjna](#ksiazka-rewizyjna) 
 
 
 
 

## PN-EN 81-20

 Normy i regulacje 
 
 

także: EN 81-20, norma 81-20

 

Norma określająca zasady bezpieczeństwa konstrukcji i instalowania dźwigów osobowych oraz towarowo-osobowych.

 

Podstawowa norma konstrukcyjna nowych dźwigów. Opisuje wymagania dla kabiny, drzwi, szybu, napędu, sterowania, układów bezpieczeństwa i procedur instalowania. Uzupełniana przez [PN-EN 81-50](#pn-en-81-50).

Dla istniejących budynków o ograniczeniach geometrycznych stosuje się [PN-EN 81-21](#en-81-21).
 
 
 
 Powiązane: [PN-EN 81-50](#pn-en-81-50) · [EN 81-21](#en-81-21) · [Dyrektywa dźwigowa 2014/33/UE](#dyrektywa-dzwigowa-2014-33-ue) 
 
 
 
 

## PN-EN 81-28

 Normy i regulacje 
 
 

także: EN 81-28

 

Norma określająca wymagania dla zdalnego alarmu i łączności alarmowej z kabiny dźwigu.

 

Wymaga, by osoba uwięziona w kabinie mogła wezwać pomoc dwukierunkową łącznością głosową. W praktyce realizowane przez [moduły GSM](#modul-gsm) z [kartami SIM](#karta-sim-m2m-iot), monitorowane przez serwis ([monitoring łączności](#monitoring-lacznosci)).
 
 
 
 Powiązane: [Łączność alarmowa](#lacznosc-alarmowa) · [Moduł GSM](#modul-gsm) · [Karta SIM M2M / IoT](#karta-sim-m2m-iot) · [Monitoring łączności](#monitoring-lacznosci) 
 
 
 
 

## PN-EN 81-50

 Normy i regulacje 
 
 

także: EN 81-50

 

Norma uzupełniająca PN-EN 81-20: zasady projektowania, obliczeń, badań i sprawdzania wybranych elementów dźwigowych.

 

Komplementarna do [PN-EN 81-20](#pn-en-81-20) — opisuje szczegółowe wymagania dla badań i obliczeń elementów takich jak [chwytacze](#chwytacz), [ograniczniki prędkości](#ogranicznik-predkosci), [zderzaki](#zderzak-bufor).
 
 
 
 Powiązane: [PN-EN 81-20](#pn-en-81-20) · [Element bezpieczeństwa do dźwigu](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) 
 
 
 
 

## PN-EN 81-70

 Normy i regulacje 
 
 

także: EN 81-70

 

Norma określająca wymagania dostępności dźwigów dla osób z niepełnosprawnościami i użytkowników o ograniczonej mobilności.

 

Kluczowa dla budynków publicznych, szpitali, wspólnot z programami dostępności oraz modernizacji wynikających z wymagań ustawy o zapewnianiu dostępności. Wpływa na wymiary kabiny, pozycje panelu sterującego, sygnalizację głosową, dokładność zatrzymania.
 
 
 
 Powiązane: [Dostępność](#dostepnosc) · [Platforma pionowa](#platforma-pionowa) · [Platforma schodowa](#platforma-schodowa) · [Dokładność zatrzymania](#dokladnosc-zatrzymania) · [Platformy dostępnościowe](/solutions/platformy-dostepnosciowe.html) · [Dostępność w istniejących budynkach](/rozwiazania/windy-do-istniejacych-budynkow-dostepnosc.html) 
 
 
 
 

## PN-EN 81-72

 Normy i regulacje 
 
 

także: EN 81-72

 

Norma określająca wymagania dla dźwigów przeznaczonych dla straży pożarnej.

 

Nie każdy dźwig w budynku wysokim jest automatycznie „dźwigiem dla straży pożarnej” — to dedykowana funkcja, wymagająca odpowiedniego projektu, wykonania, dokumentacji i uzgodnień ppoż.
 
 
 
 Powiązane: [PN-EN 81-73](#pn-en-81-73) 
 
 
 
 

## PN-EN 81-73

 Normy i regulacje 
 
 

także: EN 81-73

 

Norma określająca zachowanie dźwigów osobowych i towarowo-osobowych w przypadku pożaru.

 

Opisuje wymagania dla scenariusza pożarowego: powrót kabiny do bezpiecznego przystanku, zatrzymanie obsługi wezwań, integracja z systemem sygnalizacji pożarowej (SSP). Wymagania zależą od projektu konkretnego obiektu.
 
 
 
 Powiązane: [PN-EN 81-72](#pn-en-81-72) 
 
 
 
 

## PN-EN 81-80

 Normy i regulacje 
 
 

także: EN 81-80, SNEL

 

Norma określająca zasady poprawy bezpieczeństwa istniejących dźwigów osobowych i towarowo-osobowych (Safety Norm for Existing Lifts — SNEL).

 

Stanowi narzędzie analizy ryzyk dla istniejących urządzeń i podstawę planowania [modernizacji](#modernizacja-windy) podnoszących bezpieczeństwo do współczesnego poziomu. Kluczowa przy planowaniu prac w starszych windach (Translift, ZREMB, ODA, ODF, MDA).
 
 
 
 Powiązane: [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Modernizacja pełna](#modernizacja-pelna) · [Modernizacje wind](/solutions/modernizacje.html) 
 
 
 
 

## Podest ruchomy

 Dostępność 
 
 

także: platforma podnosząca, lifting platform

 

Platforma pozioma poruszająca się pionowo na niewielką wysokość — alternatywa dla schodów dla osób z niepełnosprawnościami.

 

Stosowany do pokonywania pojedynczych biegów schodów (parter → piętro, wejście do budynku z ulicy). Mniejszy niż [platforma pionowa](#platforma-pionowa) i dźwig osobowy. Często rozwiązanie tymczasowe lub uzupełniające.
 
 
 
 Powiązane: [Platforma pionowa](#platforma-pionowa) · [Platforma schodowa](#platforma-schodowa) · [Krzesełko schodowe](#krzeselko-schodowe) 
 
 
 
 

## Podszybie

 Szyb i geometria 
 
 

także: pit, przestrzeń pod kabiną

 

Część szybu znajdująca się poniżej najniższego przystanku obsługiwanego przez kabinę.

 

Kiedy kabina znajduje się w swoim najniższym położeniu, na podłodze podszybia powinien być zapewniony jeden wolny obszar, w którym można umieścić [przestrzeń bezpieczeństwa](#przestrzen-bezpieczenstwa) dla osoby pracującej pod kabiną. Podszybie mieści również [zderzaki/bufory](#zderzak-bufor) oraz dostęp serwisowy do dna szybu.

**Standardowa głębokość podszybia wynosi 1100–1500 mm**, w starych budynkach często znacznie mniej. Wymagania wynikają z [PN-EN 81-20](#pn-en-81-20); przy ograniczonej głębokości stosuje się rozwiązania wg [EN 81-21](#en-81-21) — wymagają indywidualnej analizy projektowej.
 
 **Dlaczego to ważne**Niskie podszybie często decyduje, czy w danym budynku można w ogóle zamontować dźwig. 
 **Częsty błąd**Mylenie podszybia z nadszybiem oraz założenie, że niskie podszybie zawsze uniemożliwia montaż windy. 
 Powiązane: [Nadszybie](#nadszybie) · [Przestrzeń bezpieczeństwa](#przestrzen-bezpieczenstwa) · [EN 81-21](#en-81-21) · [Szyb windowy](#szyb-windowy) · [Dźwigi z zaniżonym podszybiem/nadszybiem](/rozwiazania/dzwigi-zanizone-podszybie-nadszybie.html) 
 
 
 
 

## Pogotowie dźwigowe

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Całodobowa usługa szybkiej reakcji serwisowej w sytuacjach awaryjnych, w szczególności przy uwięzieniu pasażera.

 

Pogotowie dźwigowe to nie planowa [konserwacja](#konserwacja-windy) ani [naprawa](#naprawa-windy) długoterminowa — to **szybka reakcja** na sytuacje awaryjne wymagające pilnej interwencji: [uwięzienie pasażera](#uwiezienie-pasazera), niesprawność drzwi, zatrzymanie jedynej windy w obiekcie, [awarie krytyczne](#awaria-krytyczna).

Zakres reakcji, czasy dojazdu i dostępność powinny być jednoznacznie określone w umowie konserwacji jako [SLA serwisowe](#sla-serwisowe). Pogotowie zabezpiecza urządzenie — ostateczna naprawa elementów może wymagać osobnej interwencji w trybie planowym.
 
 
 
 Powiązane: [Uwięzienie pasażera](#uwiezienie-pasazera) · [Awaria krytyczna](#awaria-krytyczna) · [SLA serwisowe](#sla-serwisowe) · [Zgłoszenie serwisowe](#zgloszenie-serwisowe) · [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) · [Serwis wind](/serwis-wind) · [Serwis dla wspólnot](/serwis/dla-wspolnot-mieszkaniowych) 
 
 
 
 

## Powierzchnia kabiny

 Kabina i drzwi 
 
 

także: car area

 

Użytkowa powierzchnia podłogi kabiny — parametr regulowany przez normy w relacji do udźwigu nominalnego.

 

PN-EN 81-20 określa maksymalną dopuszczalną powierzchnię kabiny w zależności od [udźwigu nominalnego](#udzwig-nominalny) — chodzi o uniknięcie sytuacji, gdy duża kabina pozwala wejść więcej osobom niż urządzenie może bezpiecznie podnieść. Konkretne wartości podane w normie.
 
 
 
 Powiązane: [Udźwig nominalny](#udzwig-nominalny) · [Kabina](#kabina) · [PN-EN 81-20](#pn-en-81-20) 
 
 
 
 

## Poziom przystanku

 Szyb i geometria 
 
 

także: przystanek, landing level

 

Płaszczyzna posadzki kondygnacji obsługiwanej przez dźwig — punkt, na którym kabina się zatrzymuje, by umożliwić wejście i wyjście pasażerów.

 

Każdy przystanek ma własne [drzwi szybowe](#drzwi-szybowe). Liczba przystanków + ich rozmieszczenie pionowe definiują [wysokość podnoszenia](#wysokosc-podnoszenia) i wpływają na logikę [sterowania](#sterowanie-collective).
 
 
 
 Powiązane: [Przystanek](#przystanek) · [Drzwi szybowe](#drzwi-szybowe) · [Poziomowanie kabiny](#poziomowanie-kabiny) · [Dokładność zatrzymania](#dokladnosc-zatrzymania) 
 
 
 
 

## Poziomowanie kabiny

 Szyb i geometria 
 
 

także: leveling

 

Ustawienie podłogi kabiny na poziomie posadzki przystanku przy zatrzymaniu.

 

Realizowane przez współpracę [falownika](#falownik-przemiennik-czestotliwosci), sterowania, hamulca i czujników pozycji. Ma kluczowe znaczenie dla komfortu i [dostępności](#dostepnosc) — szczególnie dla osób z ograniczoną mobilnością i na wózkach.
 
 
 
 Powiązane: [Dokładność zatrzymania](#dokladnosc-zatrzymania) · [Falownik (przemiennik częstotliwości)](#falownik-przemiennik-czestotliwosci) · [Dostępność](#dostepnosc) 
 
 
 
 

## Pozwolenie na budowę

 UDT i dozór 
 
 

także: PnB

 

Decyzja administracyjna wymagana dla istotnych prac budowlanych — typowo dotyczy nowych budynków, rozbudów, znaczących przebudów.

 

Dla dobudowy windy z szybem zewnętrznym i ingerencją w konstrukcję najczęściej wymaga pełnego pozwolenia. Proces dłuższy niż [zgłoszenie](#zgloszenie-robot-budowlanych) i wymaga pełnej [dokumentacji projektowej](#dokumentacja-projektowa). Zakres formalności zależy od konkretnego projektu i przepisów lokalnych — należy potwierdzić w urzędzie.
 
 
 
 Powiązane: [Zgłoszenie robót budowlanych](#zgloszenie-robot-budowlanych) · [Dokumentacja projektowa](#dokumentacja-projektowa) · [Dobudowa windy](#dobudowa-windy) 
 
 
 
 

## PROENSO Hub

 AI i diagnostyka 
 
 

Rozwijany przez PROENSO cyfrowy system pracy z projektami, dokumentacją i urządzeniami UTB — centrum danych technicznych firmy.

 

Porządkuje dokumentację UTB, faktury (w tym KSeF), zadania, harmonogramy, umowy serwisowe, CRM oraz [historię urządzenia](#cyfrowa-historia-urzadzenia); AI asystent wspiera analizę dokumentów. To narzędzie wspierające inżyniera, a nie zastępujące jego odpowiedzialność. Część funkcji jest już wdrożona, część w aktywnym rozwoju. Szerzej: [cyfryzacja i energia w branży dźwigowej](/wiedza/cyfryzacja-i-energia-w-branzy-dzwigowej).
 
 Powiązane: [Cyfrowa historia urządzenia](#cyfrowa-historia-urzadzenia) · [Cyfryzacja dokumentacji technicznej](#cyfryzacja-dokumentacji-technicznej) · [Machine learning w serwisie](#machine-learning-w-serwisie-wind) 
 
 
 
 

## Próg kabinowy

 Kabina i drzwi 
 
 

także: próg drzwi kabinowych

 

Element przy wejściu do kabiny — prowadnica drzwi i powierzchnia, po której przechodzi użytkownik.

 

Stan progu (zużycie, brud, wgniecenia) wpływa na bezpieczeństwo wejścia, dokładność zamykania drzwi i dostępność. Regularne czyszczenie i przeglądy progów to standardowy element [konserwacji](#konserwacja-windy).
 
 
 
 Powiązane: [Drzwi kabinowe](#drzwi-kabinowe) · [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) 
 
 
 
 

## Projektowana żywotność eksploatacyjna / PŻE

 Resurs i badania specjalne 
 
 

także: PŻE

 

Formalna nazwa pojęcia odpowiadającego potocznemu „resurs UTB”.

 

Synonim [resursu UTB](#resurs-utb) używany w materiałach UDT i dokumentach formalnych. Określa przewidywany okres lub zakres użytkowania urządzenia (przez producenta lub dobrą praktykę inżynierską).
 
 
 
 Powiązane: [Resurs UTB](#resurs-utb) · [Badanie specjalne](#badanie-specjalne) 
 
 
 
 

## Protokół z badania

 UDT i dozór 
 
 
 

Dokument opisujący wynik badania technicznego przeprowadzonego przez organ dozoru.

 

Stanowi formalną historię urządzenia. Przechowywany razem z [książką rewizyjną](#ksiazka-rewizyjna) i [dokumentacją techniczną](#dokumentacja-techniczna). Wpisy z protokołów są analizowane m.in. przy [ocenie stanu technicznego](#ocena-stanu-technicznego) i [badaniu specjalnym](#badanie-specjalne) po osiągnięciu resursu.
 
 
 
 Powiązane: [Badanie odbiorcze](#badanie-odbiorcze) · [Badanie okresowe](#badanie-okresowe) · [Książka rewizyjna](#ksiazka-rewizyjna) 
 
 
 
 

## Prowadnice

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: szyny prowadzące, guide rails

 

Elementy prowadzące ruch kabiny i przeciwwagi w szybie — pionowe profile stalowe zamocowane na wspornikach do ścian szybu.

 

Geometria, stan i zamocowanie prowadnic wpływają na bezpieczeństwo, komfort jazdy i działanie [chwytaczy](#chwytacz). Prowadzenie kabiny realizowane przez ślizgi lub rolki.
 
 
 
 Powiązane: [Chwytacz](#chwytacz) · [Przeciwwaga](#przeciwwaga) · [Kabina](#kabina) 
 
 
 
 

## Przeciwwaga

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: counterweight

 

Element równoważący masę kabiny i część obciążenia w dźwigu elektrycznym ciernym.

 

Współpracuje z [linami nośnymi](#liny-nosne), [prowadnicami](#prowadnice) i [kołem ciernym](#kolo-cierne) napędu. Pozwala znacznie zmniejszyć zapotrzebowanie energetyczne i wielkość napędu.
 
 
 
 Powiązane: [Napęd elektryczny cierny](#naped-elektryczny-cierny) · [Liny nośne](#liny-nosne) · [Prowadnice](#prowadnice) 
 
 
 
 

## Przekazanie do eksploatacji

 UDT i dozór 
 
 

także: uruchomienie windy

 

Formalne uruchomienie urządzenia po pozytywnym odbiorze przez UDT — moment, w którym eksploatujący przejmuje pełną odpowiedzialność za użytkowanie windy.

 

Wymaga: pozytywnego [badania odbiorczego](#badanie-odbiorcze), [decyzji UDT](#decyzja-zezwalajaca-na-eksploatacje), podpisanej [umowy serwisowej](#sla-serwisowe), kompletnej [dokumentacji](#dokumentacja-techniczna), otwartej [książki rewizyjnej](#ksiazka-rewizyjna). Od tego momentu rozpoczyna się cykl [badań okresowych](#badanie-okresowe).
 
 
 
 Powiązane: [Badanie odbiorcze](#badanie-odbiorcze) · [Decyzja zezwalająca na eksploatację](#decyzja-zezwalajaca-na-eksploatacje) · [Eksploatujący](#eksploatujacy) · [Konserwacja po odbiorze](#konserwacja-po-odbiorze) 
 
 
 
 

## Przestój windy

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: downtime windy

 

Czas, w którym winda jest niedostępna z powodu awarii, badań UDT lub modernizacji — bezpośredni koszt operacyjny.

 

Dla obiektów komercyjnych (biurowce, hotele, szpitale) przestój ma **mierzalny koszt**: niezadowolenie klientów, utrata przychodów, koszty alternatywne. Dobry serwis minimalizuje przestoje. Krytyczne dla wyboru oferty serwisowej, nie tylko ceny.
 
 
 
 Powiązane: [Awaria krytyczna](#awaria-krytyczna) · [SLA serwisowe](#sla-serwisowe) · [Pogotowie dźwigowe](#pogotowie-dzwigowe) 
 
 
 
 

## Przestrzeń bezpieczeństwa

 Szyb i geometria 
 
 
 

Przestrzeń konstrukcyjna lub funkcjonalna przewidziana do ochrony osób wykonujących czynności serwisowe lub kontrolne w obrębie urządzenia.

 

Dotyczy m.in. [podszybia](#podszybie), [nadszybia](#nadszybie) i pracy na dachu kabiny. Ma znaczenie przy analizie geometrii szybu, doborze rozwiązań i przy każdej modernizacji wpływającej na te przestrzenie.
 
 
 
 Powiązane: [Podszybie](#podszybie) · [Nadszybie](#nadszybie) · [EN 81-21](#en-81-21) 
 
 
 
 

## Przełożenie 1:1

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: 1:1, direct roping

 

Układ zawieszenia kabiny, w którym jeden koniec liny jest połączony z kabiną, a drugi z przeciwwagą — prędkość liny równa prędkości kabiny.

 

Prostszy układ niż [przełożenie 1:2](#przelozenie-1-2). Wymaga mocniejszego napędu (większy moment, większa moc) ale ma mniejszą liczbę lin i prostszą konstrukcję. Częsty w dźwigach o dużej prędkości znamionowej i wieżowcach.
 
 
 
 Powiązane: [Przełożenie 1:2](#przelozenie-1-2) · [Liny nośne](#liny-nosne) · [Przeciwwaga](#przeciwwaga) · [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) 
 
 
 
 

## Przełożenie 1:2

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: 1:2, 2:1 roping

 

Układ zawieszenia z dodatkową rolką w kabinie i przeciwwadze — prędkość liny dwa razy większa niż prędkość kabiny, ale obciążenie napędu o połowę mniejsze.

 

Najczęstszy układ w dźwigach mieszkalnych i biurowych. Pozwala stosować mniejszą i tańszą [wciągarkę](#wciagarka-dzwigowa). Wymaga więcej lin i rolek prowadzących, co wpływa na hałas i serwis. Alternatywa: [przełożenie 1:1](#przelozenie-1-1).
 
 
 
 Powiązane: [Przełożenie 1:1](#przelozenie-1-1) · [Liny nośne](#liny-nosne) · [Przeciwwaga](#przeciwwaga) · [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) 
 
 
 
 

## Przełożenie 2:1

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: 2:1 roping

 

Alternatywne oznaczenie przełożenia 1:2 — kabina i przeciwwaga zawieszone przez dodatkową rolkę, prędkość liny jest dwa razy większa niż prędkość kabiny.

 

Stosowane synonimicznie z [przełożeniem 1:2](#przelozenie-1-2). Notacja "2:1" patrzy z perspektywy stosunku prędkości lina:kabina (lina porusza się 2× szybciej niż kabina). Notacja "1:2" patrzy z perspektywy stosunku obciążenia napędu (napęd przenosi 1/2 obciążenia kabiny). Te same fizyczne układy.
 
 
 
 Powiązane: [Przełożenie 1:2](#przelozenie-1-2) · [Przełożenie 1:1](#przelozenie-1-1) · [Przełożenie 4:1](#przelozenie-4-1) · [Liny nośne](#liny-nosne) 
 
 
 
 

## Przełożenie 4:1

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: 4:1 roping

 

Układ z dodatkowymi rolkami zawieszenia — prędkość liny cztery razy większa niż prędkość kabiny, obciążenie napędu znacznie mniejsze.

 

Stosowany rzadko, głównie w dźwigach o bardzo dużym udźwigu lub wysokości podnoszenia, gdzie pozwala na zastosowanie mniejszej wciągarki. Wymaga więcej lin, więcej rolek, większego zużycia energetycznego liny. Alternatywa dla typowego [1:2](#przelozenie-1-2).
 
 
 
 Powiązane: [Przełożenie 1:1](#przelozenie-1-1) · [Przełożenie 1:2](#przelozenie-1-2) · [Przełożenie 2:1](#przelozenie-2-1) · [Liny nośne](#liny-nosne) 
 
 
 
 

## Przyciski Braille'a

 Kabina i drzwi 
 
 

także: Braille buttons, Braille na przyciskach

 

Oznakowanie przycisków panelu sterującego (COP/LOP) alfabetem Braille'a dla osób niewidomych i niedowidzących.

 

Standardowy element dostępnościowy zgodnie z [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70). Wymagany w dźwigach budynków publicznych objętych [ustawą o zapewnianiu dostępności](#ustawa-o-zapewnianiu-dostepnosci). Częsty element modernizacji starszych [paneli sterujących](#panel-sterujacy-cop-lop).
 
 
 
 Powiązane: [Panel sterujący (COP / LOP)](#panel-sterujacy-cop-lop) · [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) · [Dostępność](#dostepnosc) · [Ustawa o zapewnianiu dostępności](#ustawa-o-zapewnianiu-dostepnosci) 
 
 
 
 

## Przystanek

 Szyb i geometria 
 
 
 

Poziom budynku obsługiwany przez dźwig — z drzwiami szybowymi i wezwaniem.

 

Nie każdy poziom techniczny czy półpiętro jest automatycznie standardowym przystankiem. Decyzja o ilości i rozmieszczeniu przystanków wpływa na projekt drzwi, sterowania, [dostępności](#dostepnosc) i komunikacji w budynku.
 
 
 
 Powiązane: [Drzwi szybowe](#drzwi-szybowe) · [Poziomowanie kabiny](#poziomowanie-kabiny) 
 
 
 
 

## Przystanek najniższy

 Szyb i geometria 
 
 
 

Pierwszy obsługiwany poziom dźwigu — typowo parter, piwnica lub kondygnacja podziemna.

 

Jego lokalizacja determinuje minimalną wysokość [podszybia](#podszybie). W istniejących budynkach często ograniczona przez wody gruntowe lub konstrukcję fundamentów — patrz [niskie podszybie](/wiedza/niskie-podszybie-windy).
 
 
 
 Powiązane: [Podszybie](#podszybie) · [Przystanek najwyższy](#przystanek-najwyzszy) · [Poziom przystanku](#poziom-przystanku) 
 
 
 
 

## Przystanek najwyższy

 Szyb i geometria 
 
 
 

Ostatni obsługiwany poziom dźwigu — typowo najwyższe piętro budynku lub kondygnacja techniczna.

 

Jego lokalizacja determinuje minimalną wysokość [nadszybia](#nadszybie). W istniejących budynkach często ograniczona konstrukcją stropu / dachu — patrz [niskie nadszybie](/wiedza/niskie-nadszybie-windy).
 
 
 
 Powiązane: [Nadszybie](#nadszybie) · [Przystanek najniższy](#przystanek-najnizszy) · [Poziom przystanku](#poziom-przystanku) 
 
 
 
 

## Rama kabinowa

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: rama nośna kabiny, sling

 

Konstrukcja nośna kabiny — łączy ją z linami zawieszenia, prowadnicami i chwytaczami.

 

Przenosi obciążenia z kabiny i pasażerów na układ zawieszenia. W niej zamontowane są [chwytacze](#chwytacz), ślizgi/rolki prowadzące po [prowadnicach](#prowadnice), mocowania [lin](#liny-nosne). Stan techniczny ramy (korozja, deformacje, mocowania) podlega okresowej ocenie przy badaniach UDT.
 
 
 
 Powiązane: [Kabina](#kabina) · [Chwytacz](#chwytacz) · [Prowadnice](#prowadnice) · [Liny nośne](#liny-nosne) 
 
 
 
 

## Reakcja na zanik napięcia

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: zachowanie przy zaniku zasilania, power failure response

 

Zachowanie dźwigu w sytuacji nagłego zaniku zasilania zewnętrznego: zatrzymanie kabiny, blokada drzwi, aktywacja systemów awaryjnych.

 

Bez dodatkowych systemów: kabina zatrzymuje się tam, gdzie jest, drzwi nie otwierają się — to grozi [uwięzieniem pasażera](#uwiezienie-pasazera). Z [ARD](#ard-automatic-rescue-device): kabina automatycznie dojeżdża do najbliższego przystanku i otwiera drzwi. To ważny parametr przy doborze dźwigu, szczególnie w obiektach wrażliwych (szpitale, hotele, szkoły).
 
 
 
 Powiązane: [ARD — Automatic Rescue Device](#ard-automatic-rescue-device) · [Awaryjny zjazd](#awaryjny-zjazd) · [Zasilanie awaryjne dźwigu](#zasilanie-awaryjne-dzwigu) · [Uwięzienie pasażera](#uwiezienie-pasazera) 
 
 
 
 

## Resurs UTB

 Resurs i badania specjalne 
 
 

także: PŻE, projektowana żywotność eksploatacyjna

 

Projektowana żywotność eksploatacyjna (PŻE) urządzenia transportu bliskiego lub jego komponentów krytycznych.

 

Przewidywany okres lub zakres użytkowania urządzenia określony przez producenta albo ustalony na podstawie wiedzy technicznej i dobrej praktyki inżynierskiej (§ 7 ust. 5 Dz.U. 2018 poz. 2176). Wyrażany w trzech wymiarach: **czas eksploatacji**, **liczba [cykli pracy](#cykl-pracy)**, **stan techniczny [komponentów krytycznych](#komponent-krytyczny)**.

**Osiągnięcie resursu NIE oznacza automatycznej wymiany urządzenia** — wymaga indywidualnej [oceny stanu technicznego](#ocena-stanu-technicznego) i formalnego uporządkowania dalszej eksploatacji (typowo przez [badanie specjalne](#badanie-specjalne)). Możliwe scenariusze: dalsza eksploatacja, naprawa, [modernizacja](#modernizacja-windy), ograniczenia, wymiana.
 
 **Dlaczego to ważne**Świadomość resursu pozwala planować budżet i uniknąć zaskoczenia. 
 **Częsty błąd**Założenie, że po osiągnięciu resursu winda musi być wymieniona — to nieprawda. 
 Powiązane: [Projektowana żywotność eksploatacyjna / PŻE](#projektowana-zywotnosc-eksploatacyjna-pze) · [Badanie specjalne](#badanie-specjalne) · [Ocena stanu technicznego](#ocena-stanu-technicznego) · [Historia eksploatacji](#historia-eksploatacji) · [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) · [Resurs UTB — co to jest](/wiedza/resurs-utb-co-to-jest) 
 
 
 
 

## Rozporządzenie maszynowe UE 2023/1230

 Normy i regulacje 
 
 

także: Machinery Regulation, 2023/1230

 

Nowe unijne rozporządzenie maszynowe, które od 20 stycznia 2027 r. zastąpi Dyrektywę 2006/42/WE.

 

Wprowadza wymagania dot. m.in. **cyberbezpieczeństwa**, **aktualizacji oprogramowania**, **oceny ryzyka AI** w maszynach. Dla branży dźwigowej kontekst pośredni (Dyrektywa 2014/33/UE pozostaje główną dla dźwigów), ale wpływa na komponenty sterowania, telemetrię i diagnostykę zdalną.
 
 
 
 Powiązane: [Dyrektywa maszynowa 2006/42/WE](#dyrektywa-maszynowa-2006-42-we) · [Telemetria dźwigu](#telemetria-dzwigu) · [Diagnostyka predykcyjna](#diagnostyka-predykcyjna) · [Rozporządzenie 2023/1230 — EUR-Lex](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1230/oj) 
 
 
 
 

## SIL

 Bezpieczeństwo 
 
 

także: Safety Integrity Level

 

Safety Integrity Level — poziom nienaruszalności bezpieczeństwa funkcji ochronnej, miara prawdopodobieństwa niewłaściwego zadziałania.

 

Skala SIL 1–4 (4 = najwyższy). Dla funkcji bezpieczeństwa dźwigów typowo wymagany SIL 2 lub 3. Wskaźnik stosowany przy ocenie systemów [PESSRAL](#pessral) i projektowaniu [elementów bezpieczeństwa](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) sterowanych elektronicznie.
 
 
 
 Powiązane: [PESSRAL](#pessral) · [Element bezpieczeństwa do dźwigu](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) · [Obwód bezpieczeństwa](#obwod-bezpieczenstwa) 
 
 
 
 

## Siłownik boczny

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: side-mounted jack, indirect jack

 

Układ hydrauliczny, w którym siłownik umieszczony jest z boku kabiny — często z układem 2:1 (kabina podnoszona linami od siłownika).

 

Stosowany, gdy nie ma miejsca pod kabiną na siłownik centralny lub gdy podszybie jest za płytkie. Wymaga lin pośrednich (przełożenie [2:1](#przelozenie-2-1)) — siłownik podnosi rolkę, lina przekłada ruch na kabinę. Alternatywa: [siłownik centralny](#silownik-centralny).
 
 
 
 Powiązane: [Siłownik hydrauliczny](#silownik-hydrauliczny) · [Siłownik centralny](#silownik-centralny) · [Siłownik teleskopowy](#silownik-teleskopowy) · [Przełożenie 2:1](#przelozenie-2-1) 
 
 
 
 

## Siłownik centralny

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: direct plunger, central jack

 

Układ hydrauliczny, w którym pojedynczy siłownik umieszczony jest pod kabiną i podnosi ją bezpośrednio.

 

Standardowy układ dla małych i średnich wysokości podnoszenia. Wymaga otworu pod posadzką dla siłownika (dolna część w ziemi). Stosowany gdy: ograniczona przestrzeń obok szybu, prosta konstrukcja, krótka wysokość. Alternatywa: [siłownik boczny](#silownik-boczny) (boczne mocowanie), [siłownik teleskopowy](#silownik-teleskopowy) (większe wysokości).
 
 
 
 Powiązane: [Siłownik hydrauliczny](#silownik-hydrauliczny) · [Siłownik boczny](#silownik-boczny) · [Siłownik teleskopowy](#silownik-teleskopowy) · [Napęd hydrauliczny](#naped-hydrauliczny) 
 
 
 
 

## Siłownik hydrauliczny

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: nurnik hydrauliczny, tłok hydrauliczny

 

Element wykonawczy układu hydraulicznego, podnoszący kabinę dźwigu bezpośrednio lub przez układ pośredni.

 

Jego stan techniczny (szczelność, prowadzenie, korozja) ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa i niezawodności. Wymiana siłownika jest jedną z większych prac modernizacyjnych w dźwigu hydraulicznym.
 
 
 
 Powiązane: [Napęd hydrauliczny](#naped-hydrauliczny) · [Agregat hydrauliczny](#agregat-hydrauliczny) 
 
 
 
 

## Siłownik teleskopowy

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: telescopic jack, siłownik wielostopniowy

 

Układ hydrauliczny z siłownikiem wielostopniowym — kilka tłoków zagnieżdżonych w sobie, wysuwających się kaskadowo.

 

Stosowany dla większych wysokości podnoszenia w dźwigach hydraulicznych — gdy pojedynczy siłownik byłby za długi mechanicznie. Bardziej skomplikowana konstrukcja, większy koszt, większe ryzyko serwisowe. Każdy stopień teleskopu musi działać równomiernie.
 
 
 
 Powiązane: [Siłownik hydrauliczny](#silownik-hydrauliczny) · [Siłownik centralny](#silownik-centralny) · [Siłownik boczny](#silownik-boczny) · [Napęd hydrauliczny](#naped-hydrauliczny) 
 
 
 
 

## Siły od dźwigu na konstrukcję

 Kabina i drzwi 
 
 

także: reakcje konstrukcyjne, structural loads

 

Suma reakcji statycznych i dynamicznych przekazywanych przez urządzenie dźwigowe na konstrukcję szybu, stropy i fundamenty.

 

Obejmuje: obciążenie pionowe od ciężaru kabiny i przeciwwagi (przez mocowania [prowadnic](#prowadnice) i wciągarki), [nacisk na próg](#nacisk-na-prog-kabiny), reakcje w [podszybiu](#podszybie) od zderzaków, siły poziome od prowadnic. Wartości konkretne wynikają z dokumentacji urządzenia — projektant konstrukcji budynku musi je uwzględnić.
 
 
 
 Powiązane: [Nacisk na próg kabiny](#nacisk-na-prog-kabiny) · [Ciężar urządzenia](#ciezar-urzadzenia) · [Prowadnice](#prowadnice) · [Podszybie](#podszybie) 
 
 
 
 

## Ślad operacyjny

 Serwis i eksploatacja 
 
 

Suma codziennych działań firmy zużywających zasoby i energię — niezależnie od samego urządzenia: flota, dokumenty, serwery, logistyka, magazyn części, wyjazdy serwisowe.

 

W przeciwieństwie do śladu produktu obejmuje sposób organizacji pracy. Ogranicza się go m.in. przez [elektryfikację floty](#flota-elektryczna), [cyfryzację dokumentacji](#cyfryzacja-dokumentacji-technicznej), własną energię i [modernizację zamiast wymiany](/wiedza/kiedy-modernizowac-kiedy-wymienic-winde). Szerzej: [cyfryzacja i energia w branży dźwigowej](/wiedza/cyfryzacja-i-energia-w-branzy-dzwigowej).
 
 Powiązane: [Flota elektryczna](#flota-elektryczna) · [Cyfryzacja dokumentacji technicznej](#cyfryzacja-dokumentacji-technicznej) · [PROENSO Hub](#proenso-hub) 
 
 
 
 

## SLA serwisowe

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: Service Level Agreement, umowa serwisowa

 

Uzgodniony poziom obsługi serwisowej — czas reakcji, dostępność pogotowia dźwigowego, zakres obsługi awarii.

 

Powinien być jednoznacznie określony w umowie konserwacji lub serwisu. Typowe parametry: czas dojazdu do [uwięzienia pasażera](#uwiezienie-pasazera), czas reakcji na awarię, dostępność 24/7, zakres serwisu pogwarancyjnego.
 
 
 
 Powiązane: [Pogotowie dźwigowe](#pogotowie-dzwigowe) · [Zgłoszenie serwisowe](#zgloszenie-serwisowe) · [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) 
 
 
 
 

## Spółdzielnia mieszkaniowa

 UDT i dozór 
 
 

także: spółdzielnia

 

Organizacja gospodarcza będąca właścicielem nieruchomości i zarządzająca jej zasobami w imieniu członków-mieszkańców.

 

W przeciwieństwie do [wspólnoty mieszkaniowej](#wspolnota-mieszkaniowa) jednostka prawna (osoba prawna). Decyzje o dobudowie windy lub modernizacji podejmuje zarząd lub walne zgromadzenie zgodnie ze statutem. Również jest [eksploatującym](#eksploatujacy) urządzenia UTB.
 
 
 
 Powiązane: [Wspólnota mieszkaniowa](#wspolnota-mieszkaniowa) · [Zarządca nieruchomości](#zarzadca-nieruchomosci) · [Eksploatujący](#eksploatujacy) 
 
 
 
 

## Standard drzwi

 Kabina i drzwi 
 
 
 

Poziom wykończenia drzwi kabinowych i szybowych — od podstawowego (lakierowane stalowe) po premium (stal nierdzewna szczotkowana, szkło).

 

Wpływ na koszt: rodzaj wykończenia, szerokość, typ otwierania (centralne / teleskopowe), ewentualne przeszklenia. Wybór wpływa też na trwałość i koszty serwisu.
 
 
 
 Powiązane: [Drzwi szybowe](#drzwi-szybowe) · [Drzwi kabinowe](#drzwi-kabinowe) · [Koszt urządzenia](#koszt-urzadzenia) 
 
 
 
 

## Standard kabiny

 Kabina i drzwi 
 
 

także: wykończenie kabiny, cab finish

 

Poziom wykończenia kabiny — od podstawowego (laminat, standardowe oświetlenie) po premium (stal nierdzewna, lustro, oświetlenie LED, panele dotykowe).

 

Kluczowy parametr wyceny. Standard wpływa istotnie na koszt urządzenia (różnica 30-100% między podstawowym a premium). Wpływ ma też na późniejszą eksploatację — wykończenia premium wymagają dedykowanej konserwacji.
 
 
 
 Powiązane: [Kabina](#kabina) · [Koszt urządzenia](#koszt-urzadzenia) 
 
 
 
 

## Sterowanie collective

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: full collective, down-collective, collective-selective

 

Logika obsługi wezwań: collective (zbiorcza), down-collective (zbiorcza w dół), full collective (pełna zbiorcza w obu kierunkach).

 

**Down-collective**: typowe w starszych windach mieszkalnych — wezwania z dolnego przycisku są zbierane przy jeździe w dół. **Full collective** (lub **collective-selective**): nowoczesna logika z osobnymi wezwaniami w górę i w dół (dwa przyciski na każdym przystanku) — typowa w biurowcach, hotelach, szpitalach.
 
 
 
 Powiązane: [Układ grupowy](#uklad-grupowy) · [Sterownik dźwigu](#sterownik-dzwigu) · [Panel sterujący (COP / LOP)](#panel-sterujacy-cop-lop) 
 
 
 
 

## Sterownik dźwigu

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: controler, sterowanie windy

 

Układ sterujący pracą dźwigu — logiką jazdy, drzwiami, bezpieczeństwem, komunikacją z użytkownikiem i diagnostyką.

 

Modernizacja sterownika jest jedną z **najczęstszych modernizacji** starszych wind (Translift, ZREMB, ODA, ODF, MDA). Umożliwia: nowoczesne wezwania, predykcję ruchu, integrację z BMS, lepszą diagnostykę i wsparcie dla [telemetrii](#telemetria-dzwigu).
 
 
 
 Powiązane: [Szafa sterowa](#szafa-sterowa) · [Obwód bezpieczeństwa](#obwod-bezpieczenstwa) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Telemetria dźwigu](#telemetria-dzwigu) · [Modernizacje wind](/solutions/modernizacje.html) 
 
 
 
 

## Sygnalizacja głosowa

 Kabina i drzwi 
 
 

także: voice annunciator, komunikat głosowy

 

System informowania pasażerów o numerze przystanku i kierunku jazdy za pomocą komunikatów głosowych.

 

Standardowy element dźwigów dostępnościowych zgodnie z [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70). Wspiera użytkowników niewidomych i niedowidzących. Modernizacja sterownika często obejmuje dodanie sygnalizacji głosowej w starszych urządzeniach.
 
 
 
 Powiązane: [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) · [Dostępność](#dostepnosc) · [Panel sterujący (COP / LOP)](#panel-sterujacy-cop-lop) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) 
 
 
 
 

## Szafa sterowa

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: rozdzielnia dźwigu

 

Obudowa z elementami sterowania, zabezpieczeń i układów elektrycznych dźwigu.

 

Lokalizacja: w maszynowni (dźwigi klasyczne) lub osobno (dźwigi MRL). Dostęp do szafy sterowej jest istotny dla serwisu, diagnostyki i każdej modernizacji elektrycznej.
 
 
 
 Powiązane: [Sterownik dźwigu](#sterownik-dzwigu) · [Obwód bezpieczeństwa](#obwod-bezpieczenstwa) · [Dźwig bez maszynowni / MRL](#dzwig-bez-maszynowni-mrl) 
 
 
 
 

## Szyb przy elewacji

 Szyb i geometria 
 
 
 

Szyb windy dobudowany bezpośrednio do zewnętrznej ściany budynku — najczęstsza lokalizacja dla bloków bez windy.

 

Zalety: niezależność od konstrukcji budynku, prostszy dostęp serwisowy, prosta realizacja. Wady: ingerencja w elewację (znaczenie estetyczne, czasem konserwatorskie), konieczność wykonania dojść przez balkony lub klatkę. Często w konstrukcji [stalowej](#szyb-stalowy) lub [stalowo-szklanej](#szyb-stalowo-szklany).
 
 
 
 Powiązane: [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) · [Szyb stalowy](#szyb-stalowy) · [Winda zewnętrzna](#winda-zewnetrzna) · [Blok bez windy](#blok-bez-windy) 
 
 
 
 

## Szyb samonośny

 Szyb i geometria 
 
 

także: szyb wolnostojący

 

Konstrukcja szybu (najczęściej stalowa) niezależna konstrukcyjnie od ścian budynku — przenosi własne obciążenia oraz obciążenia od dźwigu na fundament.

 

Typowe rozwiązanie przy [szybie zewnętrznym](#szyb-zewnetrzny) dobudowanym do budynku istniejącego. Pozwala uniknąć ingerencji w konstrukcję istniejących ścian. Wymaga analizy fundamentowania i kotwienia do bryły budynku. Często w wariancie [stalowym](#szyb-stalowy) lub [stalowo-szklanym](#szyb-stalowo-szklany).
 
 
 
 Powiązane: [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) · [Szyb stalowy](#szyb-stalowy) · [Szyb stalowo-szklany](#szyb-stalowo-szklany) 
 
 
 
 

## Szyb stalowo-szklany

 Szyb i geometria 
 
 
 

Szyb oparty na konstrukcji stalowej z wypełnieniem szklanym ścian.

 

Rozwiązanie techniczne i architektoniczne — atrakcyjne wizualnie, często stosowane w dobudowach. Wymaga analizy konstrukcyjnej, pożarowej, eksploatacyjnej i serwisowej (czyszczenie, izolacja). Często łączone z [dźwigiem panoramicznym](#dzwig-panoramiczny).
 
 
 
 Powiązane: [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) · [Szyb stalowy](#szyb-stalowy) · [Dźwig panoramiczny](#dzwig-panoramiczny) 
 
 
 
 

## Szyb stalowy

 Szyb i geometria 
 
 
 

Konstrukcja szybu w układzie stalowym — najczęściej skręcana z profili stalowych.

 

Częste rozwiązanie przy modernizacjach budynków istniejących i dobudowach zewnętrznych. Wymaga analizy konstrukcyjnej, połączeń z istniejącą bryłą, izolacji termicznej i ognioodporności.
 
 
 
 Powiązane: [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) · [Szyb stalowo-szklany](#szyb-stalowo-szklany) 
 
 
 
 

## Szyb w dziedzińcu

 Szyb i geometria 
 
 
 

Szyb windy zlokalizowany w wewnętrznym dziedzińcu lub podwórzu kamienicy — często optymalne miejsce dla dobudowy w obiektach z zabytkową elewacją.

 

Zalety: brak ingerencji w zabytkową elewację, możliwość dojść do mieszkań z galerii lub przez nowe wejścia. Wady: ograniczone miejsce dziedzińca, czasem kolizje z istniejącymi instalacjami i klatkami schodowymi. Wymaga indywidualnej analizy konkretnego budynku.
 
 
 
 Powiązane: [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) · [Kamienica](#kamienica) · [Dobudowa windy](#dobudowa-windy) 
 
 
 
 

## Szyb windowy

 Szyb i geometria 
 
 

także: szyb dźwigu, szyb

 

Konstrukcyjna przestrzeń w budynku (murowana, betonowa, stalowa lub stalowo-szklana) przeznaczona na ruch kabiny i przeciwwagi.

 

Szyb windowy obejmuje: [podszybie](#podszybie) (poniżej najniższego przystanku), strefę roboczą między przystankami oraz [nadszybie](#nadszybie) (powyżej najwyższego przystanku). Wymiary i geometria szybu decydują o doborze rozwiązania dźwigowego.

Typy: [zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) (dobudowany), wewnętrzny, [stalowy](#szyb-stalowy), [stalowo-szklany](#szyb-stalowo-szklany). Stary budynek z ograniczeniami geometrycznymi to typowy obszar zastosowania [PN-EN 81-21](#en-81-21).
 
 
 
 Powiązane: [Podszybie](#podszybie) · [Nadszybie](#nadszybie) · [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) · [Szyb stalowy](#szyb-stalowy) · [Szyb stalowo-szklany](#szyb-stalowo-szklany) · [EN 81-21](#en-81-21) 
 
 
 
 

## Szyb zewnętrzny

 Szyb i geometria 
 
 

także: szyb dobudowany

 

Szyb dobudowany do budynku od zewnątrz — konstrukcja samodzielna lub przylegająca do elewacji.

 

Typowe rozwiązanie w kamienicach, blokach z wielkiej płyty, budynkach modernizowanych — gdy wewnątrz brakuje miejsca na szyb. Najczęściej w konstrukcji [stalowej](#szyb-stalowy) lub [stalowo-szklanej](#szyb-stalowo-szklany).
 
 
 
 Powiązane: [Szyb stalowy](#szyb-stalowy) · [Szyb stalowo-szklany](#szyb-stalowo-szklany) · [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) · [Szyby zewnętrzne](/serwis/szyby-zewnetrzne) 
 
 
 
 

## TCO / całkowity koszt posiadania

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: TCO, Total Cost of Ownership

 

Total Cost of Ownership — suma kosztu zakupu + montażu + dokumentacji + 20-30 lat eksploatacji (serwis, naprawy, modernizacje, energia).

 

Pełna ocena inwestycji wymaga TCO, nie tylko kosztu początkowego. Tani dźwig z drogim serwisem i krótką żywotnością może w 25 lat kosztować więcej niż droższy z tanim serwisem. **Ocena TCO chroni przed pułapką "najtańszej oferty"**.
 
 
 
 Powiązane: [Koszt całej inwestycji](#koszt-calej-inwestycji) · [Koszt serwisu](#koszt-serwisu) · [Resurs UTB](#resurs-utb) 
 
 
 
 

## TDT

 UDT i dozór 
 
 

także: Transportowy Dozór Techniczny

 

Transportowy Dozór Techniczny — organ dozoru technicznego właściwy dla wybranych obszarów transportu i infrastruktury.

 

TDT jest jednocześnie [jednostką notyfikowaną](#jednostka-notyfikowana) nr 1468 dla wybranych zakresów dyrektyw UE — w tym dla części wymagań dyrektywy 2014/33/UE. Aktualny zakres notyfikacji zawsze należy weryfikować w [NANDO](#nando).
 
 
 
 Powiązane: [UDT](#udt) · [Jednostka notyfikowana](#jednostka-notyfikowana) · [NANDO](#nando) · [TDT — certyfikacja](https://www.tdt.gov.pl/dzialalnosc/certyfikacja_i_ocena_zgodnosci/) 
 
 
 
 

## Telemetria dźwigu

 GSM, alarm, telemetria 
 
 

także: IoT dźwigowe

 

Zdalne zbieranie danych technicznych o pracy urządzenia: liczba cykli, awarie, parametry pracy, alarmy.

 

Wspiera [diagnostykę predykcyjną](#diagnostyka-predykcyjna), analizę awarii, planowanie serwisu i ocenę [resursu](#resurs-utb). Wymaga sprawnej łączności (GSM, VoIP) oraz nowoczesnego sterownika lub dodatkowego modułu telemetrycznego.
 
 
 
 Powiązane: [Moduł GSM](#modul-gsm) · [Sterownik dźwigu](#sterownik-dzwigu) · [Diagnostyka predykcyjna](#diagnostyka-predykcyjna) · [Cyfrowa historia urządzenia](#cyfrowa-historia-urzadzenia) 
 
 
 
 

## Termin realizacji

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: lead time

 

Okres od podpisania umowy do uruchomienia windy — typowo 4-8 miesięcy dla nowych instalacji, 12-24 miesiące dla dobudów do istniejących budynków.

 

Wpływ na termin: dostępność komponentów (część z importu), formalności (pozwolenie / zgłoszenie), uzgodnienia, ewentualnie finansowanie (BGK). Wartość czasu jest częścią analizy biznesowej projektu.
 
 
 
 Powiązane: [Ważność oferty](#waznosc-oferty) · [Logistyka montażu](#logistyka-montazu) · [Dobudowa windy](#dobudowa-windy) 
 
 
 
 

## Translift

 Modernizacja 
 
 

także: dźwig Translift, winda Translift

 

Historyczny polski producent dźwigów osobowych, działający w okresie PRL i wczesnej transformacji.

 

Dźwigi Translift są nadal eksploatowane w wielu blokach mieszkalnych, szpitalach i zakładach. Często są w wieku 30+ lat i wymagają planowania [modernizacji](#modernizacja-windy) lub [badania specjalnego](#badanie-specjalne) po osiągnięciu [resursu](#resurs-utb). **Modernizacja Translift** to standardowy zakres prac PROENSO — najczęściej sterowanie, drzwi i dokumentacja.
 
 
 
 Powiązane: [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Resurs UTB](#resurs-utb) · [ZREMB](#zremb) · [ODA](#oda) · [Realizacja: modernizacja wind Translift / ZREMB](/realizacje/modernizacja-wind-translift-zremb.html) 
 
 
 
 

## UCM

 Bezpieczeństwo 
 
 

także: Unintended Car Movement

 

Urządzenie zabezpieczające przed niezamierzonym ruchem kabiny (Unintended Car Movement) — szczególnie z otwartymi drzwiami.

 

Funkcja bezpieczeństwa zapobiegająca samoczynnemu ruchowi kabiny w sytuacjach niebezpiecznych (np. uszkodzenie hamulca przy otwartych drzwiach na przystanku). W starszych windach jest często elementem modernizacji wymaganej przy poprawie bezpieczeństwa zgodnie z [PN-EN 81-80](#pn-en-81-80).
 
 
 
 Powiązane: [Hamulec dźwigu](#hamulec-dzwigu) · [Element bezpieczeństwa do dźwigu](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) · [PN-EN 81-80](#pn-en-81-80) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) 
 
 
 
 

## UDT

 UDT i dozór 
 
 
 

Urząd Dozoru Technicznego — państwowy organ dozoru technicznego nadzorujący bezpieczeństwo m.in. wind, dźwigów osobowych i towarowych oraz urządzeń UTB w Polsce.

 

UDT wydaje [decyzje zezwalające na eksploatację](#decyzja-zezwalajaca-na-eksploatacje) urządzeń, prowadzi [badania odbiorcze](#badanie-odbiorcze), [okresowe](#badanie-okresowe), [doraźne eksploatacyjne](#badanie-dorazne-eksploatacyjne) i [doraźne kontrolne](#badanie-dorazne-kontrolne), uzgadnia [modernizacje](#modernizacja-windy) oraz prowadzi rejestr urządzeń.

UDT pełni jednocześnie funkcję [jednostki notyfikowanej](#jednostka-notyfikowana) nr 1433 (UDT-CERT) — to dwie odrębne role tego samego urzędu. Część usług dostępna jest przez platformę [eUDT](#eudt).
 
 
 **Częsty błąd**Mylenie decyzji UDT (dopuszczająca konkretne urządzenie do eksploatacji w danej lokalizacji) z oznakowaniem CE (deklaracja zgodności producenta na rynek UE). 
 Powiązane: [Decyzja zezwalająca na eksploatację](#decyzja-zezwalajaca-na-eksploatacje) · [Jednostka notyfikowana](#jednostka-notyfikowana) · [eUDT](#eudt) · [TDT](#tdt) · [UDT, jednostki notyfikowane i normy dźwigowe](/wiedza/udt-jednostki-notyfikowane) · [UDT.gov.pl](https://www.udt.gov.pl) 
 
 
 
 

## Udźwig nominalny

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: ładowność dźwigu, rated load

 

Formalna ładowność dźwigu wpisana w dokumentację techniczną i tabliczkę znamionową — maksymalna masa pasażerów i ładunku, jaką urządzenie może przewozić.

 

Typowe wartości w windach mieszkalnych: 320-1000 kg (4-13 osób). W biurowych: 630-1600 kg. W szpitalnych: 1000-2500 kg (kabina musi pomieścić łóżko). Udźwig nominalny musi być zgodny z [powierzchnią kabiny](#powierzchnia-kabiny) wg norm.
 
 
 
 Powiązane: [Udźwig obliczeniowy](#udzwig-obliczeniowy) · [Powierzchnia kabiny](#powierzchnia-kabiny) · [Kabina](#kabina) 
 
 
 
 

## Udźwig obliczeniowy

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: design load

 

Wartość ładowności używana przez projektanta do obliczeń konstrukcyjnych: lin, hamulców, chwytaczy, prowadnic, ramy.

 

Może być wyższy niż [udźwig nominalny](#udzwig-nominalny) — uwzględnia obciążenia dynamiczne (rozruch, hamowanie, sytuacje awaryjne). Wartości i współczynniki bezpieczeństwa zawarte w [PN-EN 81-20](#pn-en-81-20) i [PN-EN 81-50](#pn-en-81-50).
 
 
 
 Powiązane: [Udźwig nominalny](#udzwig-nominalny) · [Chwytacz](#chwytacz) · [Liny nośne](#liny-nosne) · [Rama kabinowa](#rama-kabinowa) 
 
 
 
 

## Układ grupowy

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: group control, dispatcher, duplex, triplex, quadplex

 

System sterowania koordynujący pracę 2-8 dźwigów obsługujących wspólnie ten sam zespół przystanków (duplex / triplex / quadplex).

 

Algorytm dyspozytora wybiera optymalny dźwig dla każdego wezwania na podstawie aktualnej pozycji, kierunku jazdy i obciążenia. Zmniejsza czas oczekiwania pasażera i zużycie urządzeń. Standardowy w budynkach biurowych, hotelowych, szpitalach.
 
 
 
 Powiązane: [Sterowanie collective](#sterowanie-collective) · [Sterownik dźwigu](#sterownik-dzwigu) · [Telemetria dźwigu](#telemetria-dzwigu) 
 
 
 
 

## Urządzenie do przemieszczania osób z niepełnosprawnościami

 UDT i dozór 
 
 

także: UDT urządzenia dostępnościowe

 

Termin formalny obejmujący platformy pionowe, platformy schodowe, podesty ruchome, krzesełka schodowe — wszystkie urządzenia dostępnościowe inne niż klasyczna winda osobowa.

 

Podlegają dozorowi technicznemu UDT (forma dozoru zależy od typu urządzenia i jego parametrów). Wymagają oddzielnej dokumentacji od dźwigu osobowego.
 
 
 
 Powiązane: [Platforma pionowa](#platforma-pionowa) · [Platforma schodowa](#platforma-schodowa) · [Podest ruchomy](#podest-ruchomy) · [Krzesełko schodowe](#krzeselko-schodowe) · [UDT](#udt) 
 
 
 
 

## Urządzenie dźwigowe

 UDT i dozór 
 
 

także: dźwig (umbrella), urządzenie podnoszące osoby

 

Termin parasolowy obejmujący wszystkie typy dźwigów podnoszących osoby lub ładunki: dźwigi osobowe, towarowe, towarowo-osobowe, szpitalne, samochodowe, platformy pionowe.

 

W dokumentacji UDT i przepisach często używa się terminu „urządzenie dźwigowe" zamiast konkretnego typu, gdy mówi się o obowiązkach eksploatacyjnych lub procedurach formalnych dotyczących wszystkich kategorii. Konkretne wymagania techniczne (normy z rodziny PN-EN 81) różnią się między typami.
 
 
 
 Powiązane: [Dźwig osobowy (winda)](#dzwig-osobowy-winda) · [Dźwig towarowy](#dzwig-towarowy) · [Dźwig towarowo-osobowy](#dzwig-towarowo-osobowy) · [UTB](#utb) 
 
 
 
 

## Ustawa o zapewnianiu dostępności

 Dostępność 
 
 

także: ustawa dostępnościowa, ustawa 19.07.2019

 

Polska ustawa z 19 lipca 2019 r. zobowiązująca podmioty publiczne do zapewnienia dostępności architektonicznej, cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej.

 

Dla budynków publicznych oznacza m.in. obowiązek zapewnienia dostępu dla osób z niepełnosprawnościami — w wielu przypadkach wymagający instalacji dźwigu, [platformy pionowej](#platforma-pionowa) lub [platformy schodowej](#platforma-schodowa). Wymagania techniczne dla dźwigów dostępnościowych — patrz [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70).
 
 
 
 Powiązane: [Dostępność](#dostepnosc) · [PN-EN 81-70](#pn-en-81-70) · [BGK Fundusz Dostępności](#bgk-fundusz-dostepnosci) · [Platforma pionowa](#platforma-pionowa) · [Platforma schodowa](#platforma-schodowa) 
 
 
 
 

## UTB

 UDT i dozór 
 
 

także: Urządzenia Transportu Bliskiego

 

Urządzenia Transportu Bliskiego — kategoria urządzeń technicznych obejmująca m.in. windy, dźwigi osobowe i towarowe, platformy dostępnościowe, suwnice, wciągarki, schody ruchome.

 

PROENSO koncentruje się na windach, [dźwigach osobowych](#dzwig-osobowy-winda) i [towarowych](#dzwig-towarowy), urządzeniach dostępnościowych ([platformy pionowe](#platforma-pionowa), [platformy schodowe](#platforma-schodowa)) oraz na ich serwisie, modernizacjach i analizie [resursu](#resurs-utb).

**Co PROENSO nie robi**: nie zajmujemy się żurawiami budowlanymi (wieżowymi, samojezdnymi), HDS , ani wynajmem dźwigów z operatorem. Mimo że formalnie te urządzenia również należą do kategorii UTB, są to inne specjalizacje rynku.
 
 
 
 Powiązane: [UDT](#udt) · [Dźwig osobowy (winda)](#dzwig-osobowy-winda) · [Dźwig towarowy](#dzwig-towarowy) · [Platforma pionowa](#platforma-pionowa) · [Resurs UTB](#resurs-utb) · [Serwis urządzeń UTB](/serwis/urzadzenia-utb) 
 
 
 
 

## Uwięzienie pasażera

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: zablokowanie w windzie, trapped passenger

 

Sytuacja, w której osoba znajduje się w kabinie unieruchomionej windy i wymaga uwolnienia przez uprawnione osoby.

 

Wymaga natychmiastowej reakcji [pogotowia dźwigowego](#pogotowie-dzwigowe) i właściwej procedury bezpieczeństwa. Uwolnienie powinien wykonywać **wyłącznie uprawniony personel** — próby samodzielnego otwarcia drzwi szybowych przez osoby postronne grożą ciężkim wypadkiem.
 
 
 
 Powiązane: [Pogotowie dźwigowe](#pogotowie-dzwigowe) · [Awaria krytyczna](#awaria-krytyczna) · [Łączność alarmowa](#lacznosc-alarmowa) 
 
 
 
 

## Użytkowanie windy

 UDT i dozór 
 
 
 

Codzienne korzystanie z dźwigu przez pasażerów — związane z obowiązkami eksploatującego, regularnym serwisem, badaniami UDT.

 

Bezpieczne użytkowanie wymaga: sprawnej windy (regularna konserwacja), działającej [łączności alarmowej](#lacznosc-alarmowa), ważnej [decyzji UDT](#decyzja-zezwalajaca-na-eksploatacje), aktualnej [książki rewizyjnej](#ksiazka-rewizyjna). Obowiązki eksploatującego — patrz [Obowiązki eksploatującego UTB](/wiedza/obowiazki-eksploatujacego-utb).
 
 
 
 Powiązane: [Eksploatujący](#eksploatujacy) · [Konserwacja windy](#konserwacja-windy) · [Łączność alarmowa](#lacznosc-alarmowa) · [Badanie okresowe](#badanie-okresowe) 
 
 
 
 

## VoIP w windach

 GSM, alarm, telemetria 
 
 

także: łączność IP windy, Voice over IP

 

Alternatywa łączności GSM oparta na transmisji głosu przez internet — w windach stosowana, gdy budynek ma stabilne łącze ethernet/światłowodowe.

 

Wymaga sprawnego łącza internetowego i dedykowanego modułu VoIP. Plus: brak zależności od kart SIM, niższe koszty miesięczne. Minus: zależność od infrastruktury internetowej budynku (awaria internetu = brak łączności).

Wybór między [GSM](#modul-gsm) a VoIP wymaga analizy konkretnego obiektu.
 
 
 
 Powiązane: [Moduł GSM](#modul-gsm) · [Łączność alarmowa](#lacznosc-alarmowa) · [Monitoring łączności](#monitoring-lacznosci) 
 
 
 
 

## Wariant techniczny

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Konkretne rozwiązanie techniczne proponowane dla danego projektu — typ urządzenia, lokalizacja szybu, parametry, dobór komponentów.

 

Dla jednego budynku może istnieć kilka wariantów (np. szyb wewnętrzny vs zewnętrzny, urządzenie standardowe vs niestandardowe). Profesjonalna firma prezentuje kilka [wariantów oferty](#oferta-wariantowa) do wyboru.
 
 
 
 Powiązane: [Oferta wariantowa](#oferta-wariantowa) · [Wstępna analiza techniczna](#wstepna-analiza-techniczna) · [Wycena windy](#wycena-windy) 
 
 
 
 

## Ważność oferty

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: validity period

 

Okres, w którym oferta dostawcy windy pozostaje aktualna pod kątem cen i warunków — typowo 30-90 dni.

 

Po upływie ważności oferta wymaga aktualizacji ze względu na: zmiany cen materiałów, kursów walut (komponenty importowane), kalendarza realizacji. Standardowo: **30-60 dni** dla typowych projektów, krócej dla projektów z wysokim udziałem importu.
 
 
 
 Powiązane: [Wycena windy](#wycena-windy) · [Termin realizacji](#termin-realizacji) 
 
 
 
 

## Wciągarka dźwigowa

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: wciągarka, napęd główny

 

Zespół napędowy dźwigu elektrycznego — silnik, przekładnia (jeśli występuje), koło cierne, hamulec.

 

Może być z przekładnią (klasyczna) lub bezprzekładniowa (gearless — częsta w nowoczesnych dźwigach MRL). Modernizacja lub wymiana wciągarki to jeden z większych zakresów modernizacji.
 
 
 
 Powiązane: [Napęd elektryczny cierny](#naped-elektryczny-cierny) · [Koło cierne](#kolo-cierne) · [Hamulec dźwigu](#hamulec-dzwigu) · [Dźwig bez maszynowni / MRL](#dzwig-bez-maszynowni-mrl) 
 
 
 
 

## Wentylacja szybu

 Szyb i geometria 
 
 
 

System wymiany powietrza w szybie windowym — wymagany m.in. ze względu na rozpraszanie ciepła z napędu, ograniczenie wilgoci i wymogi pożarowe.

 

W dźwigach [ciernych](#naped-elektryczny-cierny) wentylacja eksponuje wciągarkę i elektronikę. W dźwigach [hydraulicznych](#naped-hydrauliczny) dodatkowo wpływa na pracę [agregatu](#agregat-hydrauliczny). Może być grawitacyjna lub mechaniczna, zgodnie z dokumentacją projektową.
 
 
 
 Powiązane: [Szyb windowy](#szyb-windowy) · [Napęd elektryczny cierny](#naped-elektryczny-cierny) · [Napęd hydrauliczny](#naped-hydrauliczny) · [Maszynownia](#maszynownia) 
 
 
 
 

## Winda zewnętrzna

 Typy dźwigów 
 
 

także: winda dobudowana, external lift

 

Dźwig zainstalowany w szybie dobudowanym do budynku od zewnątrz — najczęściej w konstrukcji stalowej lub stalowo-szklanej.

 

Stosowana, gdy wewnątrz budynku brakuje miejsca na szyb lub gdy ingerencja w istniejącą konstrukcję byłaby zbyt kosztowna. Wymaga: fundamentu, [kotwienia szybu](#kotwienie-szybu), dojść do kondygnacji (przez spoczniki klatki, korytarze lub galerie dostawne), uzgodnień architektonicznych, ewentualnie konserwatorskich. Pełny artykuł: [Winda zewnętrzna — szyb i dobudowa](/wiedza/winda-zewnetrzna-dobudowa).
 
 
 
 Powiązane: [Szyb zewnętrzny](#szyb-zewnetrzny) · [Szyb stalowy](#szyb-stalowy) · [Szyb stalowo-szklany](#szyb-stalowo-szklany) · [Dobudowa windy](#dobudowa-windy) · [Kotwienie szybu](#kotwienie-szybu) 
 
 
 
 

## Wspólnota mieszkaniowa

 UDT i dozór 
 
 

także: wspólnota

 

Ogół właścicieli lokali w budynku wielorodzinnym — podmiot odpowiedzialny formalnie m.in. za eksploatację wspólnych urządzeń, w tym windy.

 

Decyzje istotne (np. dobudowa windy, modernizacja) podejmowane uchwałą właścicieli zgodnie z ustawą o własności lokali. Wspólnota jest [eksploatującym](#eksploatujacy) urządzenia UTB — odpowiada za umowę konserwacji, dokumentację UDT, planowanie remontów.
 
 
 
 Powiązane: [Spółdzielnia mieszkaniowa](#spoldzielnia-mieszkaniowa) · [Zarządca nieruchomości](#zarzadca-nieruchomosci) · [Eksploatujący](#eksploatujacy) 
 
 
 
 

## Wstępna akceptacja dla dźwigu

 UDT i dozór 
 
 
 

Procedura UDT związana z akceptacją określonych rozwiązań technicznych przed dalszymi etapami procesu inwestycyjnego.

 

Hasło informacyjne — szczegółowy zakres i formularze są publikowane przez UDT. Konkretne wymagania należy weryfikować bezpośrednio na stronie urzędu lub konsultować z doradcą technicznym.
 
 
 
 Powiązane: [UDT](#udt) · [Decyzja zezwalająca na eksploatację](#decyzja-zezwalajaca-na-eksploatacje) · [Formularze UDT](https://www.udt.gov.pl/formularze) 
 
 
 
 

## Wstępna analiza techniczna

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: preliminary assessment

 

Pierwsza ocena projektu przez firmę dźwigową na podstawie podstawowych danych — wykonalność, wstępne warianty techniczne, lista brakujących informacji.

 

Realizowana zazwyczaj **bezpłatnie lub za symboliczną opłatą**. Pozwala klientowi zorientować się w realnych opcjach i kosztach, zanim podejmie decyzję o pełnym projekcie.
 
 
 
 Powiązane: [Wycena windy](#wycena-windy) · [Wariant techniczny](#wariant-techniczny) · [Dokumentacja do wyceny](#dokumentacja-do-wyceny) 
 
 
 
 

## Wstrzymanie eksploatacji

 UDT i dozór 
 
 
 

Formalna decyzja organu dozoru zatrzymująca użytkowanie urządzenia ze względu na stwierdzone niezgodności wpływające na bezpieczeństwo.

 

Stosowana, gdy stwierdzono poważne wady techniczne lub formalne uniemożliwiające bezpieczną eksploatację. **Urządzenie musi zostać wyłączone z użytkowania** do czasu usunięcia niezgodności i ponownej akceptacji organu dozoru. Eksploatujący odpowiada za fizyczne zablokowanie dostępu do urządzenia.
 
 
 **Częsty błąd**Próby eksploatacji urządzenia wstrzymanego decyzją UDT — to naruszenie z konsekwencjami prawnymi i ryzyko wypadku. 
 Powiązane: [Decyzja warunkowa UDT](#decyzja-warunkowa-udt) · [Inspektor UDT](#inspektor-udt) · [Eksploatujący](#eksploatujacy) · [Badanie doraźne eksploatacyjne](#badanie-dorazne-eksploatacyjne) 
 
 
 
 

## Wycena windy

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: wycena dźwigu, cena windy

 

Profesjonalna ocena kosztu inwestycji dźwigowej — zależna od budynku, szybu, zakresu dostawy, technologii, dokumentacji i warunków montażu.

 

Rzetelna wycena wymaga danych wejściowych (rzuty, przekroje, parametry urządzenia, warunki budynku). Nie powinna być podawana bez analizy — pełny przewodnik: [Ile kosztuje winda? Jak powstaje wycena](/wiedza/ile-kosztuje-winda-jak-powstaje-wycena).
 
 
 
 Powiązane: [Zakres dostawy](#zakres-dostawy) · [Założenia techniczne oferty](#zalozenia-techniczne-oferty) · [Koszt całej inwestycji](#koszt-calej-inwestycji) 
 
 
 
 

## Wymiana elementu

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Zastąpienie zużytego lub uszkodzonego elementu nowym albo równoważnym.

 

Konserwator może wymieniać elementy o takich samych parametrach na podstawie § 9 ust. 2 Dz.U. 2018 poz. 2176 — z wyjątkami dotyczącymi [komponentów bezpieczeństwa](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu), dla których procedura może wymagać dokumentacji i potwierdzeń. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny.
 
 
 
 Powiązane: [Naprawa windy](#naprawa-windy) · [Element bezpieczeństwa do dźwigu](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) · [Części zamienne](#czesci-zamienne) 
 
 
 
 

## Wysokość podnoszenia

 Szyb i geometria 
 
 

także: travel height, skok windy

 

Pionowy zakres ruchu kabiny — odległość między najniższym a najwyższym poziomem obsługiwanym przez dźwig.

 

Parametr podstawowy projektu — wpływa na dobór [lin nośnych](#liny-nosne), [wciągarki](#wciagarka-dzwigowa), czas jazdy, prędkość znamionową, koszty modernizacji [sterownika](#sterownik-dzwigu). W dźwigach o dużej wysokości podnoszenia (wieżowce, budynki przemysłowe) stosuje się specjalne układy lin i przeciwwagi.
 
 
 
 Powiązane: [Szyb windowy](#szyb-windowy) · [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) · [Liny nośne](#liny-nosne) 
 
 
 
 

## Wyłączenia z oferty

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: exclusions

 

Lista prac, materiałów lub usług explicitenie wyłączonych z zakresu oferty dostawcy windy — wymagających osobnego zlecenia lub realizacji przez inwestora.

 

Mocna oferta zawsze ma sekcję "wyłączenia" — chroni obie strony przed nieporozumieniami. Typowe wyłączenia: prace ogólnobudowlane, scaffolding, kontener na odpady, agregaty awaryjne, opłaty administracyjne, podatki, czasem dostawa do określonej kondygnacji.
 
 
 
 Powiązane: [Zakres dostawy](#zakres-dostawy) · [Założenia techniczne oferty](#zalozenia-techniczne-oferty) · [Zakres robót po stronie inwestora](#zakres-robot-po-stronie-inwestora) 
 
 
 
 

## Zabezpieczenie przed nadmierną prędkością kabiny w górę

 Bezpieczeństwo 
 
 

także: A17, Ascending Car Overspeed Protection

 

System ograniczający ryzyko niebezpiecznego ruchu kabiny z nadmierną prędkością w kierunku górnym (Ascending Car Overspeed Protection — A17).

 

W starszych dźwigach klasycznie ogranicznik prędkości chronił tylko przed nadmierną prędkością zjazdu — w nowoczesnych wymaganiach norma rozszerza ochronę na ruch w górę. To częsta modernizacja w starszych urządzeniach.
 
 
 
 Powiązane: [Ogranicznik prędkości](#ogranicznik-predkosci) · [UCM](#ucm) · [Element bezpieczeństwa do dźwigu](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) · [PN-EN 81-80](#pn-en-81-80) 
 
 
 
 

## Zakres dostawy

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: scope of supply

 

Ścisła definicja, co konkretnie firma dźwigowa dostarcza w ramach oferty — urządzenie, komponenty, dokumentacja, ale niekoniecznie roboty budowlane.

 

Kluczowy element każdej oferty. Bez precyzyjnego zakresu dostawy oferta jest nieporównywalna z innymi. Powinien jasno określać co jest w ofercie i co jest [po stronie inwestora](#zakres-robot-po-stronie-inwestora).
 
 
 
 Powiązane: [Zakres montażu](#zakres-montazu) · [Zakres robót po stronie inwestora](#zakres-robot-po-stronie-inwestora) · [Wyłączenia z oferty](#wylaczenia-z-oferty) 
 
 
 
 

## Zakres montażu

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Określenie, jakie prace montażowe firma dźwigowa wykonuje samodzielnie, a które są wyłączone z oferty.

 

Typowo obejmuje: montaż mechaniczny urządzenia, montaż elektryczny (od skrzynki rozdzielczej do sterownika), uruchomienie, testy, przygotowanie do badania UDT. Wyłączenia: wykonanie szybu, doprowadzenie zasilania głównego, prace wykończeniowe wokół drzwi.
 
 
 
 Powiązane: [Zakres dostawy](#zakres-dostawy) · [Zakres robót po stronie inwestora](#zakres-robot-po-stronie-inwestora) · [Logistyka montażu](#logistyka-montazu) 
 
 
 
 

## Zakres robót po stronie inwestora

 Serwis i eksploatacja 
 
 

także: zakres robót budowlanych, BoQ inwestora

 

Prace, które inwestor lub generalny wykonawca musi zrealizować poza zakresem oferty firmy dźwigowej — typowo wykonanie szybu, zasilanie, wykończenia.

 

Często obejmuje: szyb (jeśli nie jest w zakresie dostawy), doprowadzenie zasilania głównego, oświetlenie szybu/maszynowni, wentylację, uziemienia, prace murarsko-tynkarskie wokół drzwi, malowanie, montaż listw progowych. **Niedoszacowanie tych kosztów to częsta przyczyna przekroczenia budżetu**.
 
 
 
 Powiązane: [Zakres dostawy](#zakres-dostawy) · [Koszt robót budowlanych](#koszt-robot-budowlanych) · [Wyłączenia z oferty](#wylaczenia-z-oferty) 
 
 
 
 

## Zamek drzwi szybowych

 Bezpieczeństwo 
 
 

także: interlock, zamek przystankowy

 

Element bezpieczeństwa uniemożliwiający otwarcie drzwi szybowych, gdy kabina nie znajduje się w bezpiecznym położeniu na danym przystanku.

 

Jeden z najważniejszych elementów bezpieczeństwa kontrolowanych w eksploatacji i podczas każdego badania UDT. Awaria zamka drzwi szybowych skutkuje natychmiastową blokadą eksploatacji.
 
 
 
 Powiązane: [Drzwi szybowe](#drzwi-szybowe) · [Obwód bezpieczeństwa](#obwod-bezpieczenstwa) · [Element bezpieczeństwa do dźwigu](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) 
 
 
 
 

## Zarządca nieruchomości

 UDT i dozór 
 
 

także: zarządca

 

Osoba lub firma profesjonalnie zarządzająca nieruchomością na zlecenie właściciela, wspólnoty lub spółdzielni.

 

W codziennej eksploatacji zarządca działa w imieniu właściciela / [wspólnoty](#wspolnota-mieszkaniowa) / [spółdzielni](#spoldzielnia-mieszkaniowa): prowadzi umowy serwisowe, organizuje badania UDT, koordynuje naprawy. Decyzje strategiczne (np. dobudowa windy) wymagają zgody właścicieli/członków.
 
 
 
 Powiązane: [Wspólnota mieszkaniowa](#wspolnota-mieszkaniowa) · [Spółdzielnia mieszkaniowa](#spoldzielnia-mieszkaniowa) · [Eksploatujący](#eksploatujacy) 
 
 
 
 

## Zasilanie awaryjne dźwigu

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: zasilanie rezerwowe, emergency power

 

System zapewniający funkcjonowanie kluczowych układów dźwigu (sterowanie, oświetlenie kabiny, łączność alarmowa) przy zaniku zasilania zewnętrznego.

 

Obejmuje: **akumulator dla oświetlenia awaryjnego** i **łączności alarmowej** (typowo 1h pracy, wymóg PN-EN 81-28); **opcjonalnie [ARD](#ard-automatic-rescue-device)** dla automatycznego sprowadzenia kabiny; **opcjonalnie agregat prądotwórczy budynku** (w szpitalach, biurowcach z wymaganiem ciągłości pracy).
 
 
 
 Powiązane: [ARD — Automatic Rescue Device](#ard-automatic-rescue-device) · [Reakcja na zanik napięcia](#reakcja-na-zanik-napiecia) · [Oświetlenie awaryjne kabiny](#oswietlenie-awaryjne-kabiny) · [Łączność alarmowa](#lacznosc-alarmowa) 
 
 
 
 

## Zaświadczenie kwalifikacyjne

 UDT i dozór 
 
 

także: uprawnienia konserwatora, uprawnienia UDT

 

Dokument potwierdzający kwalifikacje osoby do obsługi lub konserwacji określonego rodzaju urządzenia technicznego.

 

Przy badaniach UDT może być sprawdzane, czy osoby uczestniczące w obsłudze lub konserwacji posiadają odpowiednie uprawnienia. Zaświadczenia są wydawane na konkretne kategorie urządzeń.
 
 
 
 Powiązane: [Konserwujący](#konserwujacy) · [Obsługujący](#obslugujacy) 
 
 
 
 

## Zawieszenie kabiny

 Bezpieczeństwo 
 
 
 

Układ elementów łączących kabinę z napędem przez liny lub inny mechanizm podnoszenia.

 

Ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa — zarówno w eksploatacji normalnej, jak i w sytuacjach awaryjnych (działanie chwytaczy). Sprawdzane regularnie w ramach konserwacji i badań UDT.
 
 
 
 Powiązane: [Liny nośne](#liny-nosne) · [Chwytacz](#chwytacz) · [Element bezpieczeństwa do dźwigu](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) 
 
 
 
 

## Zawór bezpieczeństwa hydrauliczny

 Bezpieczeństwo 
 
 

także: rupture valve, zawór zwrotny

 

Zawór ograniczający ciśnienie w układzie hydraulicznym do bezpiecznej wartości i blokujący niekontrolowany spadek kabiny przy awarii.

 

Element [bezpieczeństwa](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) w dźwigach [hydraulicznych](#naped-hydrauliczny). Działa równolegle do [chwytaczy](#chwytacz) — przy zerwaniu przewodu hydraulicznego lub awarii agregatu zatrzymuje opadanie kabiny.
 
 
 
 Powiązane: [Napęd hydrauliczny](#naped-hydrauliczny) · [Agregat hydrauliczny](#agregat-hydrauliczny) · [Siłownik hydrauliczny](#silownik-hydrauliczny) · [Element bezpieczeństwa do dźwigu](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) 
 
 
 
 

## Założenia techniczne oferty

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Dane wejściowe, na podstawie których przygotowano ofertę — wymiary szybu, warunki budowlane, dostępność, terminy realizacji.

 

Każda oferta opiera się na założeniach (np. "wymiary szybu zgodne z rysunkiem X", "transport pionowy do kondygnacji parteru"). Zmiana założeń = zmiana oferty. Brak jasnych założeń = ryzyko sporu na etapie realizacji.
 
 
 
 Powiązane: [Wycena windy](#wycena-windy) · [Wyłączenia z oferty](#wylaczenia-z-oferty) · [Ważność oferty](#waznosc-oferty) 
 
 
 
 

## Zbiorczość

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: collective, logika sterowania

 

Logika obsługi wezwań w dźwigu — sposób, w jaki sterowanie zbiera wezwania od użytkowników i obsługuje je w optymalnej kolejności.

 

Termin parasolowy obejmujący kilka wariantów: [zbiorczość dół](#zbiorczosc-dol) (down-collective), [zbiorczość góra/dół](#zbiorczosc-gora-dol) (full collective), simplex (jeden dźwig), duplex/triplex ([układy grupowe](#uklad-grupowy)). Zbiorczość ma kluczowy wpływ na komfort użytkownika i wydajność transportową budynku.
 
 
 
 Powiązane: [Zbiorczość dół](#zbiorczosc-dol) · [Zbiorczość góra/dół](#zbiorczosc-gora-dol) · [Sterowanie collective](#sterowanie-collective) · [Układ grupowy](#uklad-grupowy) 
 
 
 
 

## Zbiorczość dół

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: down-collective, single-button collective

 

Logika sterowania, w której wezwania z dolnego przycisku przystanku są zbierane przy jeździe kabiny w dół.

 

Standardowa w starszych windach mieszkalnych — na każdym przystanku jest tylko jeden przycisk wezwania (bez rozróżnienia kierunku góra/dół). Kabina obsługuje wezwania góry "po drodze" przy jeździe w górę, a wezwania dołu zbiera przy jeździe w dół. Alternatywa: [zbiorczość góra/dół](#zbiorczosc-gora-dol) (lepsza wydajność).
 
 
 
 Powiązane: [Zbiorczość](#zbiorczosc) · [Zbiorczość góra/dół](#zbiorczosc-gora-dol) · [Sterowanie collective](#sterowanie-collective) 
 
 
 
 

## Zbiorczość góra/dół

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: full collective, collective-selective, duplex collective

 

Pełna zbiorczość — na każdym przystanku dwa przyciski (góra i dół), sterowanie obsługuje wezwania w obu kierunkach niezależnie.

 

Standard w biurowcach, hotelach, szpitalach, intensywnie eksploatowanych budynkach. Lepsza wydajność transportowa niż [zbiorczość dół](#zbiorczosc-dol) — kabina nie wraca pusta, każdy kierunek zbiera odpowiednie wezwania. Wymaga: dwóch przycisków na każdym przystanku, bardziej rozbudowanego sterownika.
 
 
 
 Powiązane: [Zbiorczość](#zbiorczosc) · [Zbiorczość dół](#zbiorczosc-dol) · [Sterowanie collective](#sterowanie-collective) · [Układ grupowy](#uklad-grupowy) 
 
 
 
 

## Zderzak / bufor

 Bezpieczeństwo 
 
 

także: bufor, zderzak hydrauliczny, zderzak sprężynowy

 

Element umieszczony w podszybiu (i niekiedy w nadszybiu pod przeciwwagą), przeznaczony do ograniczenia skutków dojazdu kabiny lub przeciwwagi do skrajnego położenia.

 

Typy: **energochłonne** (sprężynowe, poliuretanowe — niższe prędkości), **energorozpraszające** (olejowe — wyższe prędkości). Dobór wynika z prędkości znamionowej dźwigu i parametrów konstrukcyjnych.
 
 
 
 Powiązane: [Podszybie](#podszybie) · [Element bezpieczeństwa do dźwigu](#element-bezpieczenstwa-do-dzwigu) 
 
 
 
 

## Zespół napędowy

 Napęd i sterowanie 
 
 

także: napęd główny, drive unit

 

Kompletny układ generujący ruch kabiny dźwigu — w dźwigach elektrycznych obejmuje wciągarkę, w hydraulicznych agregat hydrauliczny i siłownik.

 

Termin parasolowy. W dźwigach [ciernych](#naped-elektryczny-cierny): [wciągarka](#wciagarka-dzwigowa) (silnik + przekładnia lub bezprzekładniowa + koło cierne + hamulec). W [hydraulicznych](#naped-hydrauliczny): [agregat](#agregat-hydrauliczny) (pompa + silnik + zbiornik + zawory) + [siłownik](#silownik-hydrauliczny).
 
 
 
 Powiązane: [Wciągarka dźwigowa](#wciagarka-dzwigowa) · [Agregat hydrauliczny](#agregat-hydrauliczny) · [Siłownik hydrauliczny](#silownik-hydrauliczny) · [Napęd elektryczny cierny](#naped-elektryczny-cierny) · [Napęd hydrauliczny](#naped-hydrauliczny) 
 
 
 
 

## Zgłoszenie robót budowlanych

 UDT i dozór 
 
 
 

Uproszczona procedura administracyjna dla niektórych rodzajów prac budowlanych — alternatywa dla pełnego pozwolenia na budowę.

 

Może mieć zastosowanie dla niektórych modernizacji w istniejących budynkach o ograniczonym zakresie ingerencji. Zakres prac wymagający zgłoszenia vs pełnego [pozwolenia na budowę](#pozwolenie-na-budowe) wynika z Prawa budowlanego — kwalifikację konkretnego projektu należy potwierdzić u projektanta i w urzędzie.
 
 
 
 Powiązane: [Pozwolenie na budowę](#pozwolenie-na-budowe) · [Dokumentacja projektowa](#dokumentacja-projektowa) · [Dobudowa windy](#dobudowa-windy) 
 
 
 
 

## Zgłoszenie serwisowe

 Serwis i eksploatacja 
 
 
 

Informacja o awarii, usterce lub potrzebie interwencji przekazana do serwisu.

 

Dobre zgłoszenie zawiera: lokalizację urządzenia, numer fabryczny lub UDT, objawy, priorytet, informację o ewentualnym [uwięzieniu osób](#uwiezienie-pasazera), dane kontaktowe zgłaszającego. Im pełniejsze zgłoszenie, tym szybsza i trafniejsza reakcja serwisu.
 
 
 
 Powiązane: [Pogotowie dźwigowe](#pogotowie-dzwigowe) · [SLA serwisowe](#sla-serwisowe) · [Awaria krytyczna](#awaria-krytyczna) 
 
 
 
 

## ZREMB

 Modernizacja 
 
 

także: dźwig ZREMB, winda ZREMB

 

Historyczny polski producent urządzeń dźwigowych, znany z dźwigów osobowych i towarowych instalowanych w PRL.

 

Podobnie jak [Translift](#translift) — wiele dźwigów ZREMB nadal pracuje w eksploatacji. Często wymagają [modernizacji](#modernizacja-windy) sterowania, napędu, drzwi i aktualizacji dokumentacji do współczesnych wymagań. PROENSO ma doświadczenie w identyfikacji komponentów i modernizacji urządzeń ZREMB.
 
 
 
 Powiązane: [Modernizacja windy](#modernizacja-windy) · [Modernizacja częściowa](#modernizacja-czesciowa) · [Resurs UTB](#resurs-utb) · [Translift](#translift) · [Identyfikacja komponentów](#identyfikacja-komponentow) · [Realizacja: modernizacja wind Translift / ZREMB](/realizacje/modernizacja-wind-translift-zremb.html) 
 
 
 
 

## Łączność alarmowa

 GSM, alarm, telemetria 
 
 
 

System umożliwiający osobie w kabinie wezwanie pomocy w sytuacji awaryjnej, zgodnie z PN-EN 81-28.

 

Wymaga **dwukierunkowej łączności głosowej** z dyżurnym (pogotowiem dźwigowym) oraz monitorowania sprawności samego systemu. Realizowana przez [moduły GSM](#modul-gsm) z [kartami SIM M2M](#karta-sim-m2m-iot) lub łącznością VoIP.
 
 
 
 Powiązane: [Moduł GSM](#modul-gsm) · [Karta SIM M2M / IoT](#karta-sim-m2m-iot) · [Monitoring łączności](#monitoring-lacznosci) · [PN-EN 81-28](#pn-en-81-28) · [Pogotowie dźwigowe](#pogotowie-dzwigowe) 
 
 
 
 

## Ocena zgodności dźwigu

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: conformity assessment, ocena CE

 

Formalna procedura potwierdzająca, że dźwig został zaprojektowany i wytworzony zgodnie z wymaganiami zasadniczymi dyrektywy 2014/33/UE — z udziałem jednostki notyfikowanej, dokumentacją techniczną, deklaracją zgodności UE i oznakowaniem CE.

 

Odpowiedzialność za ocenę zgodności dźwigu spoczywa na instalatorze dźwigu (osobno oceniane są elementy bezpieczeństwa — odpowiedzialność producenta komponentu). Procedura nie jest tożsama z późniejszym odbiorem urządzenia przez UDT.
 
 Powiązane: [Dyrektywa 2014/33/UE](#dyrektywa-dzwigowa-2014-33-ue) · [Jednostka notyfikowana](#jednostka-notyfikowana) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Deklaracja zgodności UE

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: EU declaration of conformity, deklaracja UE

 

Dokument wystawiany przez instalatora dźwigu (lub producenta elementu bezpieczeństwa) po pozytywnym przejściu właściwej procedury oceny zgodności, potwierdzający spełnienie wymagań dyrektywy 2014/33/UE.

 

Razem z oznakowaniem CE deklaracja jest podstawą wprowadzenia dźwigu lub elementu bezpieczeństwa do obrotu / oddania do użytku. Musi być spójna z dokumentacją techniczną i certyfikatami jednostki notyfikowanej.
 
 Powiązane: [Oznakowanie CE](#oznakowanie-ce) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Badanie typu UE

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: EU type-examination, EC type-examination

 

Procedura, w której jednostka notyfikowana ocenia reprezentatywny egzemplarz dźwigu lub elementu bezpieczeństwa (typ) i potwierdza zgodność z wymaganiami dyrektywy 2014/33/UE. Wynikiem jest certyfikat badania typu UE.

 

Załącznik IV dyrektywy 2014/33/UE — część A dla elementów bezpieczeństwa, część B dla dźwigów. Sama deklaracja typu nie zastępuje końcowej weryfikacji konkretnego dźwigu zainstalowanego w budynku.
 
 Powiązane: [Certyfikat badania typu UE](#certyfikat-badania-typu-ue) · [Kontrola końcowa dźwigu](#kontrola-koncowa-dzwigu) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Kontrola końcowa dźwigu

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: final inspection of lifts

 

Procedura oceny zgodności, w której jednostka notyfikowana sprawdza zainstalowany dźwig przed wprowadzeniem do obrotu / oddaniem do użytku — dotyczy pojedynczego dźwigu zgodnego z zatwierdzonym typem lub wytworzonego w systemie jakości.

 

Załącznik V dyrektywy 2014/33/UE. Stosowana w połączeniu z badaniem typu UE (załącznik IV część B) albo z modułem H1 (pełne zapewnienie jakości + badanie projektu).
 
 Powiązane: [Badanie typu UE](#badanie-typu-ue) · [Certyfikat kontroli końcowej](#certyfikat-kontroli-koncowej) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Weryfikacja jednostkowa (moduł G)

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: unit verification, conformity to type based on unit verification

 

Procedura oceny zgodności pojedynczego dźwigu — jednostka notyfikowana ocenia konkretny egzemplarz i dokumentację techniczną bez wcześniejszego badania typu. Załącznik VIII dyrektywy 2014/33/UE.

 

Często stosowana przy dźwigach indywidualnych lub mocno dopasowanych do lokalizacji (panoramy, nietypowe geometrie). Decyzja o module G zależy od strategii instalatora — nie jest automatycznie wymagana dla każdego niestandardowego dźwigu.
 
 Powiązane: [Moduł G](#modul-g) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Moduł H (elementy bezpieczeństwa)

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: full quality assurance for safety components

 

Pełne zapewnienie jakości producenta elementu bezpieczeństwa do dźwigu — obejmuje projektowanie, produkcję i końcową kontrolę komponentu. Załącznik VII dyrektywy 2014/33/UE.

 

Nie mylić z modułem H1 (dla całego dźwigu). To dwie różne procedury w różnych załącznikach dyrektywy, choć obie nawiązują do koncepcji pełnego zapewnienia jakości.
 
 Powiązane: [Element bezpieczeństwa dźwigu](#element-bezpieczenstwa-dzwigu) · [Moduł H1](#modul-h1) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Moduł H1 (pełne zapewnienie jakości + badanie projektu)

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: full quality assurance plus design examination

 

Najszerszy system jakości dla instalatora dźwigu — obejmuje projektowanie, produkcję, montaż, instalację, kontrolę końcową i badania. Załącznik XI dyrektywy 2014/33/UE. Dodatkowo: badanie projektu przez jednostkę notyfikowaną.

 

Stosowany przez dojrzałych instalatorów, którzy prowadzą certyfikowany system jakości obejmujący cały cykl wytwarzania dźwigu. Pozwala obejść się bez wcześniejszego badania typu, ale wymaga utrzymania systemu i okresowych audytów jednostki notyfikowanej.
 
 Powiązane: [Moduł H (elementy bezpieczeństwa)](#modul-h-element-bezpieczenstwa) · [Kontrola końcowa dźwigu](#kontrola-koncowa-dzwigu) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Moduł E (zapewnienie jakości produktu)

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: product quality assurance

 

System jakości instalatora w zakresie kontroli końcowej i badań dźwigów. Załącznik X dyrektywy 2014/33/UE. Stosowany w połączeniu z badaniem typu UE.

 

Instalator wdraża i utrzymuje certyfikowany system jakości w wybranym wąskim zakresie procesów, a jednostka notyfikowana go ocenia oraz nadzoruje okresowymi audytami.
 
 Powiązane: [Badanie typu UE](#badanie-typu-ue) · [Moduł D](#modul-d) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Moduł D (zapewnienie jakości produkcji)

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: production quality assurance

 

Szerszy niż moduł E system jakości — obejmuje produkcję, montaż, instalację, kontrolę końcową dźwigów i ich badania. Załącznik XII dyrektywy 2014/33/UE.

 

Stosowany w połączeniu z badaniem typu UE. Jednostka notyfikowana ocenia skuteczność systemu i prowadzi audyty nadzorcze. Różnica vs moduł E to szerszy zakres procesów objętych systemem.
 
 Powiązane: [Moduł E](#modul-e) · [Badanie typu UE](#badanie-typu-ue) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Zapewnienie jakości produktu

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: product quality assurance

 

Procedura oceny zgodności oparta na certyfikowanym systemie jakości instalatora w zakresie końcowej kontroli i badań dźwigów. W dyrektywie 2014/33/UE odpowiada modułowi E (załącznik X).

 

Wymaga połączenia z wcześniejszym badaniem typu UE. System jakości jest oceniany i okresowo nadzorowany przez jednostkę notyfikowaną.
 
 Powiązane: [Moduł E](#modul-e) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Zapewnienie jakości produkcji

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: production quality assurance

 

Procedura oceny zgodności oparta na certyfikowanym systemie jakości instalatora obejmującym produkcję, montaż, instalację, kontrolę końcową dźwigów i ich badania. Moduł D — załącznik XII dyrektywy 2014/33/UE.

 

Stosowana w połączeniu z badaniem typu UE. Jednostka notyfikowana ocenia i nadzoruje system jakości; zakres objęty systemem jest szerszy niż w module E.
 
 Powiązane: [Moduł D](#modul-d) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Pełne zapewnienie jakości

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: full quality assurance

 

Najszerszy system jakości w ramach procedur dyrektywy 2014/33/UE. Dla dźwigów — moduł H1 (załącznik XI) z badaniem projektu. Dla elementów bezpieczeństwa — moduł H (załącznik VII).

 

Obejmuje cały cykl: projektowanie, produkcję, montaż, kontrolę końcową i badania. Jednostka notyfikowana ocenia system jakości oraz prowadzi audyty nadzorcze.
 
 Powiązane: [Moduł H1](#modul-h1) · [Moduł H (elementy bezpieczeństwa)](#modul-h-element-bezpieczenstwa) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Certyfikat badania typu UE

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: EU type-examination certificate

 

Dokument wystawiany przez jednostkę notyfikowaną po pozytywnym przejściu procedury badania typu UE (załącznik IV dyrektywy 2014/33/UE). Potwierdza, że zatwierdzony typ spełnia wymagania zasadnicze.

 

Sam certyfikat typu nie wystarcza do wprowadzenia konkretnego dźwigu do obrotu — musi być uzupełniony procedurą produkcyjną (np. kontrola końcowa, moduł D, moduł E) zapewniającą zgodność wyprodukowanych egzemplarzy z zatwierdzonym typem.
 
 Powiązane: [Badanie typu UE](#badanie-typu-ue) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Certyfikat kontroli końcowej

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: final inspection certificate

 

Dokument wystawiany przez jednostkę notyfikowaną po pozytywnej kontroli końcowej dźwigu (załącznik V dyrektywy 2014/33/UE). Potwierdza zgodność konkretnego zainstalowanego dźwigu z zatwierdzonym typem lub wymaganiami zasadniczymi.

 

Razem z certyfikatem badania typu UE (lub certyfikatem H1) stanowi podstawę wystawienia deklaracji zgodności UE i naniesienia oznakowania CE.
 
 Powiązane: [Kontrola końcowa dźwigu](#kontrola-koncowa-dzwigu) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Dokumentacja do UDT

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: pakiet odbiorowy UDT

 

Komplet dokumentów wymagany do zgłoszenia urządzenia do badania UDT i uzyskania decyzji zezwalającej na eksploatację — obejmuje m.in. deklarację zgodności UE, certyfikaty jednostki notyfikowanej, dokumentację techniczną, instrukcję eksploatacji i dokumentację powykonawczą montażu.

 

Konkretny zakres zależy od typu urządzenia i wynika z rozporządzenia o trybie sprawdzania kwalifikacji dozorowych oraz wytycznych UDT. Niespójna lub niekompletna dokumentacja jest częstą przyczyną opóźnień odbiorowych.
 
 Powiązane: [Dokumentacja techniczna dźwigu](#dokumentacja-techniczna-dzwigu) · [Decyzja UDT zezwalająca na eksploatację](#decyzja-udt-zezwalajaca-na-eksploatacje) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 
 
 

## Decyzja UDT zezwalająca na eksploatację

 UDT, normy i odbiory 
 
 

także: dopuszczenie do eksploatacji, decyzja administracyjna UDT

 

Decyzja administracyjna wydawana przez właściwy terenowo oddział Urzędu Dozoru Technicznego po pozytywnym badaniu zainstalowanego urządzenia, dopuszczająca konkretny egzemplarz dźwigu lub UTB do eksploatacji w konkretnej lokalizacji.

 

Decyzja UDT to inny proces niż wcześniejsza ocena zgodności (CE). CE potwierdza projekt i wytworzenie wyrobu, decyzja UDT potwierdza stan zainstalowanego urządzenia i dopuszcza je do eksploatacji w polskim porządku prawnym.
 
 Powiązane: [Oznakowanie CE](#oznakowanie-ce) · [Dokumentacja do UDT](#dokumentacja-do-udt) · [Książka rewizyjna](#ksiazka-rewizyjna) · [Pełny przewodnik PROENSO](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly) 
 
 

 
 
 
 Skontaktuj się z PROENSO 
 

## Masz pytanie techniczne, którego nie ma w glosariuszu?

 

Glosariusz porządkuje terminologię — konkretne pytania o Twoje urządzenie zawsze wymagają indywidualnej analizy. PROENSO może pomóc w dokumentacji, ocenie technicznej, modernizacji i serwisie.

 
 [
 Skontaktuj się z PROENSO
 - 

 
 ](/#contact)
 [Wróć do Wiedzy](/wiedza/)
 
 
 Powiązane materiały 
 

 [UDT — przewodnik główny](/wiedza/udt-jednostki-notyfikowane)

 - [UDT, normy i odbiory](/wiedza/udt-normy-odbiory)

 - [Resurs UTB](/wiedza/resurs-utb-co-to-jest)

 - [Badanie specjalne](/wiedza/badanie-specjalne-utb-po-osiagnieciu-resursu)

 - [Serwis wind](/serwis-wind)

 - [Modernizacje wind](/solutions/modernizacje.html)

 

 
 
 

 **Materiał techniczno-informacyjny.** Nie stanowi porady prawnej, decyzji technicznej ani interpretacji urzędowej. Ostateczna ocena techniczna wymaga indywidualnej analizy konkretnego urządzenia, jego dokumentacji i obowiązujących wymagań dozoru technicznego. **Opracowanie techniczne: zespół inżynierski PROENSO. Aktualizacja: 17.05.2026.**

---
*Disclaimer: materiał techniczno-informacyjny PROENSO. Nie zastępuje decyzji UDT, instalatora dźwigu ani jednostki notyfikowanej. Canonical: https://www.proenso.pl/wiedza/glosariusz-dzwigowy*