---
source: PROENSO Sp. z o.o.
canonical: https://www.proenso.pl/wiedza/winda-a-pozar-zjazd-pozarowy-i-dzwig-dla-strazy
language: pl-PL
updated: 2026-08-16
---

# Winda a pożar — zjazd pożarowy i dźwig dla straży pożarnej. Czym się różnią?

To dwa różne urządzenia, nie dwa nazwania tego samego. **Zjazd pożarowy** (PN-EN 81-73) to zachowanie zwykłego dźwigu, który po sygnale pożarowym zjeżdża na wyznaczony przystanek i zostaje wyłączony z ruchu. **Dźwig dla straży pożarnej** (PN-EN 81-72) to urządzenie zaprojektowane tak, aby pracować dalej w warunkach pożaru, pod kontrolą strażaka — i wymagające rozwiązań także po stronie budynku. Pomylenie ich na etapie projektu lub oferty jest kosztowne w obie strony.

- **Zjazd pożarowy** (PN-EN 81-73) wyprowadza kabinę i ludzi z szybu, po czym wyłącza dźwig z ruchu
- **Dźwig dla straży pożarnej** (PN-EN 81-72) ma umożliwić ekipie ratowniczej dotarcie na kondygnacje — pracuje pod kontrolą strażaka
- Obowiązek zastosowania dźwigu dla ekip ratowniczych wynika z **§ 253** warunków technicznych (Dz.U. 2022 poz. 1225)
- Dźwig dla ekip ratowniczych jest **urządzeniem przeciwpożarowym** — zjazd pożarowy zwykłego dźwigu nie jest
- Sam dźwig nie „robi" dźwigu dla straży pożarnej — bez przedsionka, wydzielenia szybu i urządzeń zapobiegających zadymieniu wymaganie nie jest spełnione
- Kwalifikacja obiektu i wskazanie, który dźwig ma być dźwigiem dla ekip ratowniczych, należy do **projektanta i rzeczoznawcy ppoż.**

**Zakres tej strony.** Opisujemy **część dźwigową** zagadnienia — czym różnią się dwa urządzenia i jak rozpoznać, o którym mówi dokumentacja. Ocena rozwiązań przeciwpożarowych w konkretnym obiekcie należy do projektanta i rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Nie występujemy w tej roli.

## Jednym zdaniem

**Zjazd pożarowy** to dźwig, który po sygnale pożarowym **ucieka** z akcji: jedzie na wyznaczony przystanek, otwiera drzwi i przestaje jeździć. **Dźwig dla straży pożarnej** to dźwig, który po sygnale pożarowym **zostaje w akcji**: przechodzi w tryb pracy pod kontrolą strażaka i wozi ekipę ratowniczą.

Z tego jednego zdania wynika cała reszta różnic — konstrukcyjnych, prawnych, kosztowych i eksploatacyjnych.

## Zjazd pożarowy — co robi zwykły dźwig po alarmie

Obszaru tego dotyczy **PN-EN 81-73:2020-12** — „Funkcjonowanie dźwigów w przypadku pożaru". Norma odnosi się do sytuacji, w której do układu sterowania dźwigu trafia sygnał z budynku; jej treść jest chroniona prawem autorskim i nie streszczamy jej tutaj. Z perspektywy użytkownika i zarządcy istotne jest natomiast, co widać w budynku.

Po wykryciu pożaru — najczęściej przez system sygnalizacji pożarowej — budynek przekazuje sygnał do układu sterowania dźwigu. Kabina przestaje obsługiwać wezwania i jedzie na **przystanek wyznaczony w projekcie**, gdzie otwiera drzwi i pozostaje wyłączona z normalnej pracy. Powrót do ruchu następuje na zasadach ustalonych w projekcie — zwykle po skasowaniu sygnału, często ręcznie. Konkretny przebieg dla danego obiektu wynika jednak nie z normy, lecz z dokumentacji projektowej.

Kluczowe jest bowiem to, czego norma **nie** rozstrzyga. Nie wskazuje, na który przystanek ma zjechać kabina, skąd ma pochodzić sygnał, co ma się stać przy alarmie pochodzącym z samego przystanku docelowego ani jak zachowa się urządzenie przy zaniku zasilania. To wszystko ustala **scenariusz pożarowy konkretnego obiektu**. Norma opisuje wzorzec zachowania; parametry pochodzą z projektu.

Norma nie czyni też z dźwigu urządzenia do przewożenia ludzi w czasie pożaru — przeciwnie, jej istotą jest wyprowadzenie ludzi z szybu i wyłączenie urządzenia z ruchu.

## Dźwig dla straży pożarnej — urządzenie, które ma pracować dalej

**PN-EN 81-72:2020-12** — „Dźwigi dla straży pożarnej" — określa wymagania dodatkowe lub odmienne względem normy bazowej PN-EN 81-20 dla dźwigów, które mogą być używane **pod kontrolą straży pożarnej** do celów gaśniczych i ratowniczych.

Relacja między normami jest warstwowa i warto ją rozumieć, bo bywa źródłem nieporozumień w ofertach:

- dźwig dla straży pożarnej jest **najpierw dźwigiem wg PN-EN 81-20**, a dopiero na tej podstawie dźwigiem wg 81-72;
- korzysta z **funkcji opisanej w PN-EN 81-73** — faza przywołania pożarowego jest punktem wyjścia, po którym następuje przejęcie dźwigu przez straż;
- odwołuje się do **wymagań po stronie budynku** — i to jest część, którą najczęściej się pomija.

Obszary, których dotyczą wymagania normy — bez podawania wartości, bo treść norm PN-EN jest chroniona prawem autorskim i podlega licencji PKN:

- tryb pracy dla straży pożarnej uruchamiany na przystanku dostępu dla ekip ratowniczych,
- sterowanie z kabiny pod kontrolą strażaka i priorytet komend,
- łączność wewnętrzna między kabiną, przystankiem dostępu i pomieszczeniem maszynowym,
- ochrona przed wodą gaśniczą spływającą do szybu i podszybia,
- zasilanie podstawowe oraz rezerwowe i trasy kablowe,
- wyjście awaryjne z kabiny i dostęp ekipy do kabiny,
- czas dojazdu na najwyższy przystanek po wejściu w tryb straży,
- udźwig i wymiary kabiny umożliwiające transport ekipy z wyposażeniem,
- oznakowanie dźwigu na przystanku dostępu.

**Zdanie, które oszczędza najwięcej sporów:** sam dźwig nie „robi" dźwigu dla straży pożarnej. Bez przedsionka przeciwpożarowego, wydzielenia pożarowego szybu, urządzeń zapobiegających zadymieniu i odpowiedniego zasilania — najlepiej nawet wyposażone urządzenie pozostaje zwykłym dźwigiem stojącym w niespełniającym wymagań szybie.

Konkretne wartości liczbowe — udźwig, wymiary kabiny, czasy — należy odczytywać z aktualnego wydania normy albo z dokumentacji techniczno-ruchowej dostawcy i tak też je powoływać. Nie podajemy ich na tej stronie i odradzamy przyjmowanie ich z pamięci lub ze starszych wydań.

## Tabela porównawcza — trzynaście różnic

Zestawienie do rozmowy z generalnym wykonawcą i do weryfikacji zapisów w zapytaniu ofertowym:

| Kryterium | Zjazd pożarowy PN-EN 81-73 | Dźwig dla straży pożarnej PN-EN 81-72 |
|---|---|---|
| Po co istnieje | wyprowadzić kabinę i ludzi z szybu, wyłączyć dźwig | umożliwić ekipie ratowniczej dotarcie na kondygnacje |
| Kto używa po alarmie | nikt — dźwig jest wyłączony z ruchu | strażak, w trybie straży pożarnej |
| Podstawa obowiązku w prawie polskim | brak wymogu ogólnego; wynika z projektu i scenariusza pożarowego | **§ 253 warunków technicznych** |
| Urządzenie przeciwpożarowe wg rozp. MSWiA | nie — brak w katalogu § 2 ust. 1 pkt 9 | **tak** — „dźwigi dla ekip ratowniczych" |
| Przedsionek przeciwpożarowy | nie wynika z funkcji dźwigu | wymagany — § 253 ust. 2 w zw. z § 232 |
| Odporność ogniowa szybu | wg ogólnych wymagań budynku | jak dla stropów budynku — § 253 ust. 3 w zw. z § 216 |
| Urządzenia zapobiegające zadymieniu szybu | nie wynika z funkcji dźwigu | wymagane — § 253 ust. 4 |
| Zasilanie rezerwowe / pożarowe | zwykle nie | tak — element założeń projektowych |
| Ochrona przed wodą gaśniczą | nie | tak |
| Łączność dla ekipy | standardowa łączność alarmowa (PN-EN 81-28) | dodatkowa łączność wewnętrzna |
| Oznakowanie | brak szczególnego | piktogram na przystanku dostępu |
| Przeglądy | konserwacja UTB i badania UDT | UTB i UDT **oraz** przegląd urządzenia ppoż. nie rzadziej niż raz w roku |
| Koszt względny | w praktyce funkcja układu sterowania | istotnie wyższy — konstrukcja, zasilanie, wymagania budynku |

*Porównanie dwóch rozwiązań i wynikających z nich obowiązków prawnych — nie zestawienie postanowień norm. Numery norm podano wyłącznie jako identyfikatory obszaru, którego dotyczy każde z rozwiązań.*

## Kiedy przepis wymaga dźwigu dla ekip ratowniczych

Obowiązek wynika z **§ 253 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie** (tekst jednolity: Dz.U. 2022 poz. 1225, z późn. zm.). Przepis jest krótki i wart przeczytania w całości:

> **ust. 1** — w budynku ZL I, ZL II, ZL III lub ZL V mającym kondygnację z posadzką **na wysokości powyżej 25 m** ponad poziomem terenu przy najniżej położonym wejściu do budynku oraz w budynku wysokościowym ZL IV przynajmniej jeden dźwig powinien być przystosowany do potrzeb ekip ratowniczych, spełniając wymagania Polskiej Normy dotyczącej dźwigów dla straży pożarnej. Dźwig ten powinien zapewniać dostęp do każdej strefy pożarowej na kondygnacji bezpośrednio lub drogami komunikacji ogólnej.
> 
> **ust. 2** — dojście do dźwigu dla ekip ratowniczych powinno prowadzić przez przedsionek przeciwpożarowy spełniający wymagania § 232.
> 
> **ust. 3** — ściany i stropy szybu powinny mieć klasę odporności ogniowej wymaganą jak dla stropów budynku, zgodnie z § 216.
> 
> **ust. 4** — szyb dźwigu dla ekip ratowniczych powinien być wyposażony w urządzenia zapobiegające zadymieniu.
> 

Trzy wnioski praktyczne:

1. **„Polska Norma dotycząca dźwigów dla straży pożarnej"** to odesłanie do PN-EN 81-72. Jeżeli w projekcie występuje dźwig dla ekip ratowniczych, dostawa musi być dźwigiem 81-72 — nie zwykłym dźwigiem z funkcją zjazdu pożarowego. Różnica jest konstrukcyjna i kosztowa; warto ją wychwycić na etapie zapytania ofertowego, a nie na etapie odbioru.
2. **Ustępy 2–4 to zakres budynku, nie zakres dostawy dźwigu.** Przedsionek, klasa odporności ogniowej szybu i urządzenia zapobiegające zadymieniu leżą po stronie projektanta i generalnego wykonawcy. Ich brak nie jest wadą urządzenia — ale jest realnym ryzykiem dla całego odbioru obiektu.
3. **Kwalifikacja obiektu nie należy do dostawcy dźwigu.** To, czy budynek podlega § 253 i który dźwig ma być dźwigiem dla ekip ratowniczych, rozstrzyga projektant we współpracy z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Warunki techniczne były wielokrotnie nowelizowane. Przed powołaniem paragrafu w dokumencie zewnętrznym — piśmie, zapytaniu ofertowym, protokole — należy sprawdzić brzmienie przepisu **na dzień sporządzenia dokumentu**. Stan przytoczony powyżej zweryfikowaliśmy 14.08.2026.

## Drzewko decyzyjne — o którym dźwigu mówi mój projekt?

Cztery pytania, które porządkują rozmowę z projektantem i generalnym wykonawcą:

1. **Czy budynek ma kondygnację z posadzką powyżej 25 m nad terenem (ZL I, ZL II, ZL III lub ZL V), albo jest budynkiem wysokościowym ZL IV?** 
Jeśli **tak** — przynajmniej jeden dźwig musi być dźwigiem dla ekip ratowniczych. Przechodzimy do pytań 2–4. Jeśli **nie** — dźwig dla straży pożarnej nie jest z tego tytułu wymagany; przechodzimy do pytania o scenariusz pożarowy poniżej.
2. **Czy projekt wskazuje, KTÓRY dźwig w budynku jest dźwigiem dla ekip ratowniczych?** 
Brak jednoznacznego wskazania to pytanie do projektanta, zadane na piśmie — nie założenie do przyjęcia w ofercie.
3. **Czy przewidziano przedsionek przeciwpożarowy i wydzielenie pożarowe szybu?** 
Brak tych rozwiązań to ryzyko po stronie budynku, ale odczuwalne przy odbiorze przez wszystkich uczestników procesu.
4. **Czy przewidziano urządzenia zapobiegające zadymieniu szybu oraz zasilanie rezerwowe?** 
To zakres projektu instalacyjnego i elektrycznego; do potwierdzenia przed zamówieniem urządzenia.

Jeżeli budynek **nie** podlega § 253, ale jest w nim system sygnalizacji pożarowej, urządzenia oddymiające lub urządzenia zapobiegające zadymieniu, to obowiązkowy jest **scenariusz pożarowy** — a jeżeli dźwig ma reagować na sygnał pożarowy, scenariusz musi opisać także jego zachowanie. Wtedy pytanie brzmi już nie „czy 81-72", tylko „jakie dokładnie zachowanie dźwigu przyjęto w projekcie i czy urządzenie jest w stanie je zrealizować".

Zdarza się też trzecia sytuacja: inwestor lub generalny wykonawca zamawia dźwig 81-72 mimo braku obowiązku — na przykład ze względu na przyjęte założenia projektowe albo wymagania najemcy. To zamówienie umowne, które wycenia się i realizuje jak dźwig 81-72, i które warto potwierdzić na piśmie.

## Sygnały ostrzegawcze w dokumentacji

Zapisy, które w projekcie, specyfikacji lub zapytaniu ofertowym powinny wywołać pytanie zwrotne, zanim ktokolwiek poda cenę:

| Zapis w dokumentacji | Co prawdopodobnie znaczy | Co zrobić |
|---|---|---|
| „dźwig z funkcją pożarową" | niejednoznaczne — może oznaczać 81-73 albo 81-72 | zapytać wprost, którą normę stosuje projekt |
| „winda strażacka", „winda pożarowa" | potocznie: dźwig dla straży pożarnej (81-72) | potwierdzić na piśmie przed wyceną |
| „dźwig dla ekip ratowniczych" | § 253 warunków technicznych → PN-EN 81-72 | traktować jednoznacznie jako 81-72 |
| „zjazd pożarowy", „przywołanie pożarowe" | PN-EN 81-73 | potwierdzić przystanek docelowy i źródło sygnału |
| „dźwig ewakuacyjny" | pojęcie spoza warunków technicznych i spoza 81-72 / 81-73 | wymaga jednoznacznego wyjaśnienia u rzeczoznawcy — nie zakładać niczego |
| „winda przystosowana do ewakuacji osób z niepełnosprawnościami" | założenie projektowe, nie norma dźwigowa | zapytać rzeczoznawcę o podstawę i warunki |
| powołanie „EN 81-72:2015" lub „EN 81-73:2016" | nieaktualne wydania — okres przejściowy upłynął 27.01.2023 | zwrócić uwagę i poprosić o aktualizację dokumentacji |

*Typowe zapisy w dokumentacji i ich interpretacja. Każda pozycja oznaczona jako niejednoznaczna wymaga potwierdzenia na piśmie.*

Wydania **EN 81-72:2020** i **EN 81-73:2020** zostały zharmonizowane z dyrektywą dźwigową 2014/33/UE — przywołanie opublikowano w Dz.Urz. UE L 267 z 27.07.2021. Stosowanie tych wydań daje domniemanie zgodności z zasadniczymi wymaganiami dyrektywy. Warto sprawdzić, czy deklaracja zgodności i certyfikaty w dostawie powołują właśnie wydania 2020.

## Dlaczego to rozróżnienie ma skutek także po odbiorze

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (t.j. Dz.U. 2023 poz. 822) w § 2 ust. 1 pkt 9 wymienia **dźwigi dla ekip ratowniczych** w katalogu **urządzeń przeciwpożarowych**. Zwykły dźwig z funkcją zjazdu pożarowego w tym katalogu nie występuje.

Skutek jest konkretny i długoterminowy. Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia urządzenia przeciwpożarowe poddaje się przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach, dokumentacji techniczno-ruchowej i instrukcjach producenta, **nie rzadziej niż raz w roku**. Dla dźwigu dla ekip ratowniczych jest to obowiązek **odrębny** — obok konserwacji urządzenia transportu bliskiego i obok badań UDT. To trzy różne rzeczy, nie jedna.

Adresatem obowiązku jest właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu — art. 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. 2025 poz. 188) nakłada obowiązek zapewnienia przeglądów, konserwacji i napraw urządzeń przeciwpożarowych w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie. Zarządca lub użytkownik może przejąć obowiązki właściciela umową; bez takiej umowy odpowiada faktycznie władający.

Praktyczna konsekwencja dla zarządcy budynku wysokiego: jeżeli w obiekcie jest dźwig dla ekip ratowniczych, sama umowa konserwacji dźwigu i terminowe badania UDT **nie wyczerpują** obowiązków. Szerzej o podziale obowiązków piszemy w przewodniku [obowiązki eksploatującego UTB](/wiedza/obowiazki-eksploatujacego-utb).

## Oddymianie, klapy dymowe i szyb dźwigowy — czego przepis nie rozstrzyga

To najczęstsze pytanie zadawane nam przy tego typu obiektach i jednocześnie miejsce, w którym najłatwiej powiedzieć o jedno zdanie za dużo. Dlatego stawiamy sprawę wprost:

**Nie ma przepisu**, który ustalałby generalnie, czy klapa dymowa w szybie otwiera się przed zjazdem kabiny, czy po nim. Rozstrzyga to **scenariusz pożarowy konkretnego obiektu**, opracowywany przez projektanta we współpracy z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Każdy, kto twierdzi inaczej — również dostawca dźwigu — wykracza poza to, co da się wykazać przepisem.

Warto natomiast wiedzieć, że **oddymianie** i **zapobieganie zadymieniu** to dwa rozwiązania o przeciwnym działaniu. Oddymianie usuwa dym z przestrzeni; zapobieganie zadymieniu, najczęściej w postaci systemu różnicowania ciśnień, nie dopuszcza dymu do przestrzeni chronionej. Dla szybu dźwigu dla ekip ratowniczych § 253 ust. 4 wymaga tego drugiego. Mieszanie obu pojęć w rozmowie prowadzi do nieporozumień, bo prowadzą do przeciwnych rozwiązań technicznych.

Zamiast tez — lista pytań, które warto zadać projektantowi lub rzeczoznawcy, zanim zamówi się urządzenie:

- Czy szyb dźwigowy jest **oddymiany**, czy **chroniony przed zadymieniem**?
- Kiedy uruchamiane jest oddymianie względem zjazdu kabiny — natychmiast po alarmie, po zwłoce, czy po potwierdzeniu zakończenia zjazdu?
- Czy analizowano przypadek, w którym kabina z ludźmi jest jeszcze w szybie?
- Czy dźwig i klatka schodowa korzystają z tego samego sygnału?
- Jaka jest wymagana klasa odporności ogniowej drzwi przystankowych?
- Jaki jest zakres próby funkcjonalnej przy odbiorze — czy obejmuje SSP, dźwig i oddymianie **łącznie**, czy każdy system osobno?

Odpowiedzi na te pytania powinny znaleźć się w scenariuszu pożarowym i w matrycy sterowań obiektu. Ich brak nie jest drobiazgiem formalnym — bez nich dostawca dźwigu nie ma na czym oprzeć konfiguracji sterownika. Jest jeszcze jedna kwestia, o której łatwo zapomnieć na etapie koordynacji branż: zgodnie z § 201 warunków technicznych w szybie dźwigowym mogą znajdować się wyłącznie przewody i urządzenia **związane z pracą dźwigu**. Plan poprowadzenia szybem instalacji obcej wymaga sprawdzenia pod tym kątem.

## Granice — co potwierdzamy, a czego nie

Uważamy, że jasne postawienie granic jest częścią rzetelnej informacji technicznej, więc podajemy je wprost.

**Czego nie potwierdzamy bez dokumentacji:**

- że dostarczone urządzenie „spełnia wymagania dla straży pożarnej", jeżeli przedmiotem zamówienia była funkcja wg PN-EN 81-73;
- że dźwig — jakikolwiek — nadaje się do ewakuacji ludzi w czasie pożaru;
- że brak przedsionka przeciwpożarowego lub urządzeń zapobiegających zadymieniu „nie przeszkadza, bo dźwig jest w porządku";
- że dana konfiguracja przejdzie odbiór przez Państwową Straż Pożarną albo badanie UDT — to nie są nasze decyzje.

**Co warto rozdzielić na trzy różne procesy, bo bywają mylone:** odbiór urządzenia przez UDT dotyczy urządzenia transportu bliskiego — jego budowy, wyposażenia i działania zadeklarowanych funkcji. UDT **nie uzgadnia scenariusza pożarowego budynku** i nie ocenia, czy klapa dymowa otwiera się we właściwym momencie. Zgodność przeciwpożarowa obiektu weryfikowana jest w toku uzgodnień projektowych z rzeczoznawcą oraz przy odbiorze — inwestor zawiadamia Państwową Straż Pożarną o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania. Oznakowanie CE dźwigu to jeszcze inny proces, opisany w przewodniku [ocena zgodności dźwigu, CE i moduły](/wiedza/ocena-zgodnosci-dzwigu-ce-moduly).

## Rola PROENSO

W tym temacie jesteśmy stroną dźwigową, nie stroną przeciwpożarową — i tak też opisujemy swój zakres.

**Co robimy:** analizujemy zapisy dokumentacji projektowej i zapytań ofertowych pod kątem tego, o które urządzenie w nich chodzi; wskazujemy pytania, które warto zadać projektantowi i rzeczoznawcy, zanim urządzenie zostanie zamówione; dostarczamy dane wejściowe o możliwościach i **ograniczeniach** układu sterowania, żeby przyjęta sekwencja nie zakładała zachowań, których urządzenie nie zrealizuje; realizujemy przyjętą w projekcie logikę i uczestniczymy w próbach funkcjonalnych.

**Czego nie robimy:** nie opracowujemy scenariusza pożarowego, nie uzgadniamy projektów pod względem ochrony przeciwpożarowej i nie rozstrzygamy kolejności działania systemów budynku. To kompetencje projektanta i rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Każdy obiekt wymaga indywidualnej analizy technicznej — także dlatego, że ten sam zapis w dokumentacji potrafi znaczyć co innego u dwóch różnych projektantów.

**Powiązany przewodnik PROENSO:** [UDT, jednostki notyfikowane i normy dźwigowe](/wiedza/udt-jednostki-notyfikowane) — pełne omówienie rodziny norm PN-EN 81, dyrektywy 2014/33/UE i podziału ról między UDT, jednostkę notyfikowaną i instalatora.

## Najczęstsze pytania

**Czym różni się dźwig dla straży pożarnej od zjazdu pożarowego?**

Zjazd pożarowy to funkcja zwykłego dźwigu, konfigurowana zgodnie z projektem obiektu; obszaru tego dotyczy norma PN-EN 81-73, której treści nie przytaczamy. W praktyce oznacza to, że po sygnale z budynku kabina przestaje obsługiwać wezwania, jedzie na wyznaczony w projekcie przystanek i zostaje wyłączona z normalnej pracy. Dźwig dla straży pożarnej według PN-EN 81-72 to inne urządzenie, zaprojektowane tak, aby działać dalej w warunkach pożaru pod kontrolą strażaka. Wymaga dodatkowych rozwiązań w samym dźwigu oraz rozwiązań po stronie budynku, których zjazd pożarowy nie potrzebuje.

**Czy każdy dźwig z funkcją pożarową jest dźwigiem dla straży pożarnej?**

Nie. Sformułowanie „dźwig z funkcją pożarową” jest niejednoznaczne i najczęściej oznacza wyłącznie zjazd pożarowy według PN-EN 81-73. Dźwig dla straży pożarnej wymaga dodatkowo między innymi trybu pracy pod kontrolą straży, ochrony przed wodą gaśniczą, zasilania rezerwowego i łączności, a także przedsionka przeciwpożarowego, wydzielenia pożarowego szybu i urządzeń zapobiegających zadymieniu po stronie budynku. Jeżeli obiekt podlega § 253 warunków technicznych, sama funkcja zjazdu nie wystarczy.

**Co dzieje się z windą, gdy w budynku włączy się alarm pożarowy?**

Jeżeli dźwig ma zaprogramowaną funkcję zjazdu pożarowego, po otrzymaniu sygnału z systemu sygnalizacji pożarowej przerywa obsługę wezwań, jedzie na przystanek wyznaczony w projekcie, otwiera drzwi i pozostaje wyłączony z ruchu. Sam przystanek docelowy, zachowanie podczas jazdy oraz sposób powrotu do normalnej pracy nie wynikają z normy — ustala je scenariusz pożarowy konkretnego obiektu.

**Czy windą można ewakuować ludzi w czasie pożaru?**

Co do zasady nie. Zwykły dźwig po sygnale pożarowym jest wyłączany z normalnej pracy, a warunki techniczne nie wymieniają dźwigów wśród dróg ewakuacyjnych. Dźwig dla straży pożarnej może być używany pod kontrolą straży pożarnej, w tym do celów ewakuacyjnych, w warunkach opisanych w projekcie. Ewakuacja dźwigiem jako rozwiązanie projektowe, na przykład dla osób o ograniczonej mobilności, wymaga jednoznacznych założeń i akceptacji rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

**Czy drzwi przystankowe windy muszą mieć odporność ogniową?**

Zależy od wymagań budynku dotyczących wydzielenia pożarowego szybu. Dla szybu dźwigu dla ekip ratowniczych wydzielenie wynika wprost z § 253 ust. 3 warunków technicznych. Metodę badania odporności ogniowej drzwi przystankowych określa PN-EN 81-58, a klasyfikację rodzina PN-EN 13501. Wymaganą klasę wskazuje projektant budynku, nie dostawca dźwigu, a klasyfikacja odnosi się do konkretnego kompletu drzwi wraz ze sposobem zamocowania.

**Po czym poznać w dokumentacji, o którym dźwigu mowa?**

Zapis „dźwig dla ekip ratowniczych” odsyła do § 253 warunków technicznych i oznacza dźwig według PN-EN 81-72. Zapisy „zjazd pożarowy” i „przywołanie pożarowe” oznaczają PN-EN 81-73. Zapisy „dźwig z funkcją pożarową”, „winda strażacka” i „winda pożarowa” są niejednoznaczne i wymagają pisemnego potwierdzenia, którą normę stosuje projekt. Powołanie wydań EN 81-72:2015 lub EN 81-73:2016 wskazuje na nieaktualną dokumentację — okres przejściowy dla tych wydań upłynął 27 stycznia 2023 r.

## Źródła

Stan weryfikacji publikatorów: **14.08.2026**. Akty prawne są publiczne — poniżej odesłania do oficjalnych baz. Treść norm PN-EN jest chroniona prawem autorskim i dostępna wyłącznie w dystrybucji Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

- [Dz.U. 2022 poz. 1225](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220001225) — rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j., z późn. zm.); § 253, § 232, § 216, § 201
- [Dz.U. 2023 poz. 822](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230000822) — rozporządzenie MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (t.j.); § 2 ust. 1 pkt 9 (katalog urządzeń przeciwpożarowych), § 3 (przeglądy)
- [Dz.U. 2023 poz. 1563](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001563) — rozporządzenie MSWiA w sprawie uzgadniania projektów pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej; definicja legalna scenariusza pożarowego
- [Dz.U. 2025 poz. 188](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000188) — ustawa o ochronie przeciwpożarowej (t.j.); art. 4 — obowiązki właściciela, zarządcy i użytkownika
- [Dyrektywa 2014/33/UE](https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2014/33/oj) — dźwigi i elementy bezpieczeństwa do dźwigów (EUR-Lex). Przywołanie norm zharmonizowanych EN 81-72:2020 i EN 81-73:2020: Dz.Urz. UE L 267 z 27.07.2021
- [Polski Komitet Normalizacyjny](https://sklep.pkn.pl/) — katalog i dystrybucja norm PN-EN 81-72:2020-12, PN-EN 81-73:2020-12, PN-EN 81-58:2022-10, PN-EN 81-20:2020-08
- [UDT — dźwigi i inne urządzenia transportu bliskiego](https://www.udt.gov.pl/rozwiazania-dla-sektorow/dzwigi-i-inne-utb-urzadzenia-transportu-bliskiego) — zakres dozoru technicznego nad urządzeniem

## Nie masz pewności, o którym dźwigu mówi Twoja dokumentacja?

Przeanalizujemy zapisy projektu lub zapytania ofertowego w części dźwigowej i wskażemy pytania, które warto zadać projektantowi i rzeczoznawcy — zanim urządzenie zostanie zamówione.

- [Dźwig dla ekip ratowniczych](/wiedza/dzwig-dla-ekip-ratowniczych-wymagania)
- [Scenariusz pożarowy a sterowanie windą](/wiedza/scenariusz-pozarowy-a-sterowanie-winda)
- [UDT i normy dźwigowe](/wiedza/udt-jednostki-notyfikowane)
- [Glosariusz — zjazd pożarowy](/wiedza/glosariusz-dzwigowy#jazda-pozarowa)
- [Odbiór windy przez UDT](/wiedza/odbior-windy-przez-udt)
- [Wytyczne budowlane szybu](/wiedza/wytyczne-budowlane-szybu-windowego)
- [Obowiązki eksploatującego](/wiedza/obowiazki-eksploatujacego-utb)
- [Serwis dla deweloperów](/serwis/dla-deweloperow)

**Materiał techniczno-informacyjny.** Nie stanowi porady prawnej, decyzji technicznej ani interpretacji urzędowej. Dotyczy części dźwigowej zagadnienia — ocena rozwiązań przeciwpożarowych w konkretnym obiekcie należy do projektanta i rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Ostateczne wymagania dla konkretnego urządzenia należy potwierdzić u właściwej terenowej jednostki UDT, a brzmienie powoływanych przepisów sprawdzić na dzień sporządzenia dokumentu. **Opracowanie techniczne: zespół inżynierski PROENSO. Aktualizacja: 16.08.2026.**

---
*Disclaimer: materiał techniczno-informacyjny PROENSO. Nie zastępuje decyzji UDT, projektanta ani rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Canonical: https://www.proenso.pl/wiedza/winda-a-pozar-zjazd-pozarowy-i-dzwig-dla-strazy*